Dziękuję za ogromną pracę jaką wykonałeś, selekcję materiałów,  zdjęć,  opracowanie wpisów  - pewnie wiele godzin przy komputerze  dla tych,  którzy wybiorą się do Norwegii piękna podpowiedź co i gdzie zobaczyć  - gotowy przewodnik 

Jest prawie połowa dnia. Chcemy koniecznie odwiedzić jeszcze kilka znanych muzeów, które mieszczą się na Półwyspie Bygdøy. Żeby się na niego dostać, trzeba skorzystać z łodzi, która odpływa z nabrzeża Aker Brygge.

Na półwyspie znajduje się duża ilość placówek muzealnych. Poza słynnym Muzeum Łodzi Wikingów i Norweskim Muzeum Ludowym, są tu także muzea poświęcone wielkim norweskim odkrywcom, a mianowicie Muzeum „Fram”, Muzeum Kon-Tiki i Norweskie Muzeum Morskie i wiele innych. Nam udało się zwiedzić aż 4.

W założonym w 1926 r. Muzeum Łodzi Wikingów prezentowane są trzy, pochodzące z IX w. łodzie, odkopane w kopcach grobowych na południu Norwegii. Najbardziej okazała z nich, znaleziona w 1904 r., pochodzi z Oseberg. Jest długa na 22 m. Sterowała nią 30-osobowa załoga. W łodzi tej, poza licznymi przedmiotami codziennego użytku, znaleziono także dwa kobiece szkielety. Ponoć jeden ze szkieletów należał do żony wodza lokalnej grupy Wikingów i właśnie dlatego w grobie umieszczona została łódź oraz np. należące do niej przedmioty. Wikingowie wierzyli, że wraz ze śmiercią nie traci się pozycji społecznej, dlatego wkładali do grobów często rzeczy, które mogłyby się przydać zmarłemu w zaświatach i również tam wyznaczałyby jego status. Dwie pozostałe łodzie, z Tune i Gokstad, znalezione zostały odpowiednio w 1867 r. i w 1880 r. Tę z Gostad uważa się za najładniejszą zachowanych do naszych czasów łodzią Wikingów.

Z kolei w Muzeum Kon-Tiki zobaczyć można oryginalną tratwę „Kon – Tiki”, na której Thor Heyerdahl dopłynął w 1947 r. z Peru do wysp Polinezji. Cała wyprawa trwała tylko 4 miesiące, dokładnie 101 dni. Podróżnik udowodnił tym samym, że przodkowie Polinezyjczyków mogli pochodzić z Peru, a nie z Azji  Południowo – Wschodniej.

Thor Heyerdahl był słynnym naukowcem, podróżnikiem i odkrywcą. Na swoją tratwę zabrał 6 osób. Rejs liczył ok 7000 km. Wyprawa Kon-Tiki przyniosła Thorowi sławę. Słynny rejs opisany został w książce „Wyprawa Kon-Tiki”, którą przetłumaczono na 67 języków. Thor kręcił również podczas wyprawy film dokumentalny, który nagrodzono Oskarem w 1951 r. Dla nieznających tej historii polecam film „Kon-Tiki” z 2012 r., który jest fabularyzowaną wersja słynnej wyprawy Thora Heyerdahla i jego załogi przez Pacyfik. 

Kolejnym, wywierającym ogromne wrażenie na zwiedzających, jest Muzeum statku „Fram”. Poświęcono go „najsilniejszemu statkowi świata” – norweskiemu szkunerowi „Fram”.

Statek zbudowano pod koniec XIX w. z inicjatywy i za pieniądze Fridtjofa Nansena, norweskiego oceanografa, badacza obszarów polarnych i międzynarodowego działacza społecznego, laureata Pokojowej Nagrody Nobla. Miał obsługiwać najważniejsze i największe norweskie wyprawy polarne.

Statek brał udział w wyprawach na biegun północny i południowy. Pływali na nim znani polarnicy jak: Fridtjof Nansen, który dotarł nim prawie do bieguna północnego, czy Roald Amundsen podczas zdobywania bieguna południowego w 1911 r.

Kogo interesują historie wypraw polarnych tych dwóch postaci polecam przeczytać książki Centkiewiczów: „Fridtjof, co z ciebie wyrośnie ?” i „Człowiek o którego upomniało się morze”.

To, co zwiedzających najbardziej przyciąga do muzeum „Fram", to właśnie sam statek, który stoi na środku budynku. Jego wielkość robi wrażenie. Można wejść na jego pokład, obejrzeć kajuty załogi, zobaczyć jak wyglądało życie podczas długich wypraw na krańce Ziemi, a nawet stanąć za sterem .

W muzeum zgromadzono też wiele osobistych przedmiotów polarników m.in. narzędzia, urządzenia nawigacyjne, buty, ubrania, sanie.

Naprzeciwko Muzeum „Kon – Tiki” znajduje się Norweskie Muzeum Morskie. W Muzeum znajdują się eksponaty dotyczące kultury wybrzeża oraz historii i archeologii morskiej, rybołówstwa oraz przemysłu stoczniowego. Jest tu też ciekawa ekspozycja modeli statków począwszy od łodzi wikingów po współczesne  okręty pasażerskie i towarowe. W Hali Łodzi można podziwiać prawdziwe łodzie rybackie.

To nie wszystkie muzea, które można zwiedzić na Półwyspie Bygdøy. Jest ich znacznie więcej i o różnej tematyce. Niestety nasz czas nie pozwalał nam już w tym dniu na nic więcej. A szkoda … .

Wsiadamy z powrotem na pokład statku i płyniemy do centrum miasta, żeby późnym popołudniem załapać się jeszcze na wizytę w Centrum Pokojowej Nagrody Nobla, o którym wcześniej pisałam.

Na dzień powrotu do Polski zostawiamy sobie Galerię Narodową, która sąsiaduje z naszym hotelem. Nie możemy przecież opuścić Oslo, nie zobaczywszy najsłynniejszego działa norweskiego ekspresjonisty Edvarda Muncha – „Krzyk”. Oprócz tego dzieła malarskiego, są inne jego malowidła ja np. „ „Madonna” czy  „Taniec życia.”  W budynku Galerii Narodowej wiszą również obrazy innych światowej sławy artystów : Dahla, Werenskiolda, Moneta, Renoira, van Gogha, Cézanne’a, El Greca, Goi, czy Picassa.

Ciężko nam było pożegnać się z Norwegią. Przed południem udaliśmy się pociągiem na lotnisko Oslo – Gardermoen, a o 17.20 lecieliśmy już do Warszawy.

Zachłysnęłam się Norwegią i chciałabym bardzo kiedyś tu wrócić .

Dla tych co przebrnęli przez tę moją pisaninę, odrobina relaksu przy pięknej muzyce i norweskich krajobrazach  .

                                                                                                                                                   nena

                                                                 [video]

                                                                 KONIEC

Wykorzystana literatura:

•    Norwegia – praktyczny przewodnik, wyd. Pascal

Na sam koniec naszej norweskiej podróży zostawiliśmy sobie stolicę. Oslo leży na pagórkowatym Oslofjordem i jest najstarszą i ponoć najbardziej słoneczną skandynawską stolicą. Liczy niespełna 630 tysięcy mieszkańców. Tętniącym życiem miastem i międzynarodowym ośrodkiem kulturalnym i gospodarczym stało się dopiero w II połowie XX w. Przedtem jego miejsce zajmowało przez długi czas Bergen.

Oslo założył król Harald III Srogi w 1048 r., choć pierwsze ślady zabudowań odnaleziono nad Oslofjordem już w IX w. Od XIV w. Norwegia była wtedy pod panowaniem Duńczyków i duński król Chrystian IV nazwał miasto na swoją cześć – Christianią. Po ogromnym pożarze w pierwszej połowie XVII w, który strawił niemal całe miasto, król Christian nakazał go odbudować wg renesansowych zasad, a jedynym dopuszczalnym materiałem, którego użyto przy odbudowie, była cegła. Kogo nie było stać na cegłę, musiał osiedlić się na przedmieściach. W pierwszej połowie XIX w. Norwegia stała się częścią Szwecji i Oslo istniało wtedy pod szwedzką nazwa Kristiania. W tym czasie bardzo szybko się rozwijało. Norwegia ostatecznie odzyskała niepodległość dopiero w 1905 r. i wtedy miasto pod dzisiejszą nazwą Oslo zostało ostatecznie jej stolicą. Nazwa ta najprawdopodobniej pochodzi od słowa „Os”, co znaczy długie, wąskie wzgórze lub od pogańskiego boga „Ås”. Drugi człon nazwy „lo” znaczy pole lub pastwisko, co by razem oznaczało „pole pod wzgórzem”, albo „pole bogów”.

Przed zwiedzaniem miasta warto wykupić sobie tzw. Oslo Pass. Jest to rodzaj karty, która upoważnia nas do bezpłatnego transportu wszystkimi dostępnymi środkami komunikacji miejskiej, a także bezpłatny wstęp do większości muzeów, wystaw, nieodpłatnego pozostawienia samochodu na parkingach miejskich, zniżek w restauracjach, wypożyczalniach sprzętu, w niektórych sklepach, parkach rozrywki, basenach itp. Cena jednodniowego Oslo Pass (24 h) to 395 NOK (2017 r.) Dzieci, emeryci , studenci, wycieczki szkolne mają odpowiednio zniżki. Będąc szczęśliwymi posiadaczami Oslo Pass’ów ruszyliśmy wczesnym rankiem na podbój miasta z polską przewodniczką – Panią Anią.

Zwiedzanie zaczęliśmy od luterańskiej Katedry, w której odbywają się koronacje i śluby królów norweskich.

Następnie podążyliśmy w stronę Dworca Głównego w celu zakupienia Oslo- Passów. Stoi przed nim dużych rozmiarów rzeźba tygrysa z brązu. Jest to jedna z najczęściej fotografowanych rzeźb w Oslo.

Autorem rzeźby jest Elena Engelsen, norweska artystka i rzeźbiarka. Rzeźba miała uczcić tysięczną rocznicę dawnej Kristianii – Oslo. Co ma tygrys wspólnego z Norwegią ?

Oto krótka historia tej rzeźby.

„To sprawa, którą skojarzy większość rdzennych Norwegów: przydomek Oslo, Tigerstaden (Miasto-tygrys – przyp. red.). Tę ciekawą nazwę Oslo zawdzięcza słynnemu norweskiemu poecie - Bjørnstjerne Bjørnsonowi. W swoim wierszu „Sidste Sang” (1870) Bjørnson opisał walkę pomiędzy koniem i tygrysem – tygrys był tu symbolem niebezpieczeństw czyhających w wielkim mieście, a koń jego przeciwieństwem, bezpiecznym życiem wiejskiej Norwegii.
Od czasu wiersza Bjørnsona, Oslo znane jest jako „Miasto-tygrys”. Nie tylko w świecie literackim, ale i w ogólnie rozumianej kulturze. Dziś jednak znaczenie określenia Tigerstaden uległo znacznej modyfikacji. Obecnie tygrys nie stanowi negatywnego określenia – miasto kojarzy się Norwegom głównie z ekscytacją, adrenaliną. Patrząc na rzeźbę, mieszkańcy nie widzą w niej już jedynie niebezpieczeństwa, lecz także rozwój, możliwości i siłę do działania. Tak jak tygrys w świecie przyrody, Oslo stało się silnym, niepokornym graczem.”

                                                                                                                        Źródło:mojanorwegia.pl

Ciekawym pod względem architektonicznym budynkiem jest gmach opery – Den Norske Opera. Wybudowano go na wodach Oslofjordu. Bryła budynku przypomina pływającą po wodzie krę lodu. Opera została otwarta w 2008 r. i od razu stała się symbolem miasta. Jest to pierwszy na świecie budynek opery, na którego dach mogą wejść zwiedzający. Wewnątrz mieszczą się trzy sale koncertowe. Z dachu opery rozpościera się ładna panorama na miasto, które cały czas się dynamicznie rozbudowuje i jak dla mnie dźwigi i żurawie bardzo psują jego wygląd. Ale na szczęście jest to stan przejściowy . Na ów dźwigach, żurawiach i na rusztowaniach budowlanych często można spotkać naszych rodaków.

Ciekawym, zwłaszcza wewnątrz, jest budynek Ratusza, chociaż przez samych mieszkańców miasta uważany jest za największy i najbrzydszy. W Ratuszu zasiadają władze miasta.

Stoi na nabrzeżu Oslofjordu i jest widoczny z prawie każdego punktu w mieście. Wrażenie robią bogato zdobione kolorowymi malowidłami wnętrza budynku. Tematem przewodnim malowideł jest historia św. Hallvarda, postaci z herbu Oslo.

To właśnie w gmachu Ratusza odbywa się corocznie ceremonia wręczania pokojowej Nagrody Nobla.

Niedaleko Ratusza, w dawnym budynku dworca kolejowego, znajduje się Centrum Pokojowej Nagrody Nobla. Jest tu nowoczesna ekspozycja poświęcona historii tej prestiżowej nagrody. Niezwykłe wrażenie robi multimedialna sala, w które zebrano portrety wszystkich laureatów nagrody. Umieszczono je na ciekłokrystalicznych ekranach w zaciemnionej sali, którą oświetlają tysiące światłowodowych błękitnych lampek. W kolejnych salach znajdują się informacje i filmy poświęcone m.in.  fundatorowi nagrody – Alfredowi Noblowi oraz poszczególnym laureatom. Wśród 97 tabliczek odnaleźliśmy L. Wałęsę .
                         

fot. E. Demczuk

Warto przespacerować się główną ulicą Oslo, najsłynniejszym deptakiem – Karl Johanes Gate. Stoi przy niej neoromański budynek Parlamentu i słynny Grand Hotel, który jest wspaniałym przykładem architektury Art Nouveau, z Grand Café, historyczną kawiarnią, w której gościli i goszczą nadal słynne osobistości świata polityki, nauki, kultury i sztuki. Była to ulubiona kawiarnia Henrika Ibsena, słynnego dramatopisarza norweskiego, autora m.in. „Nory” i „Dzikiej kaczki”. Na pamiątkę pozostał w kawiarni stolik, przy którym najczęściej siadał.

Między Pałacem Królewskim i Parlamentem, w samym sercu Oslo stoi neoklasycystyczny budynek Teatru Narodowego, jednego z najważniejszych norweskich teatrów dramatycznych. Łatwo go zauważyć, ponieważ przed wejściem stoją dwa duże posągi, przedstawiające największych twórców norweskiego teatru Henryka Ibsena i Bjørnstjerne Bjørnsona.

Kolejnym miejscem w mieście, do którego się udaliśmy był Pałac Królewski. Stoi na niewielkim wzgórzu. Idąc w jego kierunku mija się po drodze duży gmach uniwersytetu.

Można podejść aż pod sam gmach, pospacerować po ogrodach, a także przyjrzeć się zmianie warty. W okresie letnim część pałacu jest udostępniona turystom.

Zapomniałabym wspomnieć jeszcze o Twierdzy Akershus, która wznosi się na małym półwyspie w centrum. Twierdza ta broniła dostępu do miasta i nigdy nie została zdobyta. Dzisiaj jest to teren rekreacyjny, a z jej murów rozciąga się piękny widok na zatokę i nabrzeże Aker Brygge.

Niezapomniane wrażenia na wszystkich pozostawiła wizyta w Parku Vigelanda. Nie można ominąć tego miejsca podczas zwiedzania Oslo. Gustaw Vigeland, zwany często „rzeźbiarzem ludzkim emocji” był wybitnym norweskim artystą. W 1921 r. Oslo podarowało Vigelandowi pracownię. W zamian za nią miał dożywotnio przekazywać swoje prace na rzecz miasta. Vigeland nie zgodził jednak się na takie warunki i oddał się całkowicie realizacji swojego niezwykłego pomysłu.

Poświęcił mu prawie połowę swojego życia. Dziś możemy jego dzieło oglądać w zespole parkowym rozciągającym się na obszarze 32 ha. Jest nim zespół 212 rzeźb przedstawiających łącznie 600 nagich postaci ludzkich w różnych pozach i z wyraźnymi emocjami na twarzach. Rzeźby wykonane są z brązu, granitu i kutego żelaza.

Artysta zaprojektował również fontannę i monumentalny obelisk – ogromną 17 m kolumnę – „Monolit” - zbudowaną z 121 postaci nagich ludzi. Obrazują one życie ludzkie jako ciągłe wspinanie się na szczyt. Gustav Vigeland był jedynie projektantem, natomiast wszystkie prace rzeźbiarskie wykonywał zatrudniony przez niego zespół kamieniarzy, odlewników i kowali. Efekt końcowy robi ogromne wrażenie. W rzeźbach jest tyle dynamizmu, że wydaje się jakby „żyły”. Naturalistyczne i pełne erotyzmu budziły i budzą do teraz wiele kontrowersji.

Na końcu alei stoi rzeźba zwana „Kołem życia“, które jest symbolem niekończącego się cyklu.

Większość z rzeźb umieszczono wzdłuż mostu. Przedstawiają one m.in. różne etapy życia człowieka. Jedną z najbardziej znanych, jest obecna prawie na wszystkich pocztówkach, czy pamiątkach z tego miejsca „Sinnataggen” - rzeźba przedstawiająca rozzłoszczone dziecko, „złego chłopca”.

                                                                                                                                                         c.d.n.

Po pobudce i śniadaniu ruszamy w dalsza drogę. Park Narodowy Rondane nie był w programie naszej norweskiej wyprawy, jednak chcąc z Røros jechać w kierunku Lillehammer, siłą rzeczy musieliśmy przez niego przejechać . PN Rondane jest najstarszym parkiem Norwegii. Został założony w 1962 r. Na jego terenie znaleziono wiele pułapek na renifery i kurhanów, co by świadczyło o tym, że okolice te były zamieszkiwane przez ludzi od tysięcy lat. Swoją nazwę park zawdzięcza masywowi górskiemu o tej samej nazwie, który wznosi się na wysokość ponad 1400 m n.p.m., a 10 szczytów osiąga wysokość ponad 2000 m. Góry zbudowane są głównie z kruchych skał sparagmitów, które tworzą charakterystyczne piargi na pochyłościach. Najprościej mówiąc są to baaardzo stare utwory, powstałe między erą archaiczną a paleozoiczną, które często ulegały metamorfozie.

Nie ma tu ostrych grani, ani lodowców, jak np. w Parku Jotunheimen, ale krajobraz Rondane został ukształtowany przez lądolód i tak jak pozostałych parków, powalił nas na kolana . Nie da się opisać piękna tego miejsca, trzeba je przeżyć, zobaczyć na własne oczy .

Centralną część gór Rondane przecinają wąskie doliny, rwące strumienie, bagna, torfowiska, to jednak w większości masyw ten jest dostępny dla turystów , którzy bardzo chętnie odwiedzają to miejsce, ze względu na to, że znajdują tu oni niczym nie zakłóconą ciszę i spokój natury, dzikiej natury. Rondane jest bowiem domem dla wielu gatunków zwierząt, w tym przede wszystkim stad dzikich reniferów. Występuje tu tez ok. 240 gatunków roślin, z których większość to endemity.

Region gór Rondane to również najbardziej suche miejsce w kraju, co dodatkowo przyciąga tu odwiedzających.

Z ciężkim sercem opuszczaliśmy to piękne miejsce. Było to bowiem ostatnie spotkanie z „dziką” norweską przyrodą, do której już trochę przywykliśmy i kontakt z nią bardzo nam odpowiadał. Zdawaliśmy sobie sprawę z tego, że im bliżej będziemy stolicy, tym przyroda będzie bardziej zdominowana przez człowieka, a przez to znacznie straci na swojej atrakcyjności.

Kolejnym punktem naszej podróży było miasto Lillehammer, znane nam Polakom, szczególnie ze skoczni narciarskich Lysgårdsbakken. Na dużej skoczni rozgrywane są konkursy Pucharu Świata. To na niej 3 grudnia 2006 r. Adam Małysz w zawodach o Puchar Świata skokiem na odległość 142 m został rekordzistą skoczni. Zanim odwiedziliśmy park olimpijski, udaliśmy się do dzielnicy Lillehammer – Maihaugen, gdzie znajduje się muzeum ludowe, u nas bardziej znane pod nazwą - skansen.

Na dużym obszarze zrekonstruowano historyczne norweskie zabudowania wiejskie, pozwalające wyobrazić sobie zwiedzającemu w tym miejscu m.in. życie codzienne i pracę rolnika czy rzemieślnika w trudnym górzystym terenie kilkaset lat temu. Stworzono tu również unikalną w skali światowej wystawę norweskich domów pochodzących z końca XX w.

Niesamowite wrażenie robią występy bractw, które w budynkach skansenu prezentują "na żywo" np. dawne życie na wsi, norweską szkołę, życie sakralne mieszkańców. Można to wszystko obejrzeć na żywo, zwiedzając skansen.

Po wizycie w skansenie, który był, można powiedzieć, ostatnim zetknięciem z dawną kulturą skandynawską, udaliśmy się do bardziej nowoczesnego miejsca, czyli opisanego przeze mnie wcześniej kompleksu narciarskiego w Lillehammer. Skocznia w Lillehammer jest największą dużą skocznią w Norwegii. Można na niej osiągnąć odległości powyżej 140 metrów. Podobnie jak na Wielkiej Krokwi w Zakopanem. Fajnie było stanąć na jej progu i oglądać panoramę miasta z samej góry, po czym niezliczoną ilością małych schodków zejść aż na sam dół .

                   
                     fot.E. Demczuk

Lillehammer leży nad największym jeziorem Norwegii, malowniczym Jeziorem Mjøsa.

Z Lillehammer udaliśmy się już do stolicy – ostatniego punktu naszej podróży po Norwegii . Jakże nam było żal, że to już prawie koniec tej wspaniałej przygody … .
Wieczorem zakwaterowaliśmy się w Oslo. Następny dzień zarezerwowany był dla stolicy.
                                                                                                                                                       c.d.n.

DZIEŃ 8  - Trollstigen ( REAPLEY ) - Røros (ok. 400 km)

Kierowca (Norwegowie to ludzie konkretni) stwierdził stanowczo: jeśli na górnej stacji na Trollstigen powiedzą, że pogoda będzie to jedziemy, jeśli nie, to nie ma po co jechać i koniec … I pomyśleć, że Polak, jak by mu tak strasznie zależało to i tak by pojechał, czy by przepowiedzieli tę pogodę, czy też nie , bo musiałby się sam przekonać na własne oczy, uszy i inne części ciała … . A co tam, jakby nie wyszło …

My jednak mieliśmy ogromne szczęście. Z samego rana powiedzieli, że pogodę sobie zamówiliśmy i mamy ją na bank. Tak więc - jedziemy !   A właściwie to – WRACAMY ! Bardzo jesteśmy z tego powodu szczęśliwi, ponieważ brakowałoby nam bardzo tej części trasy w naszej podróży .

Wracamy w okolice Valldal i Romsdal i teraz widzimy dopiero jak wiele byśmy stracili, a jednocześnie cieszymy się bardzo, że udało nam się to wszystko odzyskać .

Tak wygląda Droga Trolli w pełnej okazałości i przy pięknej pogodzie . Naprawdę jest co oglądać i to nie tylko u samego kresu, ale również na początku i w trakcie jazdy pod górę . Wjazd taaaakimi serpentynami to ogromne przeżycie.

Piękna dolina U – kształtna – efekt rzeźbienia lodowców górskich.

Widok z platformy widokowej na samej górze.

Obowiązkowym punktem na trasie jest zrobienie zdjęcia przy jedynym tego rodzaju znakiem drogowym w Europie – „Uwaga Trolle” zaraz przy wjeździe na górę.

Pozostała nam w tej okolicy jeszcze jedna atrakcja, a mianowicie słynna Trollveggen. Skoro jest na naszej trasie przejazdu, nie możemy jej pominąć .

Nad Romsdalen wznoszą się potężne i majestatyczne szczyty Trolltindene, w których znajduje się najwyższa w Europie pionowa ściana skalna o nazwie Trollveggen. Ma wysokość 1000 m. Jej widok robi wrażenie .

W książce "Fiva" Gordona Stainforth'a opisane są zmagania młodych wspinaczy, Gordona i Johna Stainfortha, którzy postanowili się z nią zmierzyć.

Trollveggen

Jest i bardzo ciekawy polski episod związany z pokonywaniem tej ściany.

             
To była pełna wrażeń i estetycznych doznań pierwsza połowa dnia. O drugiej w tej chwili nikt jeszcze nie myślał .

W końcu nadszedł czas, żeby powoli żegnać się z fiordami i zapierającymi dech górskimi widokami. Czekała nas dosyć długa droga do górniczego miasteczka Røros. Powoli górski krajobraz zaczynały zastępować lasy, łąki, pastwiska i pola uprawne.

Do Røros dotarliśmy późnym popołudniem, właściwie to trafiliśmy na prześliczny zachód słońca. Trzeba przyznać, że „miedziane miasteczko” przywitało nas w pięknych „miedzianych” barwach . Zaraz po przyjeździe ruszyliśmy na wieczorny spacer po mieście. Mimo potwornego zmęczenia długą jazdą, nie dało się odpuścić tak niesamowitej atrakcji .

Røros to pełne westernowego klimatu "drewniane miasteczko", przypominające na pierwszy rzut oka miasto z Dzikiego Zachodu. Leży wśród wzgórz i jest otoczone dziką przyrodą. W 1981 r. zostało. wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Powstało w 1644 jako Bergstad („miasto w górach”). W jego okolicy odkryto wówczas bogate złoża miedzi. Z tego powodu do 1972 r. było centrum wydobycia miedzi w tej okolicy. Do dzisiaj nic nie straciło ze swojej XVII wiecznej atmosfery. Spacerując po cichych, prawie bezludnych uliczkach, czuć jego niezwykły klimat. Z dawnych czasów zachowało się ok. 100 domów zbudowanych ze starych drewnianych bali, w których mieszkańcy nadal normalnie żyją i pracują. Spora ich część pokryta jest tradycyjnie darnią.

Obok huty miedzi stoją stare, pokryte darnią domki górników i innych pracowników zatrudnionych przez Røros Koperver.

Huta miedzi

Drewniane domki górników.

W zachodzącym słońcu pięknie mieniły się tego dnia Sleghaugene – hałdy usypane z materiału powstałego po wytopie miedzi. One także objęto ochroną. Mieliśmy okazję się na nie wspiąć i podziwiać stąd w zachodzącym słońcu panoramę miasta.

fot. E. Demczuk

Uliczki Røros posłużyły do nagrywania wielu filmowych scen m.in. do filmu „Pippi Langstrump”.
W drewnianych budynkach dawnej huty, w których dzisiaj mieści się muzeum, przedstawione są technologie stosowane przy wydobyciu i wytopie miedzi. Liczne modele uzmysławiają wysoki poziom konstrukcji maszyn i urządzeń stosowanych w XVII wiecznej kopalni przy wydobyciu i przerobie miedzi.

fot. E. Demczuk

To był mega wyczerpujący dzień i chyba najdłuższy odcinek trasy jaki dotychczas zrobiliśmy. Pomimo ogromnego zmęczenia nie sposób było się tego dnia nudzić, ale już z zasypianiem chyba nikt z nas nie miał najmniejszego problemu . W miedzianym Røros zasypiało się cudownie .

                                                                                                                                                       c.d.n.

DZIEŃ 7 – Park Narodowy Dovrefjell

Obok Parku Narodowego Hardangervidda, a potem, jak się okaże, jeszcze Rondane, Park Narodowy Dovrefjell, to było miejsce, gdzie mogłabym wracać „bez końca” .

Park Narodowy Dovrefjell jest parkiem od 1974. Obejmuje góry Dovre z unikalną rzeźbą polodowcową. Dolina Drivy (Drivdal) dzieli park na dwie części: wschodnią z płaskowyżem 1000-1300 m n.p.m. o wapiennym podłożu i znacznym bogactwie flory oraz zachodnią, bardziej górzystą, z najwyższym szczytem o nazwie Snöhetta o wysokości 2286 m n.p.m. Klimat parku jest kontynentalny. Ciekawostką jest, że występuje tu najbardziej na południe wysunięte stanowisko subarktycznego torfowiska typu palsa.

Palsa zwana również bugierem mrozowym to wg Wikipedii: „rodzaj niewielkiego, kopulastego pagóra mrozowego, występującego na obszarach tundrowych. Jego wysokość sięga 2-10 metrów. Zbudowany jest z jądra mineralnego (mułowego), mineralno-lodowego lub lodowego, powstającego w wyniku zamarzania gruntu zimą i zasysania wody z niezamarzniętej warstwy gruntu oraz z pokrywy torfowej, izolującej jądro, co umożliwia długotrwałe, nieprzerwane istnienie bugra z soczewkami lodowymi również na terenach poza strefą zalegania wieloletniej zmarzliny.

Miejsca, gdzie zalega/zalegała wieloletnia zmarzlina bardzo dobrze widać. O tej porze roku tworzą się tu podmokłe miejsca (bagna, młaki, torfowiska) albo małe bajorka lub jeziorka.

Palsę porasta niezliczona ilość porostów, najwięcej z rodziny chrobotkowatych.

Chrobotek reniferowy (Cladonia rangiferina) – to właśnie ten porost tworzy jasne plamy na wzgórzach. Przy bliskim kontakcie przypomina małe różyczki kalafiora.

Płucnica islandzka (Cetraria islandic)

Inne porosty z rodziny chrobotkowatych.

I nie tylko.

Także mchy.

Możemy tu również spotkać ogromne ilości roślinności będącej reliktami glacjalnymi, czyli organizmami będącymi pozostałością z okresu lodowcowego np.:

brzozę karłowatą (Betula nana),

wierzbę lapońską (Salix lapponum),

malinę moroszkę (Rubus chamaemorus) – o tej porze roku pozostały po niej tylko wyschnięte owocostany.

bażynę czarną (Empetrum nigrum)

zimozioła północnego (Linnaea borealis), ponoć ulubioną roślinę Karola Linneusza, która otrzymała nazwę naukową na jego cześć i na jego własne życzenie. Zimoziół rośnie licznie w tundrze i tajdze i jako relikt glacjalny jest coraz rzadziej spotykany. Występuje również w Polsce i objęty jest u nas ochroną prawną. Gatunek jest charakterystyczny ze względu na swe efektowne, delikatne kwiaty i bywa czasem uprawiany jako roślina ozdobna.

Rosną tu również duże ilości jałowca pospolitego (Juniperus communis), rośliny charakterystycznej dla tundry górskiej, bo tak też określa się często formację roślinną związaną z klimatem górzystych terenów strefy borealnej.

Poza ciekawą roślinnością tundrową, dumą Parku Narodowego Dovrefjell są woły piżmowe i to one miały być tego dnia naszym głównym celem.
                 

Po śniadaniu wyruszmy na całodzienną wyprawę górskimi bezdrożami parku w poszukiwaniu tych ciekawych zwierząt. Wg zapowiedzi…, ”jeśli będziemy mieli tego dnia szczęście możemy spotkać również łosie, daniele, jelenie, a nawet dzikie renifery”. Cóż, nie była to nieprawda. Tu jest dzika przyroda, nic nie jest na zamówienie. Wszystko zależy od szczęścia. I bardzo dobrze !

Ok. godz. 9.00 ruszamy do Kongsvold Fjeldstue, gdzie spotykamy się z naszym lokalnym przewodnikiem, który ma nas wprowadzić w arkana tropienia piżmowołów .

Przewodnik uświadamia nas na wstępie o wszelkich zagrożeniach, niedogodnościach i co tam jeszcze może nas na tej „trudnej” trasie przez bezkres parku Dovrefjell czekać. Nie wie tylko, że my raczej należymy do „zaprawionych w boju rycerzy” . Ale wysłuchać i zakodować trzeba. ! Jedyną lekcją jaką wynieśliśmy z tego pouczającego wstępu to było – uczmy się języków obcych – zwłaszcza tego wszędobylskiego angielskiego !

Informuje nas również jakie osobliwości przyrody możemy spotkać podczas safari (bo tak się taka zorganizowana impreza nazywa).

Po instrukcjach ruszamy na szlak, który mnie już od pierwszego kroku wciąga aż po samą szyję . Czegoś tak ogromnego, niesamowitego w różnorodności i pięknie nigdy w życiu nie doświadczyłam. Zdjęcia nie oddają potęgi bezkresu ani różnorodności biologicznej tego obszaru, ale nic innego nie jestem Wam w stanie pokazać . Jeśli będziecie kiedyś w Norwegii, nie omijajcie tego miejsca. Tu człowiek czuje się naprawdę wolny i zarazem bardzo „mały”. Tylko Ty i przyroda, nic więcej.   Cisza albo przenikliwy wiatr. Oba są jedynymi Twoimi towarzyszami.

Ruszamy !

Sierść piżmowołu !

Odchody !

Świeże ślady racic, to dobre znaki. Jest szansa, że uda nam się zobaczyć te zwierzęta.

Po kilkugodzinnej wędrówce z przerwą na kawę i ciasteczka udało się nam w końcu wytropić rodzinę piżmowołów: samicę z młodymi. To był niezapomniany widok .

Podążając dalej wypatrzyliśmy także samotnego byka. Podczas obserwacji należy zachować ostrożność (co najmniej 200 m odległość), gdyż z natury spokojne piżmowoły potrafią w razie zagrożenia zaatakować i biec z prędkością nawet 60 km/h. Nie mielibyśmy wtedy szans. Obecnie liczebność stada w Parku Dovrefjell wynosi ok. 100 sztuk.

Obserwować woły piżmowe w ich naturalnym środowisku moglibyśmy bez końca , jednak czas mieliśmy trochę ograniczony. Wracając natknęliśmy się  jeszcze na pardwę mszarną (Lagopus lagopus), gatunek ptaka z rodziny kurowatych. Ptaki te zmieniają barwę upierzenia w zależności od pory roku. W zimie ich pióra są w większości białe.

i pięknie ubarwioną siewkę złotawą (Pluvialis fulva).

Nie udało nam się tego dnia zobaczyć stada dzikich reniferów, ani innych zapowiadanych atrakcji, ponieważ znajdowały się najprawdopodobniej po drugiej stronie wzniesienia. Niestety czas przeznaczony na nasze safari nie pozwolił nam na pokonanie takiego dystansu. Pomimo tego, wrażenia z tego dnia zostaną w mojej pamięci na zawsze. To była mega dawka pozytywnych przyrodniczych przeżyć . To było to, co lubię najbardziej .

Wróciliśmy na ranczo zmęczeni całodzienną wędrówką, ale naładowani do pełna pozytywną energią. I co  … ? W naszych głowach zaczął się rodzić istnie szalony pomysł … . Kolejny dzień zapowiadał się pod względem pogody równie piękny jak dzisiejszy  – a co jakby tak wrócić na Drogę Trolli  … ???
A co ? Podejmujemy przy kominku próbę pertraktacji z naszym nowym kierowcą .

                                                                                                                                                          c.d.n.

Za oknem deszcz i mgła. Hmm … niby nie powinno nas to w ogóle dziwić, przecież jesteśmy w Norwegii , ale przyzwyczailiśmy się do pięknej pogody od samego początku i ciężko nam było pogodzić się z taką nagłą zmianą.
Pomimo deszczu, momentami ulewnego, musimy ruszać w dalszą drogę. W planie dnia jest jedna z największych atrakcji turystycznych Norwegii – Trollstigen czyli Droga Trolli, albo „Drabina Trolli”. Ponieważ jesteśmy grupą „niepoprawnych optymistów” , do końca wierzymy, że poranne zamglenie i ulewy po dotarciu na miejsce ustąpią, wyjdzie słońce i uda nam się nacieszyć oko widokami na trakcie Trolli.

Droga Trolli to wąska i stroma szosa o nachyleniu 12%. Jest na niej 11 bardzo ostrych zakrętów. Większość pod kątem 180 stopni, które wiodą nad przepaściami. Na szczycie jest parking i punkt widokowy Utstiken, z którego rozciąga się urzekająca panorama na całą dolinę i otaczające szczyty górskie o wysokości 1500-1600 m. n.p.m. o ciekawych nazwach: Kongen (Król – 1614 m), Droningen (Królowa – 1544 m) i Bispen (Biskup – 1462 m). Drogę budowano 8 lat. Uroczyste otwarcie nastąpiło w 1936 r. przez króla Haakona VII. Zaczyna się łagodnym podjazdem z głębi Doliny Isterdalen. Następnie licznymi serpentynami trawersuje zbocze na wysokość 852 metrów n.p.m., aż do Przełęczy Alnesreset. Stąd rozpoczyna się ponownie łagodny zjazd do miejscowości Valldal nad Nordfjordem. Można również podjeżdżać z Valldal. Ciekawym przeżyciem jest zarówno wyjazd, jak i zjazd z góry. Na przełęczy znajduje się centrum turystyczne, gdzie można się m.in. zapoznać z historią Drogi Trolli. Droga jest otwarta tylko od połowy maja do października. Poza tym okresem jest całkowicie nieprzejezdna. W połowie trasy można się zatrzymać przy niedużym mostku. W tym miejscu spada z wysokości 180 metrów malowniczy wodospad Stigfossen.

Cóż, na nic zdaje się opisywanie czy czytanie, jeśli człowiek nie może zobaczyć tego na własne oczy … .

Z Ålesund jedziemy w kierunku miejscowości Valldal. Krótką przerwę, przy silnie padającym deszczu, zrobiliśmy przy Wąwozie Gudbrandsjuvet. Gudbrandsjuvet to potężny przełom na rzece Valldola River, przy drodze między Trollstigen a miejscowością Valldal. Stanowi go wąski na 5 metrów i głęboki na 20-25 m. wąwóz. Przepływająca rzeka utworzyła kompleks głębokich dziur i skomplikowanych formacji skalnych, w których powstaje imponujący system wirów. Nazwa wąwozu wywodzi się od osobnika o nazwisku Gudbrand, który wraz z porwaną narzeczoną w 1500 r. przeskoczył go w najwęższym miejscu. Nad wąwozem wybudowana jest platforma widokowa, stanowiąca sieć ogrodzonych kładek, miejscami wiszących bezpośrednio nad czeluścią spienionej wody, z których można bezpiecznie obserwować niesamowity spektakl potęgi przyrody.

Ogromna siła spienionej górskiej rzeki, przedzierającej się przez wąskie skalne gardło robi wrażenie .

                 
                  fot.AJ

                   
                    fot.AJ

Padający deszcz nie pozwala niestety na dłuższy spacer. Uroku temu miejscu dodają kwitnące kwiaty, zwłaszcza fioletowo - różowe łubiny .

Mgła gęsta jak mleko i nisko wiszące chmury sprawiły, że dalsza droga mijała nam raczej na słuchaniu muzyki, niż podziwianiu widoków. Chociaż trzeba przyznać mgliste obrazki też miały coś w sobie. Nadawały norweskiemu krajobrazowi melancholii, tajemniczości i mroczności.

Niestety nic nie wskazywało na to, żeby miało się to w najbliższych godzinach zmienić. Jesteśmy w Valldal. Okolice Valldal  i Romsdal słyną z łagodnego mikroklimatu, co wykorzystuje się do uprawy truskawek. Często nazywane są norweskim zagłębiem truskawkowym. Latem odbywa się tu Festiwal Truskawek. Norweskie truskawki są bardzo słodkie, soczyste i pachnące. Mieliśmy okazję popróbować pysznych „norske jordbær” w Hjerkinn.

Powoli zaczynamy wjeżdżać pod górę. Mgła całkowicie przysłania widoki.

Na szczycie nie ma nic lepiej.

I to by było na tyle…. 

Szkoda, wielka szkoda, trochę podłamani zjeżdżamy z góry i kierujemy się do miejscowości Hjerkinn. No cóż Trolle chyba nas nie polubiły…  Przed nami jakieś 145 km drogi.

Do Hjerkinn dotarliśmy po południu. Jeszcze siąpiło, ale pojawiały się od czasu do czasu okna pogodowe, miejscami nawet słońce nieśmiało wyglądało zza chmur.

Hjerkinn przywitało nas tak:

Na pierwszy rzut oka ciężko było powiedzieć co nas na takim ogromnym „bezludziu” czeka, ale okolica i ranczo Hjerkinn Fjellstue, na którym mieliśmy spędzić dwa dni, były niesamowite ! .

Ranczo w Hjerkinn to bardzo klimatyczne i ciepłe miejsce, z prawdziwie domową atmosferą i pysznym regionalnym jedzeniem . Doskonałe dla amatorów jeździectwa, jazdy na rowerze, ale  przede wszystkim miłośników pieszych wędrówek. Hoduje się tu konie rasy irlandzkiej.

Ale my przyjechaliśmy tu na woły piżmowe (Ovibos moschatus) .

Hjerkinn to doskonała baza wypadowa do zwiedzania Parku Narodowego Dovrefjell.
Bardzo rozległy masyw górski Dovrefjell leży w samym sercu kraju i jest dumą Norwegów. Park narodowy założono tu w 1974 r. Jego powierzchnia liczy obecnie 4367 km ². Składa się z dwóch części, które dzieli droga. Chroni się w nim przede wszystkim unikatowy dziki krajobraz wysokogórski oraz florę i faunę, która nie występuje nigdzie indziej, albo jest zagrożona wymarciem. Na jego obszarze żyją zwierzęta typowe dla obszarów okołobiegunowych jak: dzikie renifery, lisy arktyczne, łosie, pardwy i sprowadzone tu w 1931 r. z Grenlandii piżmowoły, po norwesku „musky okse”. Stały się one symbolem parku. Wybierając się na wycieczkę po parku jest duża szansa spotkania z tymi zwierzętami. Najlepiej szukać ich z przewodnikiem na zorganizowanych wyprawach w teren. Tego typu atrakcja czekała na nas kolejnego dnia.
Po zakwaterowaniu udałyśmy się na mały rekonesans. Moją uwagę od samego początku przykuły jasne plamy porostów na wzgórzach. Obiecałam się im kolejnego dnia bliżej przyjrzeć. Tymczasem te i wiele innych ciekawych roślinek znalazłyśmy spacerując wieczorem po okolicy.

Dziewięciornik błotny (Parnassia palustri) zwany także wyrwitańcem lub poruchą. To roślinka górska, charakterystyczna dla podmokłych terenów: młak, torfowisk, wilgotnych skał. Można ją spotkać do wysokości 2500 m n.p.m. Rośnie także u nas. Jako ciekawostkę dodam, że według górali z okolic Nowego Targu noszenie kwitnącej rośliny sprzyja zaskarbieniu sobie miłości wybranego mężczyzny. .

W Hjerkinn musieliśmy się niestety pożegnać z naszą przesympatyczną parą przewodników Benem i jego żoną Edel. Tu kończyła się ich praca. Zastąpił ich kierowca - przewodnik, który towarzyszył nam już do samego końca podróży.

Wieczorne niebo wskazywało poprawę pogody. Pomimo porannego rozczarowania, poprawiły nam się teraz nieco humory i każdy z niecierpliwością oczekiwał dnia kolejnego … .
                                                                                                                                                         c.d.n.

DZIEŃ 5 Ålesund (ok. 360 km)

Portowe miasteczko Ålesund to secesyjna perełka na zachodnim wybrzeżu Norwegii. Kanały i wodne przystanie w środku miasta dodają mu uroku. Dzięki nim przyznano mu miano „Wenecji Północy”.

Zanim się jednak nią stało, przez wieki było osadą, której mieszkańcy żyli w drewnianych domach i zajmowali się głównie rybołówstwem i handlem. Poławiano tu i handlowano głównie dorszem, którego sprzedawano w postaci sztokfiszy (suszonej ryby), po norwesku „tørrfisk”, do wielu odległych krajów Europy.

Źródło: Ze zbiorów muzeum Foto: Nordmøre museums fotosamling

Suszenie dorsza

Źródło: Nordland fylkeskommune - Tørrfisk (Stochshots.no)

Źródło: godfisk.no

W 1904 r. spokojne miasteczko nawiedził ogromny pożar, który strawił go niemal całkowicie. Pozbawił dachu nad głową prawie 10 tys. ludzi. Tragedia odbiła się echem w dalekim świecie. Zaczęła spływać do Ålesund z odległych miejsc pomoc na odbudowę miasta w postaci materiałów budowalnych i środków do życia dla mieszkańców. Miasto zostało w szybkim tempie odbudowane. A ponieważ na przełomie XIX i XX wieku w Europie modny był w sztuce styl secesyjny zwany, w zależności od państwa art nouveau, Jugendstil, modernismo, Sezession, norwescy architekci postanowili zaprojektować na nowo miasteczko właśnie w tym stylu.

Nieco o samym stylu nouveau:

Secesja wywarła silniejszy wpływ na architekturę wnętrz i wzornictwo niż samą architekturę. Zaowocowała sporą liczbą wybitnych realizacji. Częściej stawiała na dekoracje fasad budynków, niż na nowe struktury. Największą popularność nowy styl osiągnął około 1905 roku. Głównymi ośrodkami jego rozkwitu były Austria, Francja, Belgia, Katalonia. Architektoniczne bryły w stylu secesyjnym powstawały przede wszystkim w kilkunastu dużych miastach europejskich, m.in. w Barcelonie, Wiedniu, Paryżu. Architekturę secesyjną wyróżnia przede wszystkim dekoracja i bogata, zróżnicowana ornamentyka. Dla architektury secesyjnej typowe były w dekoracjach witraże, mozaiki, niesymetryczne układy motywów zdobniczych. Charakterystyczna była taż pastelowa kolorystyka:  barwy jasne, delikatne, takie jak biel, ecru, popiel czy lila. Najbardziej znanymi architektami którzy reprezentowali ten styl byli m.in. : Antonio Gaudi - projektant Sagrada Familia w Barcelonie czy Otto Koloman Wagner - Majolikahaus w Wiedniu.

Tak więc za sprawą „pożaru” i mody secesja pojawiła się również w Skandynawii.

Po przybyciu wieczorem do Ålesund sprawdzamy prognozy pogody. Niestety nie są obiecujące. Należy się spodziewać w kolejnych dwóch dniach załamania. Trochę nas to martwi, bo przed nami tyle jeszcze pięknych miejsc. Trzymając się jednak powiedzenia, że nadzieja umiera ostatnia…, zasypiam.

Rano nad Ålesund wiszą wprawdzie chmury, ale nie pada. Po śniadaniu ruszamy na miasto.
Miasteczko różni się bardzo od zwiedzanego parę dni temu - Bergen. Jest tu znacznie spokojniej, czuć zapach morza i ryb, słychać krzyk mew. Zdecydowanie mniej imigrantów. Szczególnie piękne jest centrum, gdzie od razu rzucają się w oczy kamienne albo zdobione roślinnymi motywami kamieniczki.

Ornament secesyjny był różnorodny i obfitował w nowe motywy lub interesujące warianty tradycyjnych ornamentów. Wśród często powtarzających się wątków na uwagę zasługują m.in. dekoracje florystyczne, wzorowane na lokalnych roślinach (liście kasztanowca, irysy, dzikie kwiaty),  postaci kobiet, abstrakcyjne kompozycje pofałdowanych płaszczyzn. Typową cechą tych wzorów są faliste, płynne linie, chociaż niektórzy tworzyli również motywy geometryczne. Ornament podkreślał konstrukcję i tektonikę budynku, w wielu przypadkach odzwierciedlał funkcję obiektu. Artyści projektowali także elementy architektury wnętrz, klamki, balustrady, portale i inne detale architektoniczne.

W  secesyjnej architekturze Ålesund, można dopatrzyć się także wyraźnych wpływów tradycyjnej architektury norweskiej oraz narodowego romantyzmu. Nie mogło być przecież inaczej.

Kamienice w tradycyjnych barwach norweskich.

Ciekawe pokrycie dachu przypominające rybią łuskę.

Drewniane wejście do domu – przypomina wejście na pokład statku.

Ciekawostką jest, że niemal w każdym domu w oknie stoi lampa, najczęściej naftowa zwrócona w kierunku morza. Zgodnie z tradycją światło palącej się lampy nocą miało być drogowskazem dla powracających do domu żeglarzy i rybaków.

Najpiękniej miasto prezentuje się ze wzgórza Aksla (189 m), na którym jest punkt widokowy.

Można na nie wjechać samochodem lub wejść po schodkach od strony starego miasta uliczką Storgata. My wybieramy 418 kamiennych schodków , zachwycając się okolicą od samego podnóża wzniesienia.

Im wyżej, tym piękniej.

Ålesund leży na 3 wyspach (Hessa, Aspøy i Nørvøy). Najlepiej oglądać je z góry. Rozciąga się z niej malownicza panorama na okoliczne wyspy i fiordowy krajobraz z górami w tle. Na wzgórzu Aksla znajdują się też bunkry z czasów II wojny światowej.

Po południu zaczęło lekko siąpić. Jednak szkoda było resztę dnia spędzić bezczynnie w hotelu. Postanowiłam z dziewczynami udać się na drugi koniec miasta (jakieś 4 km spaceru) do Parku Oceanu Atlantyckiego (Atlanterhavsparken). Park leży nad samym brzegiem morza na wyspie Hessa. Jest jednym z większych oceanariów w Europie. Jego powierzchnia liczy 6 tys. m². Rodzice przyprowadzają tu dzieci i razem z nimi spędzają czas w otoczeniu przyrody. 

Jest tu kilkanaście akwariów z gatunkami ryb i innych zwierząt żyjących wzdłuż norweskiego wybrzeża oraz w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Można tu podziwiać ławice śledzi, łososie, płaszczki, żabnice, wielkie dorsze.

Konger (Conger conger) to taki „węgorz atlantycki”, drapieżny gatunek morskiej ryby węgorzokształtnej z rodziny kongerowatych. Może osiągać długość nawet 3 m.

Nie za bardzo dał się sfocić

.

Śledzie

Płaszczki dawały się pogłaskać.

Dorsz

Makrele

Zębacz pasiasty (Wolffish)

I różne inne morskie stwory 

fot. B. Skóbel

Atrakcją, szczególnie dla dzieci, jest jedno z akwariów, w którym o ustalonych godzinach odbywa się wykład i karmienie ryb. Udało się nam na nie załapać. Trudno było oderwać nos os szyby.

Tylko tak się wydaje, że ryby zjadają nurka …

Kolejną fajną rzeczą jest karmienie pingwinów i fok w basenach na zewnątrz budynku przez pracownika parku. Atrakcja ta przyciąga zawsze spore tłumy, dzieci szczególnie.

Pingwiny Humbolta (Spheniscus humboldti), zwane również peruwiańskimi

Pingwiny Humboldta to obok pingwinów z Galapagos najbardziej zagrożony gatunek z tej rodziny ptaków na Ziemi. Żyją tylko w niewielkim rejonie wód przybrzeżnych Chile i Peru. Obecnie ich populację ocenia się na nie więcej niż 50 000 osobników. Co roku, po cichu, giną tysiące tych pingwinów. Naukowcy podejrzewają, że główną przyczyną gwałtownego zmniejszania się populacji pingwinów są zbyt agresywne metody prowadzenia połowu i realizacja odłowów na skalę przemysłową. Wśród metod połowu szczególnie niebezpieczne jest stosowanie tzw. trałowania dennego. Wraz z rybami, do sieci wpadają również polujące na nie pingwiny. Sieci powodują dotkliwe rany, najczęściej prowadzące do zgonu wypuszczonych z powrotem do morza ptaków. W wielu miejscach na świecie ta metoda połowu jest zakazana (m.in. w rejonie północno-wschodniego Atlantyku a także na obszarze północnego Pacyfiku), jednak nie w Chile i w Peru.   

Sama skala przedsięwzięcia, niezależnie od prowadzonych metod, przynosi oczywisty skutek: zmniejszenie szans zdobycia pożywienia przez konkurujące z rybakami pingwiny. Sytuacja ta zmusza ptaki do zapuszczania się w coraz dalej oddalone od gniazd rejony. Pozostawione w gniazdach jaja narażone są na ataki drapieżników, w szczególności szczurów. Badanie przeprowadzone na jednych z najliczniejszych kolonii pingwinów Humboldta pokazały, że szczury odpowiadają za niszczenie nawet do 70% złożonych jaj. Niestety do ich rozprzestrzeniania w znaczącym stopniu przyczynia się człowiek. Przykład pingwinów Humboldta dobrze obrazuje skalę negatywnego oddziaływania człowieka na liczebność populacji organizmów żyjących w oceanach, tak w sposób bezpośredni, jak i pośredni.

Foki pospolite (Phoca vitulina)

W jednym z basenów można obejrzeć bawiące się wydry europejskie (Lutra lutra).

Przy padającym, momentami już dosyć intensywnie deszczu, spędziłyśmy podglądając zwierzęta, popołudniowy czas. Wróciłyśmy wieczorem, zmoknięte, ale co tam, liczą się wrażenia i dobra zabawa.
Jeszcze na koniec dnia zdjęcie z uśmiechniętym Trollem z Ålesund i pora wracać do hotelu .

Jednak się rozpadało ...
                                                                                                                                                      c.d.n.

Grupa geologów w górzystym terenie Åkneset w Norwegii monitoruje szczelinę w ścianie skalnej Geirangerfjordu, która może spowodować jej obsunięcie. Na ewakuację okolicznej ludności jest już jednak za późno. Dochodzi do katastrofy. Do miasta zbliża się spowodowana obsunięciem 80-metrowa fala. Członek grupy geologów Kristian ma 10 minut na uratowanie jak największej liczby ludzi, w tym swojej rodziny.

Poniżej zwiastun.

DZIEŃ 4 – Hafslo  - Ålesund (ok. 360 km)

Po śniadaniu udaliśmy się do Parku Narodowego Jostedalsbreen. Utworzono go w 1991 r. m.in. w celu ochrony największego lodowca kontynentalnej Europy – Jostedalsbreen oraz przyrody otaczających go pięknych dolin.

Lodowiec Jostedalsbreen nie pozostał na Płw. Skandynawskim po epoce lodowcowej. Około 5 tys. lat temu stopniał całkowicie podczas globalnego ocieplenia, a następnie powoli się odrodził. Swoje największe rozmiary osiągnął podczas tzw. małej epoki lodowcowej, około 1750 r. Istnienie Jostedalsbreen, mimo niesprzyjających dodatnich temperatur, umożliwiają stałe i obfite opady śniegu. Części lodowca, które leżą nieco niżej, narażone są niestety na szybkie topnienie. W skutek ocieplenia klimatu opady śniegu nie są już w stanie pokryć szybszego od nich topnienia i od lat naukowcy odnotowują systematyczne cofanie się ramion lodowca. Jako najlepszy przykład podaje się często jęzor Briksdalbreen, który w roku 2006 cofnął się aż o 146 m.

Przypomnę, że lodowce skandynawskie tworzą odrębną grupę zwaną lodowcami fieldowymi. Zamiast typowego dla np. lodowców alpejskich pola firnowego, od którego odchodzi pojedynczy jęzor, lodowiec fieldowy składa się z ogromnej czaszy pokrywającej najczęściej wierzchołki górskich płaskowyżów (fieldów), od której odchodzą w różnych kierunkach ramiona (jęzory). Lodowce są w ciągłym ruchu, a ich ramiona ciągle się cofają. Niektóre w bardzo szybkim tempie. W każdej chwili może się oderwać od nich kilkumetrowa bryła lodu (udało nam się to spektakularne zjawisko podczas pobytu zobaczyć na własne oczy), dlatego zabronione jest zbyt bliskie podchodzenie i już tylko na nieliczne można się wspinać, korzystając oczywiście z usług wyspecjalizowanych firm i przewodników.

Powierzchnia Jostedalsbreen wraz z jęzorami wynosi 487 km², a jego czasza ma ponad 60 km długości. Z masywu lodowca spływają 22 jęzory lodowe. Tego dnia chcieliśmy zobaczyć z bliska kilka takich małych lodowych jęzorów gigantycznego Jostedalsbreen’a. Najbardziej znane to Nigardsbreen, Bergsetbreen, Austerdalsbreen i Briksdalbreen. Tak na marginesie, słowo „breen” po norwesku znaczy lodowiec. Jostedalsbreen mieni się niezliczonymi odcieniami błękitu, co sprawia, że można się nim zachwycać bez końca.

Podczas drogi do Briksdalbreen, jednego z najefektowniejszych jęzorów, przejeżdżaliśmy przez malowniczą górską dolinę - Myklebustdalen w regionie Sogn og Fjordane.

Górskie szczyty i turkusowa woda Jeziora Oldenvatnet.

W tej okolicy zatrzymaliśmy się na chwilę przy dwóch innych jęzorach: Boyabreen i Supphellebreen. To była zapowiedź tego, co na nas dopiero czekało .

Boyabreen

Supphellebreen

Oba lodowce, jak widać, mocno się cofnęły.

Dojeżdżamy malowniczą trasą do końca drogi. Za szybą busa piękne U-kształtne doliny, jeziora i „dymiące” góry

Z parkingu ścieżką wśród wysokich skalnych ścian, huczących i pieniących wodospadów na rwącym potoku zasilanym wodami wypływającymi spod lodowca, wspinamy się pod lodowiec Briksdalbreen.

Ścieżka zatłoczona, ponieważ lodowiec chcą zobaczyć wszyscy. Turystów, którzy nie są w stanie wyjść o własnych siłach wywozi się elektrycznymi pojazdami zwanymi trollami lub wagonikami.

My jednak mimo wymyślnych udogodnień wybieramy spacer.
                     
                   

Kociołek wietrzeniowy – jest to jedna z form wietrzenia fizycznego płaskich powierzchni skalnych związana z zamarzaniem i rozmarzaniem wody (tzw. wietrzenie mrozowe).

Podczas spacerku przechodzi się przez kilka mostków i raz po raz mija wodospady. Najpiękniejszym i robiącym największe wrażenie jest wodospad Briksdalfossen.

Wierzba lapońska (Salix lapponum) jest rośliną z rodziny wierzbowatych. Występuje w rejonach alpejskich Europy, w Azji, na Półwyspie Skandynawskim oraz w okolicach koła podbiegunowego. W Polsce występuje tylko we wschodnich Karkonoszach, na Mazurach oraz na Wyżynie Lubelskiej. Jest pod ścisłą ochroną. Jest to relikt glacjalny, czyli gatunek pochodzący z okresu zlodowaceń.

Lodowiec Briksdalbreen w bardzo szybkim tempie topnieje.

U jego stóp jest płytkie jezioro zasilane wodą, która spod niego wypływa. Ma charakterystyczny mleczno-seledynowy kolor i zawiera masę drobinek minerałów niesionych z wodą spod lodowej czaszy. Woda w jeziorku nawet w największe upały jest bardzo zimna. 

Po błękitnych lodowcach pora ruszyć w dalszą drogę.

Czekał już na nas prom w Geiranger.

Z pokładu, podczas prawie godzinnego rejsu, rozkoszowaliśmy się widokami Geirangerfjordu – najbardziej rozreklamowanego i ponoć najpiękniejszego norweskiego fiordu, zwanego „królem fiordów”. W 2005 r. został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ma długość 15 kilometrów. Mogą do niego wpływać nawet wielkie oceaniczne wycieczkowce. Jest to możliwe dzięki wyjątkowej głębokości fiordu, który w najgłębszych miejscach liczy aż 600-700 metrów.

Pogoda sprzyjała. Popołudniowa lekka mgiełka i chylące się ku zachodowi słońce muskało złocistymi promieniami wysokie skalne ściany z kaskadami wodospadów. Miód dla oczu.

Spośród wodospadów największe i najbardziej znane to De Syv søstrene -"Siedem Sióstr", Friaren  -"Zalotnik" i Brudesløret -"Ślubny welon". Spadają wprost do fiordu z prawie 300 metrowych ścian.

Przed wojną wzdłuż stromych brzegów fiordu mieszkali ludzie na odizolowanych od świata farmach. Historie opowiadają o dzieciach przywiązywanych do palików, aby podczas zabawy nie spadły z urwiska oraz o farmerach blokujących głazami ścieżki by uniemożliwić przejście poborcom podatkowym. Ostatni mieszkańcy wyprowadzili się stąd dopiero w 1961 r. Do dzisiaj pozostały na brzegach opuszczone farmy. Dba o nie lokalne towarzystwo przyjaciół fiordu. Do jednej z nich – Skageflå można dotrzeć ścieżką z Geiranger, do pozostałych już tylko łodzią.

Po dotarciu do położonej po drugiej stronie fiordu niewielkiej miejscowości Hellesylt koniecznie trzeba było zobaczyć fiord z góry. Najlepsze widoki są z punktu widokowego na samym końcu malowniczej Drogi Orłów (Ørnevegen) .

Widok na Hellesylt i wznoszącą się serpentynami pod górę Drogę Orłów.

Jest z niej doskonały widok zarówno na fiord, jak i góry. Oczywiście super by było wspiąć się na jeden z otaczających fiord szczytów (prowadzą na nie ścieżki i szlaki) i stamtąd podziwiać widoki. Cóż, może innym razem … ? .

Widok z platformy na szczycie Drogi Orłów – zdjęcia nie oddają niestety ogromu fiordu i jego niesamowitej urody.

Po tak fascynującym dniu czekała nas jeszcze prawie dwugodzinna malownicza trasa do portowego miasteczka Ålesund.

Mieliśmy w nim spędzić noc i cały kolejny dzień.

                                                                                                                                                         c.d.n.

DZIEŃ 3 – Bergen – Hafslo (ok. 260 km)

Po przebudzeniu zaglądam przez okno i nie wierzę własnym oczom – świeci słońce ! Oby tak dalej, pomyślałam … ! Po śniadaniu udajemy się w dalszą drogę.

Pierwszą atrakcją dzisiejszego dnia miała być wioska Wikingów w małej miejscowości Gudvangen leżącej przy końcu Nærøyfjordu (wpisanego na Listę UNESCO), odnogi Sognefjordu – najdłuższego fiordu w Norwegii i całej Europie. Fiord ten leży w zachodniej części Norwegii i jest długi na 204 km. Jest również najgłębszym fiordem Norwegii. W najgłębszym miejscu liczy ponad 1300 m. Natomiast szczyty górskie, które go otaczają wznoszą się na wysokość prawie 1700 m n.p.m. Piękno tego fiordu (w ogóle wszystkich norweskich fiordów) najlepiej podziwiać z poziomu wody tj. z pokładu statku, promu czy wycieczkowca.
Ja bym jednak dodała jeszcze do tego poziom wyższy, czyli z góry np. z platformy widokowej albo ze szczytu wzniesień otaczających fiordy. Moim zdaniem ta perspektywa zapewnia równie fascynujące (jeśli nie lepsze ) widoki i estetyczne wrażenia.

Zanim dotrzemy do Gudvangen zatrzymujemy się po drodze przy malowniczym wodospadzie Tvindefossen, znajdującym się w górach Voss, najwyższym paśmie górskim otaczającym Bergen.

Wodospad ma ponad 150 metrów wysokości i znajduje się 12 km od miasta Voss. Spływająca po pięciu stopniach woda daje obrazek jak z pocztówki, idealny do fotografowania. Po deszczu przepływ wody jest ogromny, a szum ogłuszający, ale zazwyczaj wodospad jest spokojny i relaksujący, tak jak dzisiejszego dnia. Legenda mówi, że kto kąpie się w jego wodach otrzymuje dar wiecznej młodości. Szkoda, że nie było czasu na kąpiel …

Wjeżdżamy do Gudvangen. Gudvangen będzie mi się zawsze kojarzyć z ciszą, turkusową wodą, cudowną naturą, niesamowitymi górami i malowniczym wodospadem Kjelfossen.  

Ze względu na spokój i niesamowity klimat miejsce to upodobali sobie szczególnie kajakarze. Są tu bowiem idealne warunki do uprawianie tej dyscypliny sportu, chociaż ja to bym mogła bez końca leżeć na plaży i wpatrywać się raz w góry raz w fiord … .

Malowniczy Nærøyfjord  - plaża w Gudvangen.

Wioska wikingów w Gudvangen.

Wodospad Kjelfossen w Gudvangen.

Wzmianki o osadzie Wikingów w tym miejscu pochodzą jeszcze ze średniowiecznych sag, kiedy to była ona znanym w okolicy ośrodkiem handlu. Bogactwo doliny mieszkańcy zawdzięczali między innymi wyprawom na tereny Anglii i Irlandii. To właśnie z tej okazji każdego roku część osady zmienia się w wioskę Wikingów. Zwiedzając to miejsce można przez chwilę zatopić się w codzienności tego ludu, obejrzeć, jak żyli, wytwarzali tradycyjne rękodzieło, oraz broń, w co wierzyli. Można spróbować jedzenia przyrządzanego na ognisku i zobaczyć, jak wyglądało wnętrze ich domów.

Nie wiem czy wszyscy wiedzą, ale Wikingowie zapisali się również na kartach dziejów Polski. Na wyspie Wolin, u ujścia Odry miała się mieścić w miejscowości Jomsborg legendarna osada wikingów. Nie wszyscy historycy są jednak zgodni co do wiarygodności tego faktu.
    Po wiosce oprowadzał nas przewodnik – wiking , który z humorem przekazywał nam historię słynnych skandynawskich wojowników. To był bardzo fajny, prawie półtorej godzinny spacer po wiosce z wykładem w j. angielskim. Rewelacja ! . 

Wysłuchaliśmy m.in. opowieści o skandynawskich wierzeniach i bogach, takich jak Odyn – bóg wojny, mądrości i magii, Thor – bóg deszczów, urodzaju i ogniska domowego, Freja – bogini wegetacji, płodności i miłości. Obejrzeliśmy posągi tych bóstw i kamień, na którym składano ofiary ze zwierząt i ludzi na cześć bogów. Poza tym zajrzeliśmy do wnętrz domów (namiotów), przyglądaliśmy się codziennym pracom kobiet np. gotowaniu, szyciu i opiekowaniu się dziećmi.

Wnętrze namiotu wikingów.

fot:AJ

Było tak pięknie, że wydawało się nam, że piękniej już być nie może, a jednak … .

Z trudem opuszcza się tak urocze miejsca . Udajemy się do miejscowości Flåm.

Przez tą miejscowość przebiega odnoga głównej linii kolejowej łączącej Oslo z Bergen, która prowadzi wzdłuż najdłuższego fiordu świata - Sognefjord. Jest jedną z najbardziej stromych linii kolejowych na normalnym torze na świecie. Jak się łatwo domyślić, z tego powodu Flåm puchnie od turystów . My jednak wybieramy coś innego. Po krótkim spacerze ruszyliśmy  w kierunku platformy widokowej Stegastein, uważanej za jedną z najpiękniejszych na świecie. Platforma leży na wysokości 650 m n.p.m. Jest zbudowana w dużej części z drewna. Są również elementy szklane. Rozpościera się z niej fantastyczny widok na Sognefjord i jego odgałęzienie – Aurlandsfjord.

fot: B. Skóbel

Po takich niesamowitych przyrodniczych wrażeniach, zafundowano nam zupełny przeskok – przejazd 24,5 km Lærdalstunnelen, najdłuższym drogowym tunelem świata. Jego budowa trwała 5 lat. Niesamowite jest to, że tunele w Norwegii są w większości wydrążone w litej skale. Norwegowie nie starają się tej skały w jakiś szczególny sposób obrabiać, „maskować”, wręcz przeciwnie, zostawiają ją taką, jaką stworzyła ją natura. Przejeżdżając więc norweskimi tunelami ma się wrażenie, jakby się jechało wewnątrz skalistej góry.
To, że w wielu miejscach udało się je tak wydrążyć uzależnione jest oczywiście od tego, jaki rodzaj podłoża, skały, występuje na danym obszarze. Tak się składa, że Norwegowie mają warunki ku temu, żeby budować „malownicze tunele” .

24,5 km to dla niektórych trochę dużo, dlatego pomyślano o osobach, którym trudno przebyć taki odcinek bez postoju lub widoku otwartej przestrzeni. Dla nich stworzono w Lærdalstunnelen specjalne 4 strefy, oświetlone niebieskim światłem, przypominającym światło dzienne. Można w tych miejscach wysiąść z pojazdu, przespacerować się, a następnie kontynuować jazdę. W pozostałych częściach tunelu zainstalowano światło białe, które ponoć jest mniej nużące od żółtego. Za pomocą gry świtała uzyskano taki efekt, że kierowcy wydaje się jakby przejeżdżał przez 4 krótkie tunele, a nie przez jeden mega długi.

Po dłuuugiej (ale ciekawej) podziemnej jeździe wyjechaliśmy w końcu na powierzchnię. Pod koniec dnia czekała nas krótka, ale jakże przyjemna przejażdżka promem po najdłuższym fiordzie Norwegii – Sognefjordzie . Tylko taką drogą mogliśmy się dostać do Hafslo – naszego miejsca noclegowego.   

fot: B. Skóbel

      Malownicze zatoczki i wysokie klify Sognefjordu w zachodzącym słońcu dopełniły niesamowite wrażenia z dzisiejszego dnia. A kolejny zapowiadał się równie ciekawie …

                                                                                                                                                     c.d.n.