Jednym z najbardziej malowniczych miejsc położonych w centrum wyspy jest Lagoa do Fogo (Jezioro Ognia). To najwyżej położony zbiornik wodny na Azorach, zasilany tylko woda opadową. Jest to jezioro kalderowe. Powstało po silnej erupcji wulkanu Água de Pau w 1563 roku. Cały ten obszar objęty jest ścisłą ochroną.
Jezioro Lagoa do Fogo można oglądać z trzech różnych punktów widokowych. Leży na 580 m n.p.m. Na tej wysokości panuje swoisty mikroklimat, który sprawia, że często samo jezioro i okolica tonie we mgle. Wybierając się w to miejsce, można sprawdzić online, na kamerkach jaka jest aktualnie pogoda.
Nasza wycieczka wypadła w niezbyt pogodnym dniu. Jadąc busem i obserwując niebo mieliśmy cały czas nadzieję, że zanim zdążymy dotrzeć do jeziora chmury i mgła ustąpią.
Niestety, nie udało się. Cała kaldera nam się nie odsłoniła, chociaż przez moment wydawało się, że uda się przynajmniej na moment przebić słońcu przez chmury.
Gęsta mgła pozostała do końca, poza tym zaczęło też lekko siąpić, zrobiło się chłodno i wietrznie. Mimo wszystko miejsce to w mglistej scenerii wyglądało bardzo tajemniczo, a otaczająca je bujna roślinność, a najbardziej ta cudownie kwitnąca ognista krokosmia (Crocosmia) przypominały nam, że znajdujemy się nad Jeziorem Ognia.
A tak wygląda kaldera przy pięknej pogodzie. Prawda, że niesamowita?
Mirku, na razie obserwujemy pogodę. Na dzień dzisiejszy trudno stwierdzić przy takiej, jak sami widzimy ogromnej zmienności, jaka będzie przyszła sobota. Jednak, jeśli nie będzie padał deszcz, to idziemy. Żeby wszystkim chętnym było łatwiej dotrzeć na Kocierz, proponuję w takim razie wyjście o godz. 11.00.
Zbiórka dla chętnych: parking na )( Kocierskiej
Mirku, jak coś możemy Cię zgarnąć z Andrychowa. Napisz tylko, gdzie będziesz czekać.
Skrócimy trasę do Potrójnej. Jak nie będzie padać to możemy sobie zrobić ognisko. Zabrać sobie kiełbaskę, chlebek i kubeczek na herbatkę;). Wpadniemy w odwiedziny do Ani i Rafała .
Termas da Ferraria to naturalne gorące źródła w oceanie.
Znajdują się one w malowniczych zatoczkach, wśród czarnych wulkanicznych skał. Woda w nich z jednej strony jest stale podgrzewana ciepłem geotermalnym, a z drugiej miesza się z zimną wodą z oceanu. Jest bogata w minerały i ma właściwości lecznicze. Baseny są chętnie odwiedzane przez mieszkańców i oczywiście zwiedzających wyspę turystów. Nie jest łatwo utrzymać się w takim basenie. Trzeba mieć dużo siły i być bardzo czujnym. Otóż fale oceanu potrafią z wielką siłą w nas uderzyć, a potem wciągnąć w ocean, dlatego każdy basen jest dla bezpieczeństwa i asekuracji ograniczony grubą liną. Znajdują się bezpośrednio przy brzegu oceanu. Nie ma tu szerokiej plaży. Ludzie opalają się leżąc na skałach.
Ciche, urocze zatoczki to idealne miejsce na odpoczynek.
Osuwające się do oceanu skały to fajãs, charakterystyczne dla Azorów, ale również Madery czy Wysp Kanaryjskich formy geologiczne. Powstają one m.in. ze spływającej do oceanu lawy. Wulkaniczny materiał skalny na skutek erozji zsuwa się ze zboczy lub klifów do morza tworząc wzdłuż wybrzeża płaskie skaliste powierzchnie, które są stosunkowo odporne na pływy i prądy morskie.
W naturze fajãs wyglądają niezwykle ciekawie. Tworzą malownicze czarne wysepki i zatoczki.
Niektóre skały opanowały glony, a te bardziej oddalone od oceanu, nadmorska roślinność. Soczysta zieleń na czarnych skałach pięknie się prezentuje.
Te białe punkciki na skałach to pąkle (Balanomorpha), drobne skorupiaki morskie.
Osobniki dorosłe prowadzą osiadły tryb życia. Ich ciało chroni pancerzyk z płytek wapiennych. Często przytwierdzają się do skał, kadłubów statków, a nawet innych zwierząt.
Sete Cidades to niewielka miejscowość powstała w kalderze noszącej tę samą nazwę. Kaldera ma średnicę 5 km i ściany wysokie na 400 m.
Osada leży nad kilkoma jeziorami kraterowymi Lagoa Verde, Lagoa Azul, maleńkim Lagoa Rasa i Lagoa de Santiago. Dwa z nich Lagoa Azul i Lagoa Verde, są szczególnie oryginalne. Dzieli je wąski naturalny przesmyk, a mimo to każde z nich ma inne zabarwienie wody. W Lagoa Azul jest ona niebieska, a w Lagoa Verde, zielona. Różnica w kolorach wynika m.in. z ich głębokości oraz roślinności porastającej dno zbiorników. To są fakty, ale o powstaniu Lagos das Sete Cidades krąży w okolicy legenda, którą opowiada każdy przewodnik.
”Dawno, dawno temu na Atlantyku władzę sprawował stary, owdowiały król. Miał jedną córkę, którą kochał nad życie i chciał chronić ponad wszystko. Księżniczka nie mogła rozmawiać z nikim oprócz ojca i swojej niani. pewnego dnia udało się jej uciec. na wolności usłyszała melodię. Muzyka doprowadziła ją do pasterza grającego na flecie. wystarczyła chwila i zakochali się w sobie, po jakimś czasie pasterz zebrał się na odwagę i poprosił króla o rękę jego córki. Ten oczywiście się nie zgodził. Oboje płakali przez cały dzień, a z ich łez powstały dwa jeziora. Zielone - od koloru oczu księżniczki oraz niebieskie, gdyż taki kolor oczu miał biedny pasterz.”
Trzeba mieć niesamowite szczęście, żeby podczas przebywania nad Sete Cidades nie było gęstej mgły. Nam się udało. Żeby dostać się do punktu widokowego Miraduoro Boca do Inferno, trzeba przejść szutrową drogą przez las, a następnie wąską ścieżką wspiąć się na ściany kaldery. To najpiękniejsza kaldera i najbardziej malowniczy punkt widokowy na wyspie. Widoki z niego są najczęściej pokazywane na pocztówkach z Azorów. To też sztandarowy punkt każdej wycieczki.
Z każdym metrem odkrywał się coraz to ciekawszy fragment krajobrazu z bujną zielenią.
Natomiast z punktu widokowego Miradouro Vista do Rei można podziwiać oba jeziora z innej strony. Stąd widok również robi wrażenie.
Poniżej widok na Sete Cidades z punktu widokowego przy drodze głównej.
Niedaleko das Sete Cidades znajduje się Lagoa de Santiago, kolejne szmaragdowe jezioro, o niemal idealnie okrągłym kształcie.
Interesującym miejscem jest zatopione w lesie Lagoa do Canário. Gdzieniegdzie z zielenią drzew kontrastują niebieskie hortensje, co nadaje miejscu dodatkowego uroku. Wokół jeziorka biegnie ścieżka.
Do jeziora schodzi się wąską ścieżką przez las, w którym dominującym drzewem, jak i zresztą w wielu miejscach na São Miguel, jest kryptomeria japońska, zwana również szydlicą japońską. Jest to egzotyczny gatunek drzewa iglastego. Pochodzi z Japonii i Chin. Sadzi się ją tam często przy buddyjskich świątyniach.
Dlaczego ten właśnie gatunek drzewa znalazł się na Azorach ? Otóż nim Azorczycy próbowali naprawić błędy związane z nieodpowiednią gospodarką leśną na wyspie. Wyspy Kanaryjskie oraz m.in. Maderę i Azory od zawsze porastały bujne naturalne lasy wawrzynowe ( Laurissilva)), bardzo bogate pod względem gatunkowym.
Lasy te są reliktem trzeciorzędowym, ich wiek liczy się na 15-40 milionów lat. Obecnie zostało ich niewiele m.in. na Maderze i La Gomerze, dlatego podlegają ścisłej ochronie. Rośnie w nich dużo endemitów. Zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Na Azorach zachowały się tylko szczątkowe ilości takich lasów w rezerwatach. Lasy wawrzynowe zostały wycięte głównie pod uprawy, pastwiska i osady. Wskutek wycinki zmniejszyła się bioróżnorodność na wyspie, zaczęły zmniejszać swoją liczebność lub ginąć związane z tym siedliskiem leśnym gatunki ptaków, takich jak np. gil azorski (Pyrrhula murina), do którego jeszcze później powrócę.
Runo nie jest zbyt bogate, ponieważ w tak gęstym lesie panuje lekki półmrok.
Azorczycy zauważyli, niestety trochę za późno, swój błąd i postanowili szybko uzupełnić siedliska leśne, zapełnić powstałe po wycinkach puste przestrzenie na wyspie. Z tego powodu do obsadzania wyspy wybrali kryptomerię japońską. Drzewo to rośnie bardzo szybko i jest długowieczne. Ma stożkowaty kształt, gęsty pokrój z lekko zwisającymi gałęziami. Należy do rodziny cyprysowatych. Potrafi osiągać gigantyczne rozmiary. Poza tym szydlica japońska posiada jedyne w swoim rodzaju cechy: trwałość, odporność na wilgoć, doskonałe właściwości termiczne i akustyczne, bardzo ładną estetykę i zapach. Drewno jest lekkie, trwałe i odporne na pleśń. Stanowi konkurencję dla innych gatunków. Korzystają więc z niego mieszkańcy wysp oraz przeznacza się go na eksport.
Podróżując po zachodniej części wyspy raz po raz mieliśmy do czynienia z niezwykle urozmaiconym krajobrazem. Oko zachwycały dziesiątki małych i większych stożków wulkanicznych, kalder i jezior no i oczywiście niesamowite widoki na ocean.
Miradouro do Pico do Carvão - z tego punktu widokowego rozciąga się cudowny widok na północny i południowy brzeg wyspy São Miguel. W tle widać wzniesienia wulkanu Lagoa do Forgo i jezioro kalderowe o tej samej nazwie.
Najwięcej czynnych wulkanów jest na wyspie São Miguel. Jest ich tu aż 5. Z kolei na innej azorskiej wyspie - Pico jest wulkan Montanha do Pico, który jest najwyższym szczytem Portugalii oraz całego grzbietu Śródatlantyckiego. Jego wysokość wynosi 2351 m n.p.m. Ostatnia erupcja miała miejsce w 1720 r. Jednym z groźniejszych wulkanów na São Miguel jest wulkan Furnas, o którym wcześniej trochę pisałam. Od kilku lat obserwuje się jego wzmożoną aktywność. Ostatni wybuch miał miejsce w 1630 r. Według naukowców ponowna erupcja mogłaby nie tylko zniszczyć największą wyspę Azorów ale również wyzwolić tsunami, którego fala rozeszłaby się po całym Atlantyku, uderzając w wybrzeża zachodniej Europy, wschodniej Ameryki Północnej, a także częściowo Afryki i Ameryki Południowej.
Kto z nas nie zna hortensji. To piękne rośliny krzaczastego pokroju, zyskujące w Polsce coraz większą popularność. Sadzimy je w ogrodach, parkach, na skwerach.
Niebieska hortensja Hydrangea macrophylla jest jedną z najbardziej charakterystycznych roślin dla Azorów, zwana jest również hortensją azorską. Nie jest rodzimym gatunkiem, ale znalazła na wyspach idealne warunki do bujnego rozwoju. Wśród biologów roślina ta uważana jest za gatunek inwazyjny, wypierający rodzimą florę. Kwitnie niemal nieprzerwanie od maja do sierpnia, a na niektórych azorskich wyspach nawet dłużej.
Najprawdopodobniej przybyły na wyspy azorskie w XIX wieku z Japonii, jako roślina ozdobna do sadzenia w ogrodach. Wilgotny i niezbyt gorący klimat, wulkaniczna gleba o kwaśnym odczynie zapewniły im bardzo sprzyjające warunki do rozwoju, tak intensywnego, że udało im się uciec z przydomowych ogródków na wolność. Hortensje na Azorach kwitną nie tylko w ogrodach, ale na obszarach naturalnych. Rosną wzdłuż dróg, na polach, skarpach, stokach wulkanów, łąkach, w lesie i na pastwiskach, wśród pasących się krów.
Kwiaty hortensji azorskich mają intensywnie niebieski kolor, który nadaje im wyjątkowego uroku. Kwiatostany są duże, pełne i kształtem przypominają kule.
W niektórych odmianach można spotkać kwiaty w różnych odcieniach barwy niebieskiej, czasami są różowe, fioletowe albo białe. Zdarzają się również mieszańce. Także kształt samych kwiatów w kwiatostanie bywa różny.
Hortensje azorskie są atrakcją turystyczną wyspy. Przyciągają licznych turystów. Niesamowicie pięknie wkomponowały się w tutejszy krajobraz i zyskały miano symbolu Azorów. Sami Azorczycy tak się z nimi zżyli, że nie wyobrażają sobie wysp bez błękitnych kwiatów.
Na Faial, jednej z wysp, zbiera się i suszy kwiaty hortensji, a następnie eksportuje np. do Niemiec,Włoch czy Hiszpanii. Tamtejsi floryści kupują je do bukietów.
Osobiście byłam azorskimi hortensjami urzeczona, chociaż trafiliśmy niestety na końcowy etap ich kwitnienia. Nigdzie nie widziałam ich w takich ilościach i tak pięknych .
Historia sadzenia herbaty na Azorach sięga XVIII w. Jednak uprawę plantacyjną rozpoczęto dopiero w XIX wieku, kiedy trzeba było szukać innych roślin, które mogłyby zastąpić podupadającą z powodu chorób produkcję pomarańczy. Inicjatorem sadzenia nowych roślin na Azorach był José do Canto - portugalski właściciel ziemski i intelektualista, znany ogrodnik i botanik, promotor nowych technologii i gatunków rolniczych na Azorach. Do dzięki niemu zaczęto uprawiać tu takie rośliny, jak tytoń, ananas, bataty, buraki i właśnie herbatę.
Na São Miguel są dwie europejskie plantacje herbaty. Pierwszą z nich jest niewielka manufaktura Fabrica de cha Porto Farmoso, drugą Fabrica de Cha Gorreana. Ta ostatnia jest najstarszą plantacją na wyspie i w Europie. Założono ją w 1883 roku. Jest położona w malowniczym regionie Ribeira Grande. To miasto i gmina w północnej części wyspy São Miguel.
Na Azorach uprawia się herbatę chińską Camellia Sinensis, ale pierwsze sadzonki sprowadzono na wyspy nie z Chin, lecz z Brazylii, z Rio de Janeiro.
A jak trafiły do Ameryki Południowej ? Przywiózł je do niej portugalski król Jan VI Braganca, który uciekł do Brazylii przed napoleońską inwazją. Sadzonki otrzymał od chińskiego cesarza. W drugiej połowie XIX w. produkcja herbaty na Azorach sięgnęła 250 ton, jednak I wojna światowa doprowadziła do upadku herbacianego biznesu na wyspie. Z 14 fabryk po wojnie pozostało 5, dzień działają już tylko dwie.
Herbatę z Cha Gorreana eksportuje się głównie do kontynentalnej części Portugalii, ale także do Niemiec, USA, Kanady, Austrii, Francji, Włoch, Brazylii, Angoli, Japonii i innych krajów. W Polsce można ja kupić w wielu sklepach internetowych. Nie jest jakoś szczególnie droga.
Gorreana produkuje herbatę ekologiczną zieloną i czarną, oolong, a także mieszanki herbat zielonych i czarnych z różnymi roślinami zielnymi i owocami. Nie stosuje się tu pestycydów, ponieważ nie ma takiej potrzeby. Odosobnienie wysp powoduje, że nie występują tu żadne choroby ani szkodniki mogące atakować te rośliny. Nie potrzeba też nawozić bogatej w minerały wulkanicznej gleby.
W zależności od procesu zrywania i przetwarzania uzyskuje się jedną z trzech głównych form herbaty: zieloną, czarną i oolong czyli częściowo utlenianą, fermentowaną. To coś pomiędzy zieloną a czarną herbatą. Dla jej uzyskania zbiera się pąki rośliny i 3 lub 4 szczytowe liście, te bardziej rozwinięte.
Herbata na Azorach produkowana jest metodą tradycyjną tzw. ortodoksyjną. W ten sposób powstają najlepszej jakości herbaty na świecie. Czy azorska herbata jest wyrazista w smaku ? Nie jestem znawcą herbat, ale dla mnie nie, zarówno zielona, jak i czarna nie jest zbyt mocna, ani zbyt aromatyczna, raczej obie bardzo delikatne.
Aby otrzymać czarną herbatę, liście po więdnięciu zwija się, częściowo rozgniata. Wystawione na działanie powietrza ulegają powolnemu, naturalnemu procesowi utleniania. Po utlenieniu liście się suszy. Z kolei do produkcji zielonej herbaty liście po więdnięciu poddaje się sterylizacji parą wodną, co zapobiega ich utlenieniu po zwinięciu (jest to tzw. metoda Hyssona), zachowując zielony kolor i uzyskując herbatę bogatą w garbniki i przeciwutleniacze.
Podczas zwiedzania fabryki widzieliśmy hale produkcyjne z tradycyjnymi, bardzo starymi maszynami. Zostały sprowadzone z Anglii i cały czas są używane. Wiele pracy wykonuje się tu ręcznie.
Po obiekcie oprowadzał nas sympatyczny młody człowiek.
Wstąpiliśmy oczywiście na degustację herbaty i do firmowego sklepiku. Zwiedzanie fabryki i plantacji jest darmowe, trzeba się tylko wcześniej umówić.
Azory, to nie jedyne miejsce w Europie, gdzie można spotkać uprawy herbaty. Ponoć niewielkie plantacje mają też Szwajcarzy i Szkoci.
Po wizycie w fabryce Gorreana udaliśmy się do Ribeira Grande. To drugie co do wielkości miasto na wyspie São Miguel.
Spacerując po mieście przyglądaliśmy się codziennemu życiu Azorczyków. Zaciekawiło nas, że azorskie bary i knajpy w porze południowej wypełniają głównie mężczyźni. Siedzą w ogródkach i głośno rozmawiają. Widać czekają, aż żony ugotują im obiad . Kobiet praktycznie w tym czasie w mieście jest niewiele. Okazuje się, kobiety na Azorach spędzają większość czasu w domu, spełniają się jako wzorowe gospodynie, matki i żony. Nie przystoi im tracić cennego czasu na zbędne pogaduszki, jeśli czeka na nie wiele obowiązków.
Ratusz
Igreja de Nosaa Senhora da Estrela - kościół, do którego prowadzą szerokie schody. Charakterystycznym elementem jest czarna wieża i schody zbudowane z kamienia wulkanicznego, a także kolorowa fasada, rzadkość w budowlach sakralnych.
Pora coś przekąsić. W pięknej scenerii zjedliśmy smaczny obiad składający się oczywiście z rybki, warzyw i puddingu z marakui.
Tego dnia zatrzymaliśmy się jeszcze w kilku ciekawych punktach widokowych, których na wyspie nie brakuje, a każdy z nich jest wyjątkowy.
Miradouro de Santa Iria - piękne jasnoszare klify półwyspu przylądka Ponta do Cintrão porośnięte soczystą zielenią.
Miradouro de Santa Iria - widok na północną część wyspy.
Spotkanie z Dorotą i Rafałem Janoszami - NAMIBIA. Afryka na pełnej petardzie
Gdzie : Sala bankietowa Restauracja na Starym Tartaku w Andrychowie Kiedy : Wtorek 13 lutego 2024 godz. 18.00
Opowieści o 16-dniowej wyprawie do Namibii. 14 osób i 4 samochody terenowe, które były „ich domami” – spali w namiotach na dachach samochodów. Przejechali 3300 km, z czego większość bezdrożami. Podzielą się informacjami w jaki sposób podróżować w tak dzikim terenie by wszyscy wrócili cali i zdrowi. Odwiedzimy ciekawe miejsca: wydmy z cmentarzyskiem akacji, baśniowe wodospady, będziemy podróżować korytem rzeki Hoanib River, udamy się w rejs do fok, delfinów, wielorybów i na safari w rezerwacie dzikich zwierząt. Spotkamy ludzi z plemion Damara, Himba i Herero.
Furnas to najbardziej wysunięty na wschód wulkan na São Miguel, ale również mała miejscowość leżąca u jego stóp.
Jest tu niemal trzydzieści gejzerów i gorących źródeł.
Na ich obecność wskazują wydobywające się z wnętrza ziemi para wodna, dym i groźne pomruki, ale również charakterystyczny zapach siarki. Zupełnie jakby ktoś otworzył przed wami piekielne czeluście.
W centrum miasteczka, tuż przy ulicy, płynie wrząca rzeka. Mieszkańcy gotują w niej kolby kukurydzy, a potem sprzedają.
Tak te kolby kukurydzy gotują się w naturalnym wrzątku
Wokół miasteczka ciągną się piękne zielone wzgórza.
Życie w Furnas nie jest łatwe, ponieważ mieszkańcy narażeni są na ciągłe wdychanie siarkowych oparów, co na pewno nie jest obojętne dla ich zdrowia,
Kolejnym miejscem w Furnas, które tego dnia zobaczyliśmy, było jezioro Lagoa das Furnas. Tuż przy jego brzegu jest pole kilkunastu gorących, bulgoczących i buchających ostrym zapachem siarkowodoru fumaroli i gejzerów.
W tym niezwykłym otoczeniu, miejscowi kucharze przygotowują tradycyjne danie kuchni azorskiej - Cazido das Furnas. Wykorzystują do tego naturalne ciepło geotermalne. Wkładają składniki do dużych garów, które są potem zanurzane w specjalnie przygotowanych gorących dziurach w ziemi. Jedzenie gotuje, a właściwie dusi się w nich bardzo powoli, ok. 6-7 godzin, nabierając smaku.
Potrawa przypomina wyglądem nieco nasze duszonki, tylko, że zdecydowanie więcej jest w niej mięsa i to różnego rodzaju. Duże kawałki wołowiny, wieprzowiny, kurczaka a także kiełbasy chorizo, kaszanki i boczku przekłada się warzywami kapustą, marchewką, selerem, batatami, rzepą, ziemniakami i odpowiednio przyprawia. Po uduszeniu na talerzu wygląda tak jak na zdjęciu poniżej. Dla mięsożerców idealne . Jest bardzo smaczne.
Będąc w tym miejscu nie sposób nie spróbować tej miejscowej potrawy, tym bardziej, że sam sposób jej przygotowania, a później wyciągania „z ziemi” robi wrażenie.
Na filmie poniżej widać moment wyjmowania jedzenia. Każdy kopczyk ma tabliczkę z podpisaną nazwą restauracji, w której będzie serwowane danie. Każda restauracja w pobliżu Furnas ma tu swoje zarezerwowane miejsce do gotowania Cazido.
Kolejnym pięknym przeżyciem w Furnas, była wizyta w egzotycznym ogrodzie botanicznym Tarra Nostra. To prawdziwy raj dla miłośników przyrody, gdzie można podziwiać bogactwo roślinności, zarówno endemicznej, jak i przywiezionej tutaj z różnych zakątków świata. Pełno tu dzikich zakątków, romantycznych alejek, a wśród nich jeziorek i strumyków z ciepłą geotermalną wodą.
W centrum jest duży basen dla zwiedzających. Przychodzą tu całe rodziny zażywać kąpieli w bardzo ciepłej wodzie. Swoistą barwę zawdzięcza dużej zawartości żelaza. Trzeba pamiętać o ciemnych strojach kąpielowych, ponieważ zostawia plamy.
Jakoś ciężko mi się było przekonać do kąpieli w tej pomarańczowej wodzie , za to ogród obeszłam wzdłuż i wszerz, gdzie doświadczyłem spokoju i cudownej harmonii z naturą.
Z relaksującej siarkowej kąpieli w cudownie egzotycznym otoczeniu skorzystałam w Caldeira Velha. Jest to gęsto zalesiony teren, pokryty bujną roślinnością. W zielonej dżungli znajdują się niewielkie, pięknie wkomponowane w przyrodę naturalne baseny, wypełnione gorącą wodą mineralną, pochodzącą z wnętrza ziemi.
Temperatura wód w basenikach utrzymuje się na stosunkowo stałym poziomie i wynosi około 35-40 stopni Celsjusza, co sprawia, że są one idealne do relaksu. Odczucia jest takie, jakby się leżało w wannie, tylko woda i otoczenie ma zapach siarki . Oprócz niej zawiera krzemionkę i inne pierwiastki śladowe. Te składniki mają potencjalnie korzystny wpływ na zdrowie skóry, stawów i układu krążenia. Wiele osób uznaje te wody za lecznicze, przychodzi tu codziennie i spędza w nich całe popołudnia, dlatego nie jest łatwo znaleźć wolne miejsce i wcale się nie dziwię, bo z tak przyjemnie ciepłej wody w ogóle się nie chce wychodzić . Na terenie kompleksu dostępne są udogodnienia dla turystów, takie jak przebieralnie, prysznice i toalety.
Porządne łażenie, po ciemku - to lubię Też po sobie widzę upływ czasu. Częste wycieczki w góry zaczynałem 25 lat temu właśnie od Beskidu Małego z racji, że to najbliższe góry z Jaworzna. Poznawałem wtedy różne zakamarki i teraz wracając w stare miejsca często odkrywam, że jest już po prostu inaczej. Mam na myśli zmiany typu: odcinek Czupel - Magurka zarasta, a Porębski Groń zrobił się widokowy.
Dokładnie, jest tak jak piszesz sprocket73 ... czasu nie zatrzymamy, niestety
mirek napisał/a:
Chatkę Limba pamietam, odbył sie tam zjazd Beskidolubów kilkanaście lat temu w którym i ja brałem udział.
Tym razem z braku czasu nie zawitaliśmy do niej, ale stoi i ma się dobrze. Pamiętam jak paliliśmy przy niej forumowe ognisko przy okazji jakiejś wspólnej wycieczki. I to właśnie jakieś 10 lat temu. A niedaleko Chatki Limba jest Artystyczna Chata. Można do niej wstąpić na ciepłą herbatę.
Vila Franca do Campo to miejscowość położona na południu wyspy São Miguel.
Znana jest m.in. z kaplicy Nossa Senhora da Paz (Kaplica Matki Boskiej Pokoju) zbudowanej w 1967 roku na wzgórzu na północ od miasteczka.
Do kaplicy prowadzi 115 schodów wzdłuż stacji drogi krzyżowej.
Z trasu górnego kaplicy rozciąga się przepiękny widok na miasteczko i ocean, a z drugiej strony na zielone wzgórza ze stadami pasących się krów.
Prawie jak Beskidy
Druga atrakcją tego miejsca jest wyspa, która jest jednocześnie rezerwatem przyrody Ilhéu de Vila Franca do Campo.
Jest ona stożkiem wulkanicznym, powstałym podczas erupcji około 400 lat temu. Wnętrze krateru zostało częściowo zalane przez ocean. W ten sposób powstała naturalna laguna o prawie idealnym, okrągłym kształcie. Można w niej zażywać kąpieli ale też nurkować podziwiając kolorowe życie morskie. Na wyspie nie brakuje rzadkich gatunków ptaków. Mają tu swoje lęgi m.in.: petrela bulwera, burzyk pospolity, czapla biała, rybitwy czarnoziemowa i rybitwa różowa. Rośnie na niej wiele gatunków endemicznych roślin np. marchew azorska, niezapominajka azorska, wrzos czy wilczomlecz azorski. Miejsce to miało również znaczenie historyczne dla mieszkańców Azorów. W XVI wieku wyspa była fortem militarnym. Do dzisiaj pozostały na niej ruiny fortyfikacji. Chroniła przed atakami piratów.
Na pierwszą wycieczkę górską w tym roku wybraliśmy masyw Bukowskiego Gronia. O ile mnie pamięć nie myli, byliśmy na Bukowskim chyba z 10 lat temu. W minioną niedzielę słońce przyjemnie grzało i było bezwietrznie. Pomimo lekko dodatniej temperatury, śnieg nie znikał zbyt szybko, przeciwnie, przy gruncie trzymał lekki mróz.
Z domu wyszliśmy trochę późno, bo ok. 14.00. Ruszyliśmy bezszlakowo z Czańca Górnego, z ul. Leśnej.
Początkowo droga prowadziła wzdłuż potoku Domaczka (wodospady zostawiliśmy sobie na wiosnę ) przez las z pięknie wyrośniętymi bukami i jodłami.
Momentami podejścia są tu bardzo strome.
Wspinając się ostro pod górę doszliśmy do niebieskiego szlaku z Drogą Krzyżową. Nie mam tego szlaku na mapie. Ze szlakowskazu na )( Bukowskiej odczytałam, że prowadzi do Porąbki Centrum. Dawno go wytyczyli ? Wyszliśmy nim na przełęcz, prawie przy Chatce Limba.
Dalej poszliśmy w prawo, zielonym, w kierunku Trzonki.
Zachodzące słońce pięknie wyzłacało drzewa.
Niektóre polanki mocno już pozarastały. Pozmieniało się tu, wybudowano nowe domki letniskowe, pojawiły się również jakieś nowe obiekty.
Tego dnia były ładne widoczki na Babią, Taterki,
Żar, Kiczerę i Beskid Śląski.
W partiach szczytowych wiało dosyć mocno, co dodatkowo potęgowało chłód. Trzeba było ubrać kurtkę i założyć rękawiczki.
W drodze na Bukowski Groń widoków jest niewiele. Od strony zachodniej ogranicza je las.
Jedno okienko widokowe na północ pozwala podziwiać Czaniec, Andrychów, Wieprz. Przy lepszej widoczności zapewne oglądalibyśmy więcej.
Na szczycie Bukowskiego Gronia usypano kopiec z kamieni. Nie ma tabliczki. Odpadła, albo ktoś zerwał.
Zawróciliśmy do )( Bukowskiej i żółtym szlakiem wyszliśmy pod Porębski Groń.
Po zachodzie na niebie rozgrywał się mega kolorowy spektakl. Jaskrawe barwy nieba i księżyc w kole to zapowiedź zmiany pogody.
Wróciliśmy po zmroku. Halny w dolinie zaczynał przybierać na sile.
Fajã de Baixo - Na plantacji anansów Augusto Arruda
Fajã de Baixo to jedna z dzielnic Ponte Delgada, która znana jest z plantacji ananasów. Znajduje się tu ponad stuletnia, największa plantacja pokazowa azorskich ananasów - Augusto Arruda.
W tym miejscu dowiedzieliśmy się wszystkiego o wyjątkowej formie uprawy tej rośliny na Azorach. Pokazano tu wszystkie fazy uprawy ananasa. A azorskie ananasy są nieco inne od znanych nam ananasów z hipermarketu. W sklepach w Polsce sprzedawane są ananasy pochodzące głównie z Ameryki Południowej. Owoce są dosyć duże, w środku miewają włókna, a na wierzchołku mają spory pióropusz liści. W smaku są lekko kwaśne.
Azorski ananas odmiany Cayenne jest mniejszy, ma krótszy pióropusz liści i gdy dojrzeje jego owoc jest miękki, pomarańczowy, urzeka ananasowym zapachem i słodyczą.
Plantacja ananasów Augusto Arruda to dawna farma pomarańczy. Uprawia się na niej ananasy od 1919 r. Kiedyś ananas uznawany był za owoc królewski. W XIX w. uprawiany był na Azorach na masową skalę i eksportowany, głównie do Anglii, Niemiec i Rosji. Obecnie, po zalaniu rynków światowych tańszą wersją tych owoców z Ameryki Południowej czy Dalekiego Wschodu eksport droższych azorskich ananasów po prostu stał się nieopłacalny. Z tego powodu istnieje na São Miguel kilka regionów, gdzie uprawia się je głównie dla zaspokojenia rynków lokalnych. Ale i tak w sklepach na Azorach można obok azorskich, znacznie droższych od 3,5 do nawet 6 -7 Euro za 1 kg, kupić tańsze amerykańskie, za ok. 2,5 Euro za 1 kg. Dlaczego ananas Cayenne jest taki drogi ? Otóż jego uprawa to długotrwały proces. Wszystko odbywa się w szklarniach.
Podczas zwiedzania chodzi się od szklarni do szklarni i obserwuje kolejne fazy wzrostu i dojrzewania tej rośliny.
Tak kwitnie ananas.
Cały cykl rozwoju azorskiego ananasa trwa od 18 do 24 miesięcy, co skutkuje ich wyjątkowym aromatem. Dla porównania ananasowi w Ameryce Południowej wystarczy tylko 6 miesięcy. W miarę wzrostu, co kilka miesięcy sadzonki są przesadzane do kolejnych szklarni, przycina im się liście w pióropuszach. Wszystko odbywa się ręcznie, niekiedy na kolanach. Aby przyspieszyć kwitnienie roślin po ok. 4 miesiącach po posadzeniu przeprowadza się tzw. „odymienie”, które trwa od 8 -10 dni. Wtedy zamyka się szklarnie i wprowadza dym (oczywiście uzyskany ze spalania roślinnych odpadów). Ten niecodzienny sposób na przyspieszenie kwitnienia odkryto na przypadkowo podczas szalejących niegdyś na wyspie pożarów. Zauważono, że dym odurza roślinę i zmusza ją tym samym do kwitnienia. Postanowiono więc wykorzystać tę metodę w uprawach.
Baseny z deszczówką do podlewania, tu nic się nie marnuje.
Po zwiedzaniu plantacji można wstąpić do sklepiku i skorzystać z degustacji likieru ananasowego Augusto Arruda, wytwarzanego według ekskluzywnej rodzinnej receptury, z możliwością zakupu, a także innych ananasowych specjałów np. soku, musztardy, dżemu, a także skosztować mega pysznego ananasa.
Ja oprócz tradycyjnego likieru przemyciłam w walizce jeden słodki owoc i o dziwo doleciał w całości.
Postanowiłam napisać trochę o Azorach, może zainspiruję Was do odwiedzenia tego ciekawego archipelagu w czasie urlopu .
Açores (Azory) to archipelag dziewięciu wysp pochodzenia wulkanicznego należących do Portugalii.
Oddalony jest od niej o ok. 1500 km. Leży na Grzbiecie Śródatlantyckim w środkowej części Oceanu Atlantyckiego. Razem z Wyspami Kanaryjskimi, Wyspami Zielonego Przylądka, Wyspami Selvagens oraz Maderą należy do regionu zwanego Makaronezją albo Wyspami Szczęśliwymi. Wydzielono go m.in. na podstawie podobieństw geofizycznych i botanicznych. Z Lizbony lot zajmuje ok. 2 godzin. Największą wyspą z całego archipelagu jest São Miguel, gdzie znajduje się również największe jego miasto - Ponte Delgada, uznawane za stolicę całego zespołu wysp, najmniejszą zaś wyspa Corvo.
Każda z wysp jest inna i warta odwiedzenia np. São Miguel słynie ze słodkich ananasów, na Graciosie największym przysmakiem są soczyste melony, zaś na Sao Gorge rośnie kawa. Wyspa Pico słynie z niesamowitych winnic, a Flores z kwiatów. Tygodniowy pobyt na São Miguel w sierpniu 2022 roku pozwolił mi zakosztować nieco oryginalnego azorskiego klimatu i przyrody.
Kto myślał, że Azory to wyspy stworzone dla miłośników plażowania i imprezowania typu Bali, czy Kanary, to przyjeżdżając tu, mocno by się rozczarował. Po pierwsze klimat. Trzeba się tu liczyć z każdym możliwym scenariuszem, od pięknej słonecznej pogody, upałów, po deszczowe chłodne dni, nierzadko z bardzo silnym wiatrem. Temperatury oscylują tu między 10, a 19 stopni Celsjusza, rzadko przekraczają 25 stopni. Zawsze trzeba mieć ze sobą coś przeciwsłonecznego i przeciwdeszczowego. W czasie mojego pobytu było nietypowo: początkowo skrajnie parno i duszno (rzadko spotykana aura na tych wyspach), ale później doświadczyłam już typowej azorskiej pogody, słonecznej z niezbyt wysokimi temperaturami i atlantycką bryzą. Taka najbardziej mi odpowiadała, ponieważ nie przepadam za upałami.
Na Azorach już ponoć w starożytności lądowali Fenicjanie i Kartagińczycy, jednak na stałe osadzali się po odkryciu tych wysp Portugalczycy w XV wieku. Za pierwszą osadę uznaje się założoną w 1478 roku Angra do Heroismo na wyspie Terceira. Przed wynalezieniem silników parowych zawijało tu ponoć większość statków płynących ze Starego Kontynentu do Nowego Świata. Nie da się ukryć, że Azory stały się miejscem postoju dla żeglarzy, którzy płynęli do Ameryki. Zmęczeni rejsem szukali tu m.in. schronienia przed sztormami ale również uzupełniali na wyspach zapasy wody pitnej i jedzenia. Tak jak napisałam powyżej, odwiedziłam tylko jedną z wysp, która ponoć jest kwintesencją tego, co do zaoferowania ma cały archipelag, ale czytałam trochę o pozostałych wyspach i chętnie zobaczyłabym inne m.in. ze względu na mniejszy ruch turystyczny oraz osobliwą rzeźbę terenu i przyrodę .
Oprócz unikatowej flory Azorów jej niezaprzeczalnym atutem jest przyroda nieożywiona, która związana jest z wulkanicznym charakterem całego archipelagu. Uformowane przez aktywność ponad 1700 wulkanów strzeliste klify, wąwozy, jaskinie, groty, jeziora kraterowe, fumarole i wodospady tworzą niesamowity krajobraz i oferują szeroką gamę różnorakiej aktywności. Wyspy te odwiedzają szczególnie miłośnicy ekstremalnych wrażeń np. jazdy MTB, kanioningu, kąpieli w gorących siarkowych źródłach, eksploracji jaskiń czy pieszych wędrówek.
Nie będę tym razem opisywać kolejno dnia po dniu, skupię się tylko na najciekawszych miejscach. Odkrywaliśmy Azory z Mileną Dąbrowską - osobą, która od kilku lat mieszka na Azorach i potrafi pokazać to co w nich jest najpiękniejsze i najciekawsze. Polecam bardzo Milenę za przewodnika ! Mega ciepła i pozytywnie nastawiona do życia i ludzi dziewczyna, która kocha Azory i swoją pracę ! Cieszę się niezmiernie, że to właśnie z nią dane mi było poznawać ten niezwykły archipelag na Atlantyku.
São Miguel to również najliczniejsza pod względem ludności wyspa całego archipelagu, a stolica Ponte Delgada, skupia na sobie całe życie wyspy.
Ponte Delgada
Ponte Delgada zarówno pod względem powierzchni jak i liczby ludności nie jest dużym miastem.
Podczas pierwszego spaceru moją uwagę przykuły czarno - białe uliczki, chodniki, deptaki, place z wapiennej kostki brukowej ułożonej w formie mozaiki tworzącej charakterystyczne oceaniczne symbole i obrazy Calçada Portuguesa. Każda ma inny wzór, wszystko jest robione ręcznie. Byłam świadkiem jak panowie układali chodnik, powoli, misternie, kosteczka do kosteczki. Ileż to wymagało pracy i cierpliwości.
Natomiast zszokowało mnie to jak mało miejsca jest zostawione w mieście na chodniki dla pieszych. Miejscami jest to nawet 20 - 30 cm . Dwie osoby mają trudno obok siebie przejść. Mało tego najczęściej do budynku wchodzi się bezpośrednio z ulicy. Tak więc wychodząc z domu albo hotelu, będąc nieostrożnym, można bezpośrednio wejść pod rozpędzony pojazd i stracić życie. A niektórzy jeżdżą tu naprawdę bardzo szybko. Trzeba to mieć na uwadze. Osobiście dziękuję Bogu, że jeszcze żyję, bo parę razy o tym zapomniałam i w ostatniej chwili zatrzymałam się przed rozpędzonym pojazdem … . Ulice i uliczki ogólnie są tu bardzo wąskie.
Rankiem przyjemnie było zjeść śniadanie na hotelowym tarasie i z filiżanką kawy obserwować z góry jak miasto budzi się do życia.
Żeby zobaczyć coś więcej, trzeba było oczywiście wyjść na miasto. Przed sklepem z oryginalnymi tradycyjnymi serami i pieczywem zaraz z rana ustawia się dłuuuugi ogonek. Trzeba pobrać numerek i ustawić się w kolejce.
Tu zawsze rano było mnóstwo klientów. Sklep oferuje najlepsze wyspiarskie wyroby. Można tu kupić rozmaite rodzaje regionalnych serów, likiery, dżemy, świeżutkie ananasy oraz pieczywo, w tym ulubione azorskie bolos lêvedos, czyli drożdżowe bułki smażone na patelni. Przywiozłam sobie kilka sztuk .
Na rynku jest sklep dedykowany turystom A Conserveria, głównie tym, którzy chcą sobie przywieść z podróży droższą rybkę w puszce. Sprzedaje się w nim ryby i owoce morza w cenach mocno przebijających standardowe limity. Pospolite sardynki, które w Portugali kontynentalnej można kupić za kilka EUR za sztukę tu kosztują ok. 10-12 EUR za puszkę, a ciekawsze rybki i owoce morza dobijają nawet do 20 lub 30 EUR za puszeczkę ... . Sklep nie powiem, fajnie wygląda.
Na rynku są stoiska z ananasami. Oprócz samych owoców sprzedawcy oferują również sok z ananasa i drinki. Zauważyliśmy, że nie są to jednak te prawdziwe azorskie ananasy, których sposób uprawy i smak mogliśmy poznać na jednej z plantacji, tylko te które znamy z naszych europejskich hipermarketów. Cóż, są tańsze od azorskich, a nieznający się turysta kupi wszystko. Cena takiego soku lub drinka kilkanaście Euro.
Ponte Delgada to również wspaniałe miejsce na spacery, także nocne. Czułam się tu naprawdę bezpiecznie. Mogłabym spokojnie po północy wracać do hotelu sama. Dzieje się tu dużo, zwłaszcza w godzinach wieczornych. Praktycznie co weekend można się załapać na wspaniałe koncerty fado lub inne plenerowe imprezy. Przychodzą na nie mieszkańcy, czasami całymi rodzinami, turyści i wszyscy razem świetnie się bawią.
Dominującą religią na Azorach jest katolicyzm. Najczęściej odwiedzaną świątynią przez mieszkańców wyspy jest Convento de Nossa Senhora da Esperança. Jest w nim cudowna figura Jezusa, która noszona jest w czasie uroczystych procesji. Mieszkańcy odwiedzają świątynię codziennie, spędzając często przed nią długi czas na modlitwie.
Jest i azulejo, czyli charakterystyczne dla sztuki portugalskiej dekoracyjne płytki ceramiczne, z motywami historycznymi, mitologicznymi, religijnymi, roślinnymi albo po prostu elementami geometrycznymi.
Ponte Delgada to przede wszystkim wspaniałe, spokojne miasteczko portowe, ze wspaniałą promenadą i cudowna mariną, która wieczorami zamieniała się w centrum lokalnej kultury i rozrywki.
W czasie pobytu chodziliśmy do portu, siedzieliśmy na schodach i słuchaliśmy w blasku zachodzącego słońca muzyki dochodzącej z pobliskich klubów i dyskotek, albo podziwialiśmy statki i jachty, które właśnie zatrzymały się w porcie. Wspaniałe chwile, które pozostaną na długo w pamięci.
Życie w Ponte Delgada zaczynało się dopiero po zmroku. Imprezy plenerowe, koncerty, występy, odbywały się głównie na rynku. Wtedy można było zobaczyć, kto w tym mieście żyje. Na ile mogliśmy to w nich uczestniczyliśmy. Jest to bowiem świetna okazja do poznania lokalnej kultury. Każdy występ, imprezę wspominam z wielkim sentymentem, w końcu słyszeć na żywo osobę śpiewającą cudownie fado nie trafia się na co dzień. W Ponte Delgada wzięłam udział we Mszy św. w Kościele św. Sebastiana - Igreja Matriz de São Sebastião w j. portugalskim. Ciekawe przeżycie. We mszy uczestniczyli głównie starsi ludzie. Młodych było niewielu. Chór stanowiła starszyzna. Przewodził mu kościelny. Całe odprawienie mszy należało do księdza. Nie ma tu żadnych ministrantów. Na mszę zapraszają z wyprzedzeniem dźwięki dzwonów kościelnych. W czasie mszy nie ma możliwości zwiedzania kościoła. Bardzo się tego przestrzega.
W mieście jest pięknie utrzymany ogród botaniczny Jardim Botânico António Borges, z licznymi ścieżkami, grotami, sadzawkami oraz zbiorem rzadkich i egzotycznych roślin. Powstał w XIX w. Mieszkańcy całymi rodzinami spędzają w nim czas w ciągu dnia, po pracy oraz w weekendy.
Nie ma tu miejsca na plastik, czy metal. Na ile to możliwe wykorzystuje się wszędzie naturalne materiały lub samą naturę.
Przedmieścia miasta z dzielnicami mieszkalnymi i trochę oceanu .
Wypłaszczone wzgórze w tle na zdjęciach poniżej to płyta lotniska im. JP II. Jest to główne lotnisko na wyspie. Między wyspami można się poruszać wyłącznie portugalskimi liniami lotniczymi SATA. Stąd właśnie startują samoloty.
Mimo wszystko miejsce to w mglistej scenerii wyglądało bardzo tajemniczo, a otaczająca je bujna roślinność, a najbardziej ta cudownie kwitnąca ognista krokosmia (Crocosmia) przypominały nam, że znajdujemy się nad Jeziorem Ognia. 
Przebiśniegi ! - idzie ku wiośnie ! 
. Kobiet praktycznie w tym czasie w mieście jest niewiele. Okazuje się, kobiety na Azorach spędzają większość czasu w domu, spełniają się jako wzorowe gospodynie, matki i żony. Nie przystoi im tracić cennego czasu na zbędne pogaduszki, jeśli czeka na nie wiele obowiązków.
