Opcje wyszukiwania (Strona 2 z 2)

Dzisiaj mając potrzebę podładowania akumulatora także samochodowego   pofatygowałem się do Rychwałdu, żeby obejrzeć kaplicę w Rychwałdzie i jej renowację. Szkoda, że padły mi akumulatorki w aparacie, ale coś udało mi się pstryknąć. Oto fotki:

kapliczka w całości:

Dach  zapewne będzie jeszcze zakonserwowany:

W miejscu, gdzie stoi ta drewniana kaplica stał drewniany kościół w Rychwałdzie. Kościół ten został przeniesiony do Gilowic w 1757 roku, gdyż w Rychwałdzie wybudowano nowy kościół - godny cudownego, łaskami płynącego obrazu. Do Gilowic przeniesiono kościół bez wieży, gdyż była bardzo nadwyrężona. Do przeniesionego do Gilowic kościoła dosunięto starą gilowicką dzwonnicę. Zastanawiano się w Gilowicach co zrobić ze starym gilowickim kościołem. Jak pisze Komoniecki wystawiony był w XVII wieku, jednak w ostatniej książce "Niebiański splendor" ks.Szymon Tracz twierdzi, że ten kościół mógł pamiętać średniowiecze. No więc z tego gilowickiego kościoła - z budulca, została w Rychwałdzie wybudowana ta właśnie kaplica. Badania dendrochronologiczne mogłyby wykazać, czy belki tej budowli pamiętają średniowiecze. Nadmienię, że wokół obiektu znajduje się dawny cmentarz z nagrobkami z XIX wieku.

Ostatnio przejeżdżając widziałem remont tej kaplicy - została pokryta gontem.

Góra Kocońska była miejscem straceń, dla rzezimieszków z państwa ślemieńskiego. Tutaj stały szubienice. Istnieją dokumenty świadczące o tym, że byli tutaj wieszani ludzie za rozbój. Przetrzymywani byli w lochach zamkowych ślemieńskich. A z tego co ludzie opowiadają, to w domach w okolicy krzyża straszy, dlatego nikt tam nie chce mieszkać   Ale nie chce mi się wierzyć.

Dzwonnica loretańska w Lasie

Obecnie:

Na widokówce ze stemplem pocztowym z 1921 roku:

Nie do końca zgodzę się z Tobą Harnasiu. Trzeba zwrócić uwagę na tło historyczne. Pierwsze wsie w dolinach zostały lokowane na prawie niemieckim w I poł. XIV wieku (Rychwałd, Gilowice, Łękawica, Ślemień, Krzeszów) ale także Mucharz jako najstarsza parafia z XIII w. (Ciekawe skąd tak wcześnie Wołosi nadali nazwę Mucharzowi?). Fala pasterzy wołoskich zawitała w nasze tereny później. Oto w XVI wieku powstają nowe wsie zarębne. Pytanie jest na ile wsie w dolinach przejęły kulturę pasterzy?

Gilowice
Ze wsi w dolinach wymienionych przeze mnie wcześniej można ustalić strój dla 2 poł XIX wieku. Mówią o tym wymienione przeze mnie źródła. Poza tym przed wojną kierownik szkoły w Gilowicach Władysław Latkiewicz zbierając materiały do Monografii Gilowic napisał, że ostatnia kobieta, która ubierała się po staremu (wiązała czuby) zmarła na początku XX wieku. Stąd wnioskuję, że był to strój kobiecy w 2 poł. XIX w. taki jak opisała go Surmianka. Tak też w słowniku gwary ślemieńskiej pisanym w 2 poł. XIX w. są wymienione elementy stroju męskiego - np. westki (kamizelki) czerwone i turkusowe.
Być może wcześniej był u nas noszony strój góralski? Jednak musiało to być bardzo dawno. Dzisiaj już nikt tego nie pamięta - jedynie jest kupowany w celach komercyjnych . Próba odszukania starych strojów gilowskich i rekonstrukcja s została podjęta w latach 60-tych przez członków zespołu Gilowianka. Wtedy to okazało się już, że gilowianie nie ubierali się po góralsku.

Pierwsza próba rekonstrukcji stroju Gilowian (1963 rok):

Istotnie Reinfuss zaznaczył na mapce Łękawicę, lecz nie zaznaczył, czy to odzienie z góry Łękawicy , czy z dołu? Oba Kocierze, Łysina, Okrajnik - to już wsie góralskie. Mogło tu dojść do przemieszczenia, zmiany miejsca zamieszkania i co nie oznacza, że tak właśnie się ubierano.

Zastanawia mnie jeszcze gdzie się zapodziała księga sądowa państwa ślemieńskiego, skoro zachowała się księga państwa żywieckiego i suskiego?

Może wspólnymi siłami uda nam się do nich dotrzeć?

Pisałem o Stanisławie Socha zamieszkującym okolice polany około 220 lat temu. Być może to przodek Stanisława Sochy - obecnego właściciela gruntu, gdzie stoi kapliczka? 

Pisząc o kamiennych figurach przydrożnych z terenu BM trzeba tu wskazać, że większość została wykonana z surowca wydobytego w Łysinie. W literaturze pojawia się także mowa o ośrodku kamieniarstwa w Łysinie. O rzeźbieniu z kamienia łysiniańskiego figur dla mieszczan żywieckich wspomina już Komoniecki w swym Dziejopisie Żywieckim w XVII w. Właśnie w Łysinie znajdował się najlepiej nadający się do obróbki kamień. Sam ośrodek kamieniarstwa powstał pewnie w XIX wieku.

Jeżeli będzie zainteresowanie kamiennymi figurami z terenu BM - to mogę pociągnąć osobny wątek 

Pragnę zainteresować Szanownych Forumowiczów historią miejsca w którym znajduje się kapliczka. Może ktoś pokusi się o napisanie pracy magisterskiej o polanach i polaniarstwie w B.M.? W archiwum w Żywcu zachował się dokument, który jest najstarszym przepisem robienia oscypków. "Pierwszy dokładny opis jak mają być wyrabiane sery w szałasach pochodzi z instruktażu państwa ślemieńskiego na Żywiecczyźnie. Powstał on w 1748 roku, a w 1773 roku został ponownie spisany i zalecony do użytku". Jak dobrze pamiętam skierowany był do baców i polaniarzy tutaj mających swoje szałasy i wypasających owce. Dokument ten w czasach już obecnych był podstawą do rejestracji oscypków jako polskiego produktu tradycyjnego. To taka ciekawostka.    Może ktoś dotrze do całości tekstu wydanego drukiem przez prof Szczotkę w 1948 roku - bo na próżno szukać tekstu w necie?  Wiemy kto wypasał owce w okolicy naszej kapliczki w końcu XVIII wieku. Otóż w inwentarzu obciążeń feudalnych z 1798 roku w państwie ślemieńskim są wymienione nazwy polan oraz użytkowników. I mamy tu Gibasów zamieszkujących w lesie Kocierz oraz użytkującego polanę "Nad Szuwarem" Stanisława Sochę zamieszkującego las ślemieński. Nie mam na tyle wiedzy, aby zlokalizować polany wymienione w inwentarzu. Skanem inwentarza dysponuję. Gdyby jeszcze poszperać w dokumentach to pewnie wiele ciekawych rzeczy można ustalić. Dobra - koniec przynudzania. Pozdrawiam.