Na Wierzchołku Jawornicy stoi 10-metrowy metalowy krzyż.

Krzyż ten został ufundowany przez rodzinę Frysiów z Andrychowa na pamiątkę tragicznej śmierci czwórki narciarzy z andrychowskiego klubu "Beskid", którzy w trakcie Gwiaździstego Rajd Narciarskiego na Babiej Górze 14 lutego 1953 r. w śnieżnej zawiei nie trafili do schroniska i zamarzli na płd. stokach Diablaka.

Uwagi

1) Gwiaździstego Rajd Narciarskiego - literówka - Gwiaździstego Rajdu Narciarskiego, ale to nie jest moim tematem.
Gwiaździsty Rajd Narciarski używa w swoich publikacjach Zbigniew Kubień, ale w literaturze Tatrzańskiego Towarzystwa Narciarzy można się spotkać z nazwą Narciarska Wędrówka Gwiaździsta, a w Informacyjnych kalendarzach narciarskich z Wędrówką Gwiaździstą. Organizatorem tych wypraw była Sekcja Narciarska Polskiej YMCA "Skimka" z Krakowa. W tym przypadku była to "3" wędrówka.

Ja bym to napisał tak:

Krzyż ten został ufundowany przez rodzinę Frysiów z Andrychowa na pamiątkę tragicznej śmierci czwórki narciarzy z andrychowskiego Klubu Sportowego "Beskid", którzy w trakcie 3-iej Narciarskiej Wędrówki Gwiaździstej zamarzli na płd. stokach Babiej Góry w śnieżnej zawiei w nocy z 14 na 15 lutego 1935 r., gdyż nie byli w stanie odnaleźć pobliskiego schroniska Beskidenveren.

Pomimo zakupu przez Koło PTT w Andrychowie parceli na Przełęczy Kocierskiej, pochodzący z 1937 r. plan zbudowania tam schroniska spalił na panewce. Oddział Babiogórski nie zaakceptował projektu architektonicznego budynku, bo był "zbyt mało regionalny", a potem prace przerwał wybuch wojny. Przedtem jednak PTT uruchomiło stację turystyczną w domy Jana Karcza (10 łóżek i 35 miejsc na sianie). [...] W Kocierzu istniała stacja turystyczna Żydowskiego Towarzystwa Turystyczno-Narciarskiego "Makkabi".

Uwagi

Koło PTT w Andrychowie w 1934 r w domy Jana Karcza uruchomiło stację turystyczną, która dysponowała 5 łóżkami i 3 siennikami. Przy czym początkowo było tylko 5 miejsc noclegowych na sianie.

Stacja turystyczna Żydowskiego Towarzystwa Gimnastyczno-Sportowego "Makkabi" w 1937 i 1938 oferowała : 10 łózek i 10 sienników

Źródło to Informacyjny kalendarz narciarski

"Z 1848 r. pochodzą opisy profesora Uniwersytetu Jagielońskiego i Akademii Medyko-Chirurgicznej w Warszawie, znanego geologa, mineraloga, paleontologa i etnografa Ludwika Zejsznera (1805-1871) z Podróży po Bieskidach ... Pisał on: Widok na długie pasmo karpackie, począwszy od Wadowic daleko za Białą, jest prawie jednakowym: wysoki grzbiet prawie równy, a przerywany prawie co ćwierć mili, okrywają czarne lasy. W trzech miejscach na tej rozciągłości są znaczniejsze wyłomy, a mianowicie przy wypływie Skawy pod Wadowicami, pod Andrychowem i przy wypływie Soły niedaleko Kęt". I on podróżował gościńcem kocierskim z Żywca do Andrychowa: "w miarę podwyższania się gubią się pola zasiewami pokryte, a lasy zaczynają swe panowania. Pozierając na kolistą dolinę żywiecką cudny widok czeka podróżnego: rozkoszne sioła nad strumieniami, podobne do srebrnej wstęgi gubią się w dali, bujny las świerkowy okrywa jej wierzch 2247 stóp wysoki, a wśród niego jest dość wygodna karczma, mogąca przyjąć znaczną liczbę podróżnych nie mających zbyt wyszukanych wymagań".

Uwagi

Poprawiłbym cytaty ale może bym je nawet rozszerzył o ile jest taka możliwość. Właśnie w tym dziele można by było zacytować więcej.

Ludwik Zejszner w "Podróżach po Bieskiadch, czyli opisane części gór Karpackich, zawartych pomiędzy  źródłami Wisły i Sanu"

na stronach 376-377 możemy doczytać następujący opis:

"Obszar kraju zawartego pomiędzy Wisłą a Karpatami, ma prawie jednakowe wejrzenie; sąto rozległe równiny albo pagórki odznaczające się urodzajnością i dobrą uprawą; nad Wisłą przeważają piérwsze, a pod wznoszącym się łańcuchem Karpackim drugie. Sprzeczność między górami a równią jest bardzo wydatna; dzielącego podgórza niémasz tu zupełnie i góralszczyzna styka się z mieszkańcami równin; pomimo tego, goral nienawidzi tych ostatnich z wrodzoną nieprzyjaźnią. Widok na długie pasmo Karpackie, począwszy od Wadowic daleko za Białą, jest prawie jednakowym; wysoki grzbiet prawie równy, a przerywany prawie co ćwierć mili, okrywają czarne lasy; w trzech miejscach na téj rozciągłości są znaczniejsze wyłomy, a mianowicie: przy wypływie Skawy pod Wadowicami, pod Andrychowem i przy wypływie Soły niedaleko Kent. Pd Andrychowem chociaż nie wypływa żadna rzéka, jest znaczne zagłębienie półkoliste górami otoczone. Wśród téj jednostajności pasma, jestto coś niezwyczajnego; przyczyna pochodzi od zjawiska geologicznego, które się tutaj odbywały. Ten szczególny cyrk sprawiły skały wulkaniczne, które się pod Inwałdem i pod Andrychowem dobyły z głębi i zarazem wypchnęły biały wapień. Zjawisko to piękne wydaje się na szczycie pagórka Lanckorony przy Andrychowie, w opuszczonych łomach. grupa wapienna pod Inwałdem jest ze wszech miar ważną dla geologów; jestto ogniwo formacyi Jura, poznane dotąd po raz piérwszy w krajach polskich, a dla swych skamieniałości, należy do pokładu spoczywającego bezpośrednio nad wapieniem korałowym krakowskim; [...]"

trochę dalej, bo na stronie 378 mamkolejny ciekawy opis

"We  wzgórzach leżących przy wypływie Soły, w czernych iłach tworzących piérwsze wzniesienie Karpat, są cienkie pokłady wybornéj rudy żelaznéj (iłowy węglan żelaza) przy Czańcu, Kobiernicach, Bujakowie; niedawno założone na nich kopalnie, dostarczają rudy do wielkich pieców Żywca, Suchéj, Makowa i t.d."

na stronie 399

"Góra Bieskid Kocierski. Droga prowadząca od Żywca do Andrychowa, prawie przez milę jest dosyć równą, chociaż wznosi się ciągle nieznacznie, a w końcu prowadzi na wysoki grzbiet ; pochyłość jego południowa nazywa się Kocierz, północna Bieskid. W miarę podwyższania się gubią się pola zasiewami okryte, a lasy zaczynają swe panowania. Poziérając na kolistą dolinę Żywiecką, cudny widok czeka podróżnego: rozkoszne sioła nad strumieniami, podobne do srébrnéj wstęgi gubią się w dali; bujny świerkowy okrywa jéj wierzch 2247 stóp wysoki, a wśród niego jest dość wygodna karczma, mogąca przyjąć znaczną liczbę podróżnych nie mających zbyt wyszukanych wymagań. Bok północny, czyli Bieskid, nieco wolniéj podnosi się aniżeli południowy."

przepraszam, że pierwsze moje wejście na forum było tak lakoniczne - chciałem odpowiedzieć i podziękować, ale pora była późna, a redakcja dała mi czas na poprawki do końca kwietnia...
;-)

ponieważ jutro wyjeżdżam na obóz na Słowację - w Vihorlat i w dodatku jestem przewodnikiem i organizatorem tego obozu, więc jak widać nie zdążyłbym zbyt wiele wprowadzić,

ale :-)

poradzę sobie tak:
wyślę redakcji dotychczasowe zmiany - a jest ich sporo - w końcu powstało 12 nowych odcinków szlaków - na szczęście wszystkie udało mi się przejść w ostatnim czasie

dla mnie, jako przewodnika górskiego podstawą jest opis szlaków, a wiadomości w leksykonie miejscowości zawsze będą niekompletne, bo gdyby były, to by przewodnik liczył chyba kilka tomów... ;-)

zresztą dla przykładu powiem, jak było przy pierwszej wersji - wysłałem redakcji całość, oni ocenili to na 700 umownych stron i... kazali mi to skrócić do 400! ja powiedziałem, ze to niemożliwe, oni, że możliwe :-) - skróciłem to do 450 i powiedziałem, ze mniej się nie da, a oni na to: no to my to teraz skrócimy do 300... :-))))
niełatwy jest los autora...
;-)

teraz już sporo poprawiłem (też z tego, co mi podsyłacie), ale wciąż się dowiaduję od was o kolejnych rzeczach (i tak pewnie będzie zawsze... )

WIELKIE DZIĘKI!

przez te 5 lat przemyślałem trochę spraw i zmieniłem nastawienie do nich, m.in. zauważyłem poprawę oznakowań i wielką pracę MK - chylę czoła! w nowym wydaniu znajdziecie na pewno zmiany :-)

na razie rzucam się w wir kolejnych poprawek!
potem postaram się więcej poudzielać na forum :-)

Warto podejść z tego miejsca ok. 200 m na widokowy szczyt. Stoi tam mała kamienna kapliczka z Matką Boską (31 Ż)

Po krótkim odcinku w ciemnym lesie szlak wychodzi na szerokie polany przysiółka Potrójna.

Tu zaczyna się zółty szlak 31Ż przez Jawornicę (0.45 h) do Targanic (1.15 h) [...]

uwagi

Jak wspomniałem we wcześniejszym poście, szlak został zmieniony w zeszłym roku. Obecnie prowadzi on na szczyt Potrójnej do rogacza i potem z żółtym kierują się na Przełęcz Zakocierską.

A więc może tak:

Szlak wznosi się nadal, po lewej spiętrzy się ściana Jawornicy. Po kilku minutach wychodzimy z gęstego lasu na polanę niższego (należącego do głównego grzbietu Beskidu Małego) wierzchołka Potrójnej, na której znajduje się mała kamienna kapliczka z Matką Boską. Tu zaczyna się zółty szlak 31Ż przez Jawornicę (0.45 h) do Targanic (1.15 h) [...]

Schodzimy teraz w kierunku niższego (należącego do głównego grzbietu Beskidu Małego) wierzchołka Potrójnej, mijając rozłożone po lewej najwyższe zabudowania osiedla Potrójna 9wg niektórych Hatale, ale miejscowi Hatalami nazywają osiedla poniżej).[...]

Uwaga

Warto tu wspomnieć o chatce "Na Potrójnej" u Rafała Można tam nabyć herbatę , kawę, odpocząć i podziwiać z tarasu piękny widok w kierunku Babiej Góry. Do chatki prowadzi łącznikowy zielony szlak.

str 151

Szlak sprowadza nas polną drogą w lewo do granicy lasu, gdzie po ok. 150 m napotykamy czerwone znaki 32 C.

Uwagi

Obecnie szlak czerwony idzie przez szczyt Potrójnej, czyli obok kapliczki z figurą Matki Bożej, więc wymagało by wycofać się z tej treści zwłaszcza, że wcześniej pisałem, że żółty szlak zółty im rodziny Frysiów idzie dalej aż do Rzyk Praciaków. Rogacz z drogowskazem obecnie stoi przy kapliczce a nie w miejscu, o którym pan pisze.

Kilkadziesiąt metrów od krzyża wybudowano w 1938 r. staraniem Koła PTT w Andrychowie (należącego do Oddziału babiogórskiego) mały schron turystyczny z drewnianych bali z solidnymi drzwiami i okiennicami. W niewielkiej izbie stał stół, ławy, piec, szafka z naczyniami, a na strychu krytym gontowym dachem nocować mogli turyści, którzy pobierali klucze w Andrychowie w biurze "Beskidu". W czasie okupacji mieszkali w nim uciekinierzy, potem obiekt został zdewastowany. Dziś trudno znaleźć nawet ślady fundamentów.

Uwagi

1) W "Informacyjnym kalendarzu narciarskim" na sezon 1937/38 i 1938/39 możemy doszukać się informacji, iż na Jawornicy istaniało schronisko, a zatem już w 1937 musiało istnieć schronisko Można domniemać po zdjęciach,

że musiały to być miesiące letnie, a zatem lipiec-sierpień pewnie bo też był potrzebny czas na zgłoszenie informacji przed publikacją kalendarza. Można się spodziewać, że informację taką zgłosił pewnie Franciszek Fryś, który w infomratorze widnieje jako przodownik do protokołowania odznaki górskiej.

Coś o schronisku znajdzie pan >> tu <<

2) W drugiej połowie lat 80 Oddział Zakładowy PTTK przy AZPB "Andropol" w Andrychowie wybudował punkt widokowy ale nie przetrwał roku. Został doszczętnie zniszczone przez wandali. >> Archiwalne fotografie <<

2) Dziś trudno znaleźć nawet ślady fundamentów. No nie do końca. Dzięki staraniom forumowiczom Beskidu Małego udało się odkopać ruiny schroniska oraz zostały umieszczone tabliczki kierunkowe (informacyjne). Ponadto została wykonana ławeczka Więcej o tym wydarzeniu można się dowiedzieć klikając w >> link <<

Czyli może by to tak napisać?

Kilkadziesiąt metrów od krzyża wybudowano w 1937 r. staraniem Koła PTT w Andrychowie (należącego do Oddziału babiogórskiego) mały schron turystyczny z drewnianych bali z solidnymi drzwiami i okiennicami. W niewielkiej izbie stał stół, ławy, piec, szafka z naczyniami, a na strychu krytym gontowym dachem nocować mogli turyści, którzy pobierali klucze w Andrychowie w biurze "Beskidu" lub bezpośrednio w piekarni u Franciszka Frysia. W czasie okupacji mieszkali w nim uciekinierzy, potem obiekt został zdewastowany. Dziś dzięki staraniom forumowiczów z portalu beskidmały.pl, którzy w 2010 r odkopali ruiny możemy się na chwilkę zatrzymać i odpocząć dzięki znajdującej się też ławeczce dla turystów.

Więcej o tym może pan znaleźć >> tutaj <<

Ponadto jest jeszcze jeden nowy szlak czarny z Rzyk Praciaków na Potrójną Idzie on tak samo jak ścieżka przyrodnicza z Ośrodka Czarny Groń

Pełna trasa szlaku żółtego i czarnego poniżej

Więcej informacji >> tutaj <<

Ewentualna nowa wersja zmieniona:

Ruszamy asfaltową drogą wzdłuż parkingów usytuowanych przy drodze zajazdu,  prosto na wschód. Prowadzi nas szlak czerwony i czarny,  po chwili wchodzimy do lasu i po 5 minutach przekraczamy szosę na Przełęczy Kocierskiej – słynny niegdyś gościniec kocierski. Tutaj nas opuszcza szlak czarny prowadzący do Targanic Nowej Wsi.

Trzeba też usunąć: od słów […]Szlak wiedzie szosą ….widać Babią Górę.[..]
(i dalej)  Na samej Przełęczy Kocierskiej przekraczamy szosę, wędrujemy nadal głównym grzbietem Beskidu Małego.

Jeszcze jest przeniesiony szlak czerwony na Potrójnej, ze względu na piękne widoki ze szczytu i powstały tam nowe szlaki. Ale to w innym poście.

Uwaga

To jest posąg Jezusa Nazareńskiego na postumencie z 1843 r.

[...]
Kolejny płaski odcinek wyprowadza nas na szczytową łąkę Leskowca. Wprost wiedzie trawiasta droga na oznaczony krzyżem wierzchołek (38 C, s. 173) szlak jednak odbija w trawers i osiąga płn. ramię Leskowca, którym schodzi czerwony szlak 38C. Wraz z nim obniżamy się pomiędzy okazałymi, krępymi bukami a gęstym lasem świerkowym. Od dawna planuje się tu utworzyć rezerwat "Leskowiec" (38 C, s. 172) Wychodzimy na szeroką Polanę Barglową, przed nami ukazuje się budynek schroniska PTTK. [...]

UWAGI

Jak wcześniej wspomniałem szlak idzie teraz prosto na szczyt. Ja bym to tak widział:

Kolejny płaski odcinek wyprowadza nas na szczytową łąkę Leskowca. Szlak prowadzi wprost trawiastą drogą na oznaczonym krzyżem wierzchołek (38 C, s. 173), po czym schodzi wraz ze znakami czerwonymi - szlak 38C (ewentualnie można dodać informację, że więcej informacji o szyczie znajdą państwo na stronie 173).   Wraz z nim obniżamy się pomiędzy okazałymi, krępymi bukami a gęstym lasem świerkowym. Od dawna planuje się tu utworzyć rezerwat "Leskowiec" (38 C, s. 172) Wychodzimy na szeroką Polanę Barglową, przed nami ukazuje się budynek schroniska PTTK.

O tych zmianach koledzy pisali na forum >> tutaj <<