Opcje wyszukiwania (Strona 218 z 222)

Ponieważ Darek T. ma mały problem z kompem prosił, abym umieściła tu znalezionego przez niego przed kilkoma dniami wątrobowca - skosatkę zanokcicowatą (Plagiochila asplenioides) i obiecał, że coś nam o nim/niej napisze. Swoją drogą bardzo ładny okaz i świetnie wyszedł na fotce

Wędrując po Beskidzie Małym, a szczególnie po masywie Leskowca spotkaliście rzucającą się w oczy roślinę. Mam na myśli ciemiężycę zieloną (Veratrum lobelianum Bernh.) albo strzemieszycę . Posiada ona dosyć ciekawe liście , ponieważ kwiaty na wiechowatym kwiatostanie z powodu ich żółtozielonego koloru, są mniej widoczne. Ciemiężyce są w  Polsce rzadko spotykane, dlatego zarówno ciemiężyca zielona jak i pozostałe ciemiężyca biała (Veratrum album) i ciemiężyca czarna (Veratrum nigrum) podlegają ścisłej ochronie gatunkowej. Rosną głównie w górach na wilgotnych, jasnych polanach, widnych lasach, źródliskach i nad brzegami górskich potoków. Preferują bardziej wilgotne stanowiska. W BM można zobaczyć całe łany ciemiężycy zielonej np. na Polanie Beskid (Groń Jana Pawła II) .
Ciemiężyca zielona to okazała roślina, dosyć wysoka, gęsto owłosiona, w dogodnym miejscu, nasłonecznionym może osiągnąć wysokość nawet 120 cm. Liście ma  szerokoeliptyczne lub jajowato-eliptyczne o wyraźnym podłużnych unerwieniu, charakterystycznym dla roślin jednoliściennych. Płatki korony kwiatów mają podobne unerwienie i kształt jak liście rośliny.

ciemiężyca zielona (Veratrum lobelianum Bernh.)

Roślina ta należy do silnie trujących. Ma jednak , albo na szczęście , dosyć nieprzyjemny smak, dlatego do zatruć dochodzi wyjątkowo rzadko. Bydło i owce pasące się na łąkach czy polanach  np. instynktownie nie jedzą ciemiężycy. W starożytności trucizną otrzymaną z tej rośliny zatruwano groty strzał. Przy zatruciu niezbędna jest szybka pomoc lekarska. Bez niej śmierć nastąpi w ciągu 3 -12 godzin od momentu spożycia. Ale jest to również roślina lecznica. Surowcem leczniczym jest kłącze. Małe dawki ciemiężycy obniżają ciśnienie krwi i spowolniają czynności serca,  pobudzają trawienie, pracę układu nerwowego, likwidują stany wyczerpania oraz działają moczopędnie. Nalewki z ciemiężycy wcierane w skórę powodują długotrwałe znieczulenie bolących miejsc , dlatego często stosowano je przy bólach stawów, mięśni czy nerwobólach.

W całej roślinie znajdują się trujące alkaloidy. Jest ich ok. 2%. Są nimi jerwina, germina, cewina, germeryna, weratryna, weratralbina, protoweratryna, glikozydy gorczyczne – weratrymaryna, kwas chelidonowy i kwas weratrynowy. Weratryna  np. jest  mieszaniną alkaloidów, które silnie drażnią błony śluzowe. Bywa wykorzystywana jako środek insektobójczy. Protoweratryna działa 10 razy silniej od weratryny. Przy dostaniu się ciemiężycy na błony śluzowe dróg oddechowych następuje silne kichanie, kaszel, ślinotok i łzawienie. Jest to w pewnym sensie naturalna broń , coś w rodzaju gazu łzawiącego. Jako roślina zielarska jest wysoce niebezpieczna. Minimalne jej przedawkowanie powoduje wymioty, uszkodzenie mięśnia sercowego, chwiejny chód, silne podrażnienie błon śluzowych i w końcu zapaść kończącą się śmiercią.

Dlatego może lepiej ją podziwiać z daleka ...  

Zdjęcia ciemiężycy zielonej dostałam od ferdynansa

Tak Darku, masz rację , porosty to również ciekawa grupa organizmów. Z moich obserwacji porostów (mam kilka zdjęć porostów z BM)  wnioskuję , że występuje w BM dużo gatunków, jednak bardziej typu skorupiastego, proszkowego i listkowatego, czyli tych, które są bardziej odporne na zanieczyszczenia. Mniej jest krzaczkowatych. Z tych ostatnich spotkałam jedynie w moich okolicach, podczas wędrówek po zboczach Potrójnej  mąklę tarniową (Evernia prunastri) . Gatunek ten podlega w Polsce ochronie częściowej . Spotkałam też inne np. listkowatą tarczownicę bruzdkowaną (Parmelia sulcata) . Jak wiadomo porosty są bardzo czułymi biowskaźnikami (bioindykatorami) czystości atmosfery. Istnieje specjalna skala porostowa, która  pozwala na podstawie składu gatunkowego porostów określić stopień zanieczyszczenia atmosfery. Ich obfite występowanie , również pod względem gatunkowym wskazuje na powietrze czyste. Brak porostów, lub występowanie form najmniej czułych na zanieczyszczenia wskazuje na tereny zanieczyszczone. Mąkla tarniowa wg znalezionej przeze mnie skali porostowej zaliczana jest do strefy V z siedmiu istniejących stref tj. do zewnętrznej strefy osłabionej wegetacji o względnie mało zanieczyszczonym powietrzu.

tarczownica bruzdkowana (Parmelia sulcata) i przedstawiciel chrobotków - chrobotek strzępiasty (Cladonia fimbriata)

Mówiąc w sposób bardzo uproszczony , gatunki porostów o mało rozbudowanej plesze np. skorupiaste albo proszkowe są przeważnie odporne na zanieczyszczenie powietrza. Im plecha jest większa, rozbudowana, czasami o fantazyjnych kształtach tym miejsce w którym porost rośnie jest czyściejsze . Do takich porostów zalicza się m.in. wspomniane wcześniej przez Darka T. piękne krzaczkowate brodaczki. Niestety u nas nie spotkałam nigdy żadnego gatunku brodaczki . Jest ona szczególnie wrażliwym porostem na zanieczyszczenie powietrza i rośnie raczej w bardzo czystych miejscach , np. w dziewiczych puszczach , borach, czy miejscach znacznie oddalonych od terenów przemysłowych. W skali porostowej, ze względu na swoją wrażliwość, jest na ostatnim miejscu. A ponieżej inny - forma listkowata , dosyć częsty w BM.

pustułka pecherzykowata (Hypogymnia physodes)

Porosty są trudne do oznaczania, wiele z nich trzeba najpierw poddać próbom w laboratorium chemicznym , żeby rozpoznać gatunek.

Zachęcam Was jednak do robienia zdjęć porostom . Zwłaszcza tych , którzy maja porządna funkcję makro w swoich aparatach, gdyż tylko tak robione zdjęcia nadają się potem do oznaczania. Im więcej szczegółów na nich widać, tym lepiej .

Dawno nic o grzybach nie było ... ;> 

Chciałam Wam dzisiaj przedstawić ciekawego, a zarazem i śmiesznego grzyba , rosnącego w Beskidzie Małym na pniach bzu czarnego, stąd druga część jego nazwy - uszak bzowy, ucho bzowe (Auricularia auricula-judae, syn. Hirneola auricula-judae) bądź też judaszowe ucho  -  . Zwany też jest często chińskim smardzem.

Grzybek ten rośnie przede wszystkim na bzie czarnym. Owocniki mają kształt listków, miseczek lub ludzkiej małżowiny usznej  . W Polsce grzyb praktycznie nie jest zbierany i do niedawna traktowany był jako niejadalny. Jest za to ulubionym grzybem w Chinach i Japonii, gdzie spożywa się go w postaci sałatek i dodatków do mięs. W restauracjach chińskich (także w Polsce) spotyka się odmianę uszaka znaną  pod nazwą "grzybów Mun", haha ..... i tu pewnie ktoś z Was sobie przypomina , jak się nimi zajadał ... . Grzybek najlepiej się prezentuje podczas wilgotnej aury  tzn. szczególnie , gdy pada deszcz. W porze suchej , bezdeszczowej nie występuje , albo jego owocniki są wyschnięte i mało efektowne.

Uszak bzowy należy do rodziny  uszakowatych . Pojawia się przez cały rok ale najobficiej występuje na wiosnę. Można go spotkać nie tylko na bzie czarnym ale także robinii akacjowatej, wierzbie  a nawet buku. Owocniki mają konsystencję żelatyny. Są elastyczne, cienkie, przypominają kształtem ludzką małżowinę uszną. Po wyschnięciu kurczą się, po wrzuceniu do wody przyjmują z powrotem poprzedni kształt i konsystencję. Grzyb ten ma również właściwości lecznicze a także był wykorzystywany w kosmetyce m.in. do produkcji kremów

W restauracjach chińskich spożywamy odmianę uszaka  Auricularia polytrycha –  wcześniej wspomniane przeze mnie  „grzyby Mun” . Można go uprawiać na pniach czarnego bzu . Niestety nasze polskie ucho bzowe posiada stosunkowo cienkie owocniki. Chińskie grzyby są przywożone do Polski w stanie suchym a przed przygotowaniem moczone w wodzie. Suche owocniki są twarde i łamliwe, na wewnętrznej stronie stają się czarnobrązowe lub czarnoszare. Po opadach deszczu owocniki odzyskują elastyczność i są koloru brązowego .

Moje uszaki znalazłam tuż za domem , nad brzegiem potoku Rzyczanka oczywiście na pniach bzu czarnego .  Zabrakło mi jednak odwagi, żeby je wrzucić do sałatki  

świetnie Darek, że zamieściłeś wykaz chronionych mszaków , w tym w BM
jesli zaś chodzi o klasy to spotkałam się z różnym podziałem z glewikami i bez

dokładnie, zgadzam się z angi - m , aż się wzruszyłam , bo wiem , że wyciąg tzw. "wyrwirączka " już od kilku lat nie jest czynny   Ale wiecie ,że w planach budowa wielkiego centrum narciarskiego na Groniu nie wiem czy to dobry pomysł ...... ale zobaczymy ...... czas pokaże

Ponieważ Darek T. wspomniał coś niecoś o mszakach i zahaczył o wątrobowce postanowiłam troszkę o nich napisać. Znalazłam bowiem u siebie zdjęcie jednego z ich przedstawicieli

Podgromada mszaki to najstarsza grupa roślin lądowych. Charakterystyczną ich cechą jest przemiana pokoleń z dominującym gametofitem – pokoleniem płciowym , wytwarzającym dwa rodzaje narządów rozrodczych: męskie, zwane plemniami  i żeńskie, zwane rodniami. W plemniach powstają komórki męskie – plemniki, a w rodniach żeńskie – komórki jajowe , ale to wszyscy wiemy . Pokolenie płciowe – gametofit rozpoznaje się najczęściej po zielonym zabarwieniu  (np. u mchów zielona ulistniona łodyżka ), Bierze ono udział w procesie fotosyntezy , czyli jest odpowiedzialne za odżywianie całej roślinki. Drugie pokolenie – sporofit jest pokoleniem bezpłciowym. Jest ono formą krótkotrwałą . Jego zadaniem  jest wytworzenie zarodników (mejosporów) , a potem już na nic nie jest potrzebne   i obumiera.  Sporofit nie może istnieć bez gametofitu. To całkiem jak mężczyzna bez  kobiety ... choć może się zbyt zapędziłam , pewnie Panowie mnie zaraz zlinczują za to stwierdzenie .   U mchów na przykład sporofit najczęściej rozpoznajemy go po brązowawym zabarwieniu ( np. nieulistniona brązowa łodyżka ).
Naszą podgromadę mszaki możemy podzielić na dwie klasy :

I – wątrobowce
II – mchy

Dzisiaj chciałabym troszkę opowiedzieć o pierwszej – wątrobowcach i przedstawić Wam jednego z ich przedstawicieli , który rośnie w Beskidzie Małym – porostnicę wielokształtną  (Marchantia polymorpha L.) . Dawniej wierzono, że rośliny , które mają podobny kształt do organów ludzkich, mogą je leczyć , stąd wzięła się prawdopodobnie nazwa klasy wątrobowce, gdyż kształt niektórych z ich plech był podobny do kształtu wątroby.

Porostnica wielokształtna  jest gatunkiem dwupiennym, tzn., że osobniki żeńskie i męskie występują jako osobne rośliny. Moją porostnicę znalazłam w zacienionym , wilgotnym zagajniku brzozowym na skraju lasu. Porostnica wielokształtna to najbardziej rozpowszechniony gatunek wątrobowca. Rośnie również w szklarniach. Należy do wątrobowców plechowatych.  Nie wszystkie wątrobowce posiadają nazwy polskie, wiele z nich ma tylko nazwy łacińskie , ponieważ jest to stosunkowo mało znana i dostrzegana grupa roślin. Należą tu bardzo różnorodne formy. Niektóre są plechowate, roślina ma kształt nieregularnej rozetki lub taśmy tak właśnie wygląda większość porostnic. U porostnicy wielokształtnej gametofit męski osadzony jest na trzonku i ma postać ośmiopłatowej tarczki, a gametofit żeński ma postać parasola osadzonego również na trzonku,  co  ładnie widać na zdjęciu nr 2, na pierwszym zresztą też . Do zapłodnienia może dojść tylko w obecności wody . Z zygoty (połączenia plemnika z komórka jajową) powstaje właśnie forma bezpłciowa tj. wspomniany wyżej sporofit.

Wątrobowce nie są dużymi roślinkami, często podczas wędrówek w ogóle nie zwracamy na nie uwagi , bo ich po prostu nie zauważamy. Osiągają rozmiary od kilku do kilku milimetrów bądź centymetrów. Rosną w miejscach zacienionych i wilgotnych, szczególnie licznie w górskich lasach, porastając po prostu wilgotną glebę , skały czy próchniejące pnie. Rosną również na korze drzew, mszarach i na torfowiskach. W Polsce znaleziono do tej pory ok. 250 gatunków wątrobowców. Mchy są od nich zdecydowanie grupą liczniejszą i bardziej zróżnicowaną pod względem budowy jak i stanowisk na których występują . Ale o mchach przy innej okazji .

Świetne fotki angi. Szczególnie fajnie uchwyciłeś te leje krasowe, wodospady , ten strumyk z kniecią błotną , to drzewo powalone no i oczywiście krokusy  Krajobrazy przypominają troszkę nasze Pieniny.

ale zakwitną na pewno

Nie tylko oznacz kruwad ale zrób koniecznie fotki    To wyjątkowo piękne rośliny A i w galerii widzę ich trochę jeszcze przybyło