No cóż jest powód do powrotu

ruiny starego schronu kamiennego pod Cisową Grapą Południową (Wielka Cisowa Grapa)

Wędrując MSB zauwazyłam te ruiny, ale zupełnie nie pamiątałam co to jest. Dopiero odrabiając zeległości w czytaniu postów na forum sprawa stała się dla mnie jasna

Szałasy kamienne w Beskidzie Małym Wierchy 1932 (rocznik dziesiąty) str.120-123

a tyle pozostało po szałasie kamiennym na Polanie Koliby

ruiny starego schronu kamiennego pod Cisową Grapą Południową (Wielka Cisowa Grapa)

Również polecam publikacje w Wierchach Stanisława Leszczyckiego p. t. "Szałasy kamienne w Beskidzie Małym". Wspomina o ok. 40 skartowanych szałasów w naszym Beskidzie. O tych prastarcych i prymitywnych konstrukcjach wspomina także sam Sosnowski w Wierchach w artykule p.t. "Beskid Mały". Największą ilość takich domków wskazują w ok. Kiczery i Jaworzyny.

Szałasy takie konstruowano bardzo prymitywnie, z głazów piaskowca miejscowego niespojonych, jednak na tyle umiejętnie ułożone, iż ściany były mocne i szczelne, a wewnątrz posiadały odpowiednie wgłębienie, ramy dla ewentualnych okien, półki itp. Zazwyczaj były to budynki prostokątne, różnej wielkości. Najmniejszy wynosił 2 x 3 m, a największy 4 x 5 m. Dach był pokryty deskami lub gontem. Kształt dachu był rozmaity, ale najczęściej był to dwuspadowy. Nad drzwiami nie było  wysuniętego wypustu, tak typowego dla szałasów drewnianych w innych okolicach. Konstrukcja dachu była na "kozły" lub na "sochy i ślemię". Drzwi zaprawione w ramach drewnianych, nie było progu, a czasme i górnego ocapu. Wewnątrz szałasy urządzone były prymitywnie. Prócz półek w ścianach znajdowały się krzesełko (czasami dwa) z rozpołowionego pnia świerkowego i kilka kołków dla zawieszenia sprzętu. Często w szałasach można było spotkać piąterko zbudowane z żerdek służące noclegowisku dla mieszkających, ponieważ dół ybł przeznaczony dla bydła (względnie owce lub kozy). Szałasy nie posiadały zasadniczo wewnątrz ogniska. Było ono zakładane na zewnątrz na polu. ze względu na zmienna pogodę ognisko zabezpieczało się daszkiem wspartym na sochach i ślemieniu (tak powstawał rodzaj prymitywnej kuchenki z  czasem rozbudowywanej). Szałasy były budowane zazwyczaj na skraju polany, na granicy lasu, często na jej dolnym krańcu, ponieważ łatwiej było o dostępność wody, która w dużym stopniu decydowała o położeniu szałasu. Drzwi były zorientowane do środka polany (łatwiejszy zwóź siana). Obok szałasu można było spotkać kilka drzew, które miały ochraniać budynek przed wiatrem.

Użytkowanie szałasów było rozmaite. Szałasy były zamieszkiwane przez kilka dni na wiosnę (maj) i jesienią (koniec września) w przypadku upraw rolnych (ziemianki, owies). Głównym jednak zadaniem szałasu była ochrona zebranego siana, ponieważ większość tych prymitywnych domków była położona na polanach sianokośnych, stąd można było spotkać osobę przez kilka dni w lipcu względnie sierpniu, a po sianokosach wypędzało się na polany bydło, które pozostawało tu do września. Mleko odnosiło się do wsi, która była oddalona nie więcej jak na godzinę drogi.

W rozmieszczeniu szałasów uderza fakt, iż oddalone są one nieznacznie od stałych siedzib (1/2 do 1 godziny). Praca w górach mogła się zatem odbywać bezpośrednio ze stałej siedziby..

Czy posiadasz może zdjęcia takich szałasów? Nie miałem okazji nigdy ich zobaczyć.