Leży na lewym brzegu Bugu, przy granicy z Białorusią. W malowniczym miejscu, wśród drzew, nadbużańskich starorzeczy i łąk stoi duży męski prawosławny klasztor – ostoja prawosławia na Podlasiu – drugi po Grabarce ośrodek kultu religijnego polskiego prawosławia. Jego początki na tych ziemiach sięgają XV w. Do dzisiaj bowiem zachowała się w klasztorze Ewangelia z 1498 r., wykonana specjalnie dla tego klasztoru.

W bogatym ikonostasie jest kilka ikon z XVIII w. Najcenniejsza jest słynąca łaskami XV wieczna ikona św. Onufrego oraz cudowna ikona Bogurodzicy w srebrnej sukience – Orędowniczki i Wspomożycielki ludu Podlasia.

Fragment ikonostasu

Ikona św. Onufrego (z lewej) i cudowna ikona Bogurodzicy (z prawej)
 

Założenie klasztoru wiąże się z legendą, wg której wzniesiono go w miejscu, gdzie zatrzymała się płynąca Bugiem ikona świętego Onufrego. Uznano to za znak szczególnego błogosławieństwa i postawiono klasztor pod jego wezwaniem.
Św. Onufry  był pustelnikiem żyjącym w VI w. w Egipcie. Przez 60 lat przebywał w odosobnieniu na pustyni. Pożywienie dostarczali mu aniołowie, a gdy zmarł, dzikie zwierzęta pogrzebały go i strzegły jego grobu. Często przedstawia się go z długą, aż do ziemi, brodą. Jest orędownikiem w sprawach wyboru małżonka i posiadania potomstwa.

Na dziedziniec cerkiewny prowadzi brama – dzwonnica. Oprócz cerkwi znajduje się tu też cmentarz oraz duży drewniany dom w stylu rosyjskim z początków XX w.

Mnisi z Jabłecznej pomimo silnych nacisków przez wieki walczyli o swoje wyznanie, nie przystępując do unii brzeskiej. Obecnie podlegają diecezji prawosławnej w Warszawie. W XIX w. w Królestwie Polskim klasztor zaczął pełnić rolę ośrodka krzewienia prawosławia na Podlasiu i ziemi chełmskiej. Władze carskie wykorzystywały go nawracania unitów i katolików do prawosławia, co w konsekwencji miało doprowadzić do ich rusyfikacji. W 1915 r. zakonnicy wraz z całą ludnością prawosławną Podlasia zostali ewakuowani w gąb Rosji przez cofające się pod naporem Niemców wojsko rosyjskie. Gdy wrócili do Jabłecznej zastali zupełnie zniszczony klasztor. Polskie władze skonfiskowały ziemie należące do monasteru, szkołę i cerkiew zamieniając ją na kościół katolicki. Pomimo tego klasztor w szybkim czasie odbudowano, chociaż wyznawców prawosławia po I wojnie światowej było już coraz mniej. W okresie międzywojennym mnisi prowadzili działalność charytatywną i edukacyjną wśród podlaskiej ludności prawosławnej. Cały czas byli poddawani akcji rewindykacyjnej władz polskich, mającej na celu katolicyzację i polonizację prawosławnych mieszkańców Nadbuża. Polegała ona m.in. na burzeniu cerkwi i innych obiektów religijnych. Doprowadziło to w ciągu lat do różnego typu antagonizmów i narastania wrogości pomiędzy katolikami i prawosławnymi.

Wielkie zniszczenia klasztorowi przyniosła również II woja światowa. Niemcy skonfiskowali budynki klasztorne i urządzili sobie w nich strażnicę graniczną, zdewastowali cerkiew, zniszczyli przedmioty kultu religijnego, zakonnicy musieli opuścić to miejsce. W 1942 r. spłonął sam klasztor, a wraz z nim cenna biblioteka i archiwum. Odbudowa zniszczeń trwała przez wiele lat.

Niektóre malowidła na ścianach cerkwi Niemcy zachowali podobno dlatego, że miały znak swastyki.

(z prawej) Kaplica p.w. Zaśnięcia NPM – jeden z obiektów przyklasztornych
   

Po II wojnie światowej, podczas m.in. wysiedleń Ukraińców, klasztor znowu stał się niewygodny dla nowych władz, mimo tego zdołał się na Podlasiu utrzymać. Obok żeńskiego zgromadzenia w Grabarce był jedynym męskim klasztorem prawosławnym w Polsce. Obecnie w Polsce mamy 6  klasztorów prawosławnych (3 męskie i 3 żeńskie). Dzisiaj monaster w Jabłecznej jest miejscem ekumenicznych spotkań młodzieży, która odwiedza kolejno Kostomłoty (parafia neounicka), Kodeń i Jabłeczną.

Największa uroczystość w Jabłecznej obchodzona jest 25 czerwca, w święto patrona św. Onufrego. Odbywa się tam wtedy uroczysty odpust połączony z pielgrzymką. Przybywają wtedy pielgrzymi z okolicznych parafii prawosławnych ale również z całego kraju niosąc krzyże i święte ikony.

Cały zespół klasztorny został niedawno odrestaurowany m.in. ze środków UE. Na dziedzińcu urządzono piękny ogród kwiatowy.

Zespół klasztorny można zwiedzać. Nas oprowadził po cerkwi jeden z duchownych. Bardzo ciekawie i długo opowiadał nam burzliwą historię klasztoru i mnichów. W dni powszednie nie ma tu praktycznie żadnych turystów, jak ktoś ma szczęście spotka spacerującego mnicha. Jest cicho, słychać tylko szum okolicznych starych drzew, idealne miejsce do medytowania i ucieczki od zgiełku . Warto się zatrzymać i zwiedzić to miejsce.
                                                                                                                                             
                                                                                                                             c.d.n. -> CZĘŚĆ DRUGA

„Czym Wilno do Litwy, Częstochowa dla Polski, tym Kodeń dla Podlasia”

    Kodeń to wieś nad Bugiem, tuż przy granicy z Białorusią. Pierwszymi znanymi właścicielami Kodnia byli bracia Ruszczycowie, którzy końcem XV w. założyli nad rzeką młyny wodne i osadę. Na przełomie XV i XVI w. kupił od nich te dobra Iwan Sapieha, protoplasta odrębnej linii Sapiehów, zwanej kodeńską. Od tego czasu przez kilka wieków Kodeń był związany z ruskim rodem magnackim Sapiehów. Za Jana Sapiehy Kodeń zyskał prawa miejskie. Wybudowano wtedy port na Bugu, dla siebie Sapieha zbudował zamek otoczony fosą. Jego syn Paweł dobudował przy zamku (dzisiaj niestety zostały z niego już tylko ruiny) zachowaną do dziś cerkiew gotycką pw. św. Mikołaja. Podobnie jak ojciec był bardzo dobrym gospodarzem. Rozwinął rolnictwo, spławiając płody rolne  Bugiem do Gdańska, wydobywał też w swoich dobrach darniową rudę żelaza i wapień.

    Najbardziej znanym w rodzie Sapiehów i historii Kodnia był jednak wnuk Pawła Sapiehy – Mikołaj – gorliwy katolik. Kazał wybudować kościół katolicki w Kodniu, na wzór bazyliki św. Piotra w Rzymie. Kiedy ciężko zachorował postanowił odbyć pielgrzymkę do Rzymu. Udał się tam z listami od króla Zygmunta III Wazy do papieża Urbana VIII. Został przez niego przyjęty, otrzymał błogosławieństwo i jak się potem okazało również uzdrowiony. Jednak podczas owej wizyty w Watykanie, po ujrzeniu  cudownego obrazu Madonny de Guadalupe, który wg legendy miał być namalowany przez św. Augustyna na wzór statuy Madonny wyrzeźbionej przez św. Łukasza Ewangelisty, zapragnął go mieć  u siebie w Kodniu. Ponieważ papież, mimo próśb nie zezwolił na zabranie owego obrazu, przekupił zakrystiana, wykradł obraz i uciekł z nim do Polski. Obraz umieszczono w kaplicy zamkowej i niebawem zasłynął on cudami. 

Kodeń od tego momentu stał się miejscem pielgrzymek, a kodeński kościół zyskał miano sanktuarium.

Po tym niegodnym występku Sapiehy, papież Urban VIII wpadł w straszliwy gniew, kazał obraz oddać, a gdy Sapieha odmawiał i błagał o pozostawienie Madonny w Kodniu, rzucił na niego klątwę. Dopiero po kilku latach, po okazaniu skruchy oraz po zerwaniu przez Sapiehę obrad sejmu, co spodobało się papieżowi, Urban VIII zdjął z niego klątwę, wybaczył niecny czyn i zezwolił na pozostawienie cudownego obrazu w Kodniu. Wizerunek Matki Boskiej Kodeńskiej, zwanej też Królową Podlasia, jest do dzisiaj otoczony żywym kultem, zaś sama miejscowość ściąga do siebie corocznie wielu pielgrzymów. Obraz znajduje się obecnie w późnorenesansowym kościele św. Anny, który od 1973 r. posiada tytuł bazyliki. Jest to jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych na Podlasiu.

W kościele pochowany jest Mikołaj Sapieha. Na własną prośbę leży pod bezimienną płytą  w kruchcie kościoła, aby mogły po nim deptać stopy wszystkich wchodzących do świątyni.

Cudownym obrazem opiekują się obecnie ojcowie misjonarze – oblaci, którzy mają za kościołem swój klasztor. Mieliśmy to szczęście, że obraz został specjalnie dla nas odsłonięty, a jeden z misjonarzy opowiedział nam jego burzliwą historię. Misjonarze oblaci mają za klasztorem staw zwany Jeziorem Genezaret i duży ogród kwiatowy. Uprawiają warzywa i zioła, mają też własną pasiekę. Pieką chleb, podpłomyki i sękacze. W sklepiku i barze przyklasztornym można kupić pyszne miody pitne, nalewki ziołowe, świeże i suszone zioła na różne dolegliwości. Można wypić herbatę ziołową i kwas chlebowy ich własnej produkcji.

Niedaleko kościoła i klasztoru, nad rzeczka Kałamanką znajdują się ruiny zamku Sapiehów. Teren zamkowy to dzisiaj duży park z zachowanymi wałami i fosą, cerkwią, kaplicą i obiektami małej architektury. Są to m.in. ceglane kapliczki – stacje Drogi Krzyżowej, zwanej kalwarią kodeńską.

Cennym zabytkiem na terenie parku jest dawna cerkiew zamkowa. Obecnie jest to kościół filialny p.w. Św. Ducha. Jest to jedyny na ziemiach polskich przykład murowanej cerkwi gotyckiej z wczesnorenesansowym portalem.

Ponieważ byliśmy tak blisko Bugu, nie sposób było wyjechać z Kodnia nie stanąwszy na jego brzegu. Ruszyliśmy więc dróżką, wśród łąk i pół ku granicy.

Po jakiś 15 min. spaceru, tuż za tabliczką „granica państwa” ukazał nam się płynący w malowniczej scenerii dziki Bug .

W szuwarach roiło się od błyszczących świtezianek, a nam szkoda było opuszczać tak ciche i piękne miejsce .

                                                                                                                                                                                                                               
                                                                                                                                                       c.d.n.

Zrobiła na mnie wrażenie miasta zapuszczonego i jakby zapomnianego. Dotarliśmy do niej już na koniec dnia, przy zachodzącym słońcu ok. godz. 20.00. Przywitały nas prawie puste ulice i sypiące się tynki na starych kamienicach. Gdzieniegdzie na ławeczkach siedzieli menele z piwem. Miasto leży tuż przy granicy z Białorusią nad Bugiem i Włodawką. To podlaski tygiel kulturowy, dlatego nazywana jest często miastem trzech kultur: polskiej, żydowskiej i ruskiej i w związku z tym również trzech religii: katolicyzmu, judaizmu i prawosławia.

wiele takich kamieniczek jest w mieście

jeden z drewnianych domów z końca XIX w.

   Do II wojny światowej żyli tu obok siebie Polacy, Żydzi, Białorusini i Ukraińcy. W XVIII w. prężnie rozwijał się tu handel. W ciągu roku odbywały się w mieście 4 duże jarmarki, trwające nawet dwa tygodnie. Handlowali głównie Żydzi, sprzedając bydło, konie i owce sprowadzane głównie z Wołynia i Ukrainy kupcom z Krakowa, Poznania, ale też Wiednia czy Berlina. W czasie II wojny światowej, w 1943 r., Niemcy wymordowali ludność żydowską m.in.w niedalekim Sobiborze, zaś Białorusinów i Ukraińców wysiedlili.

    Dzisiaj co roku odbywa się we Włodawie Festiwal Trzech Kultur, który przypomina o tym, że niegdyś żyli tu ludzie mówiący różnymi językami i wyznający różne religie.

Zespół popauliński - najcenniejszy zabytek w mieście : późnobarokowy Kościół p.w. św. Ludwika z XVIII w, wg projektu czołowego architekta doby późnego baroku w Polsce  - Włocha Pawła Fontany. Do kościoła przylega budynek klasztoru paulinów.

Barokowa synagoga ufundowana w 1764 r. przez Czartoryskich. W czasie II wojny światowej Niemcy urządzili sobie w niej magazyn wojskowy. Jest to jedna z nielicznych bożnic z tego czasu w naszym kraju, zachowana w tak dobrym stanie. Budowlę przykrywa charakterystyczny łamany polski dach.

Prawosławna Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, wybudowana w stylu bizantyjsko-rosyjskim z elementami klasycystycznymi.

W czasie festiwalu we włodawskich świątyniach odbywają się koncerty chórów cerkiewnych, wieczorki poetyckie z udziałem polskich aktorów, a także przedstawienia, w których główną rolę odgrywa humor żydowski.

Miasto ma ciekawy późnobarokowy układ urbanistyczny z końca XVIII w. z prostymi drogami wylotowymi wybiegającymi promieniście z jego centrum.

      W Rynku stoi budynek zwany „Czworobokiem”, który nie wiem jakim cudem przeoczyliśmy , może dlatego, że spieszyliśmy się już na kolację i nocleg  . Wstawiam więc nie swoją fotkę, bo warto go zobaczyć . Jest to budowla na planie kwadratu z dziedzińcem w środku, z dwiema bramami wjazdowymi na osi wschód - zachód. Należała niegdyś do włodawskich rajców, kupców i rzemieślników. To na tym dziedzińcu odbywały się kiedyś m.in. opisywane powyżej jarmarki. Jest to zabytek unikatowy, prawdopodobnie jedyny tego rodzaju w Polsce.

fot. Joanna Pyka   

    Pomimo smutnego wrażenia jakie na pierwszy rzut oka robi Włodawa, dużo się tu dzieje i warto zajrzeć do niej podczas podróży na wschód naszego kraju. Zapewne trzeba by zwiedzić jeszcze przedstawione tu przeze mnie obiekty w środku. Późnym wieczorem było to już niemożliwe, zatem pozostaje mi odwiedzić to miasto kiedyś ponownie. .

Kozłówka to wieś. Leży jakieś 9 km od Lubartowa. Znajduje się tam przepiękny zespół parkowo – pałacowy rodziny Zamoyskich, który można zwiedzić z przewodnikiem. Obecnie jest to muzeum. Polecam  - warto ! .

wejście główne

pałac w całej okazałości

To okazała rezydencja, która zachowała do dziś prawie w niezmienionym stanie. Wnętrza są bardzo dobrze utrzymane i mają autentyczne wyposażenie z przełomu XIX i XX wieku, co czyni je unikatowymi nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Spacerując po pałacu ma się wrażenie, jakby cały czas był zamieszkały. Zachwyciły mnie m.in. świeże kompozycje kwiatowe w każdym pomieszczeniu.

Zofia Zamoyska z Czartoryskich - po prawej

    Ta piękna pani na ostatnim obrazie (i trochę powyżej) to Zofia Zamoyska z Czartoryskich. Była podobno wyjątkowo, wręcz zjawiskowo piękną kobietą, uważaną za jedną z najbardziej urodziwych dam Europy owej epoki. Malarze „bili się” o to by móc ja sportretować. Poeci uznawali za jutrzenkę piękności, pączek róży -  tworzyli dla niej wiersze . Księżniczka Zofia poślubiła wielkiego mecenasa sztuki XII Ordynata Stanisława Kostkę Zamoyskiego i urodziła mu dziesięcioro dzieci, 7 synów i 3 córki, dlatego często nazywano ją Matką Rodu Zamoyskich. Była gorącą patriotką i słynęła z dobroczynności, założyła Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności. Współcześnie żyjący Zamoyscy wywodzą się właśnie w dużej mierze z małżeństwa Stanisława Zamoyskiego z Zofią z Czartoryskich.

     Moje zdjęcia nie oddają tak ładnie wyglądu otoczenia i przebogatego wystroju wnętrz, dlatego wstawiam tu dla chętnych link do wirtualnego zwiedzania całego pałacu przy dzwiękach Poloneza Ogińskiego . (po kliku na zdjęcie).

     W budynkach należących do pałacu znajduje się jeszcze ciekawa powozownia oraz coś co nas wszystkich, równie bardzo jak pałac, zainteresowało - Galeria Socrealizmu. . Za budynkiem galerii stoją m.in. usunięte pomniki z Poronina, Włocławka i Lublina Lenina, Marchlewskiego i Bieruta - wielkie, wstrętne betonowe kloce.

z prawej - "Matka Polka"

    Zamknięto w tych murach kawałek naszej historii, niestety tej niechlubnej, ale historii. Dzisiaj oglądając to wszystko przy dźwiękach proletariackich pieśni, które lecą w tle, upiory przeszłości wywołują u jednych śmiech, a pewnie też u niektórych ciarki czy złość. I pomyśleć, że myśmy to wszystko przeżyli … .  Po kliku na zdjęcie poniżej troszkę socrealizmu z Kozłówki, brrr … .

                                                                                                                                                   c.d.n.

Lublin to piękne miasto ze sporą ilością zabytkowych budowli.

Prawda.

Kolejnym miastem na trasie był oczywiście Lublin . O Lublinie każdy może sobie poczytać, ponieważ informacji jest bez liku. Miasto piękne, dla mnie mieszanka Krakowa i Lwowa, więc można sobie wyobrazić jego urok. 

Zamek w Lublinie

Nam starczyło czasu na spacer po Starym Mieście, gdzie uwagę przykuwały kolorowe kamieniczki .

z lewej – w tej niebieskiej podobno bywał Jan III Sobieski , z tyłu  - Wieża Trynitarska

Warto również poświęcić czas na zwiedzenie archikatedry lubelskiej (wówczas część obiektu była malowana). W kryptach spoczywa niedawno zmarły Arcybiskup Metropolita Lubelski – Józef Życiński.

wnętrze archikatedry

Fajnie jest wyjść na Wieżę Trynitarską - najwyższy zabytkowy punkt wysokościowy Lublina. Z platformy widokowej na wysokości 40 metrów roztacza się rozległa panorama na całe miasto.

                                                                                                                                                       c.d.n.

^^^
Dużo czytałem o pokładach i wydobyciu kredy w tamtych rejonach, ale jakoś było nie po drodze. 

Na pewno kiedyś się nadarzy okazja . Co by nie mówić, trzeba się udać prawie ku samej granicy.

Jeśli chodzi o wschodnią Polską to poza Puszczą Augustowską to byłem trzy lata temu w pewnej wsi o nazwie Maśluchy, gdzieś ponad 40 km na północny-zachód od Chełmu.

Darku całe Roztocze, Polesie Lubelskie no i oczywiście Podlasie i Suwalszczyzna pod względem przyrodniczym to jedne z najciekawszych miejsc w naszym kraju, raj dla „wszelkiej maści” przyrodników . Chciałabym tam też pojechać tylko w tym celu. Marzą mi się jakieś fajne warsztaty przyrodnicze w tych miejscach. Może się kiedyś uda ...

Polecam kris-61, bo warto. Co zobaczysz na własne oczy to Twoje. .

  Chełm to miasto na kredzie. Grube pokłady kredy tworzyły się tu w erze mezozoicznej. To stąd m.in. mieliśmy do niedawana kredę, którą pisaliśmy po tablicy w szkole. Dzisiaj wypierają ją, a gdzieniegdzie całkiem już wyparły tablice interaktywne, gdzie kredę zastąpił palec . Miasto leży w odległości 50 km od granicy z Białorusią i 25 km od granicy z Ukrainą w pobliżu przejścia granicznego w Dorohusku. Wyróżnia go bogata historia dawnego styku trzech kultur: polskiej, ruskiej i żydowskiej.

   W Chełmie warto zwiedzić podziemia kredowe – zabytkową kopalnię pod miastem, stanowiącą unikatową pozostałość górnictwa kredowego w Europie. Trasa wiedzie przez wielopoziomowy kompleks korytarzy i komór, który powstał tu w wyniku wielowiekowej eksploatacji kredy piszącej. Szczególnie polecam podziemia dzieciom, gdyż podczas przejścia zaplanowane są dodatkowe atrakcje dla najmłodszych m.in. spotkanie z Duchem Bieluchem . Swoją drogą dorosłym Duch Bieluch też się spodoba. W Chełmie jest jeszcze wiele ciekawych obiektów, nas jednak czas ponaglał. Oprócz kopalni, spacerku po Placu Łuczkowskiego wstąpiliśmy jeszcze do późnobarokowej XVIII wiecznej Katedry Rozesłania św. Apostołów. Stanęła ona w Chełmie z inicjatywy króla Jagiełły, jako wotum wdzięczności za zwycięstwo nad Krzyżakami w 1417 r. Bitwa grunwaldzka, w której brała udział chorągiew chełmska, wypadła właśnie w kościelne święto Rozesłania Św. Apostołów, stąd tytuł chełmskiej świątyni. Tylko w trzech miastach (Kraków, Lublin i Chełm) król Władysław Jagiełło ufundował na pamiątkę wiktorii grunwaldzkiej kościoły pod tym wezwaniem, a tylko cztery parafie w Polsce noszą rzadkie wezwanie Rozesłania św. Apostołów: Gruszów, Chełm,  Mrzygłód i Brzezie. Przyznam szczerze, że pierwszy raz spotkałam się z takim tytułem świątyni.

Pod zdjęciem zostawiam zainteresowanym linka do innych zdjęć i informacji o podziemiach kredowych.

Zamość

     Z Chełma niedaleko było do Zamościa. Wg mnie to jedno z piękniejszych miast na wschodnich rubieżach naszego kraju. Założył je Jan Zamoyski i stąd wzięła się jego nazwa. Bywa nazywane również "Perłą Renesansu", "Miastem Arkad" i "Padwą Północy" za przyczyną unikatowej renesansowej Starówki z całą paletą kolorowych manierystyczno-barokowych kamienic zwanych ormiańskimi i wysokiego ratusza.

W 1992 roku zamojskie Stare Miasto zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Polecam oczywiście tą starą część Zamościa. Czysty i przede wszystkim cichy Rynek jest idealnym miejscem na romantyczny spacer … .

Pomnik Jana Zamoyskiego

Ocalałe fragmenty twierdzy zamojskiej (bastion VII)

synagoga

Piękno i niezwykły klimat starego Zamościa najlepiej oddaje chyba piosenka Marka Grechuty, który w Zamościu się urodził. . Spacerując po uliczkach w Rynku trafiliśmy na jego dom rodzinny.

I to jest dobre!