Opcje wyszukiwania (Strona 13 z 19)

W okresie zaborów  Niemcy usiłowali przekształcic region bielsko-bialski w osrodek germanizacyjnej agitacji Waznym ogniwem w tej działalności było powstałe w 1893 r.niemieckie towarzystwo turystyczne ,,Beskiden Verein",majace swa siedzibę oraz zaplecze w postaci kapitału niemieckiego w miastach Bielsku i Białej gdzie mieszkała przewazajaca częsc napływowego elementu niemieckiego ,głównie przemysłowcy i kupcy. Towarzystwo dysponowało sporym kapitałem i już w 1903 r .wybudowało z drewnianych bali schronisko na Magórce które dwa lata póżniej całkowicie spłoneło nastepny obiekt również drewniany został wzniesiony na miejscu starego schroniska w 1907 r.nadano mu nazwe ,,Erzherzogin Maria Theresia-Schutzhaus auf dem Josefsberg"Warto również wiedziec że w tamtym czasie Magórka zwana była przez Niemców ,,Josefsberg" od zródła św Józefa i stojącej przy nim kapliczki świętego.W 1912 r . schronisko dzieli los swojego poprzednika i płonie doszczetnie W 1913 r .powstaje kolejny obiekt juz murowany z kamienia który po małych przebudowach przetrwał do dziś Polacy próbowali przeciwstawiac sie zakusom niemieckiej organizacji która pod płaszczykiem działalnosci turystycznej prowadziła akcję agitacyjną i antypolska niestety polskie organizacje były słabo rozwinięte i dysponowały skromnymi srodkami finansowymi .Około 15 min drogi na wsch.od niemieckiego schroniska funkcjonowało polskie schronisko pod nazwą ,,Widok na Tatry " (prywatna własnośc rodziny Sikorów) był to obszerny drewniany dom parterowy z dużą jadalnią posiadał cztery pokoje sypialne z 14 łózkami oraz 30 miejsc dla wycieczek zbiorowych na strychu  Duża weranda otwarta na zach.płd.i wsch dawała wspaniały widok na kotline żywiecka wraz z Babią Górą z poza ,której przy czystym powietrzu widac było Tatry Pierwsza polska organizacja turystyczna - Polskie Towarzystwo Tatrzańskie powstała w 1879 r.Choc PTT w okresie rozbiorów nie liczyło sie z granicami zaborczych państw i skupiało w swych szeregach miłośników gór ze wszystkich trzech zaborów ,miało jednak charakter centralistyczny a poszczególne oddziały powstawały bardzo wolno na innych obszarach poza Tatrami . Nie zdołało sie równiez rozwinąc w regionie bielsko-bialskim powstałe w 1906 r Polskie Towarzystwo Krajoznawcze .Tymczasem niemiecki ruch turystyczny w Beskidach Zachodnich zaczął przybierac na sile w 1894 r. członkowie Beskiden Verein umiescili na szczycie Babiej Góry ,,ksiegę wyjśc"Znajdowała sie ona w metalowej puszce u podnóza obeliska pamieci pallatyna Austro Wegier ksiega po kilku latach zagineła  W 1904 r. ,,Beskiden Verein "wybudował schronisko na Babiej Górze,(które do lat trzydziestych XX w.było najwyżej położonym schroniskiem górskim w polskich Karpatach) rozpoczoł również znakowanie szlaków na wszystkich wyznakowanych przez siebie szlakach Beskiden Verein umieszczał tablice drogowskazowe tylko w jezyku niemieckim wprowadzajac nazwy topografii austriackiej . Fakt ten obudził czujnosc społeczeństwa polskiego.Germanizacyjnym zakusom pierwszy przeciwstawił się w 1905r.dr Hugo Zapałowicz ,zakładając Oddział Babiogórski Towarzystwa Tatrzańskiego i budujac polskie schronisko na Markowych Szczawinach w 1906 r .Równoczesnie Oddział Babiogórski rozpoczoł znakowanie szlaków turystycznych w rejonie Babiej Góry. Na tle wyznaczania i malowania szlaków doszło pomiędzy działaczami ,,Beskiden Verein"i Towarzystwem Tatrzańskim do zatargów ;tzw.,,wojny na pedzle".W 1907r.odbyła się rozprawa w sadzie w Makowie przeciwko działaczom Beskiden Verein,wniesiona przez Oddział Babiogórski Towarzystwa Tatrzańskiego. Niemieccy działacze turystyczni ,którzy zamalowywali polskie znaki zostali oskarżeni o ich niszczenie .Sąd skazał niemieckich działaczy (Kroczka i Schlessingera)ale od wymierzenia grzywny odstapił . Odtąd Niemcy musieli liczyc sie z istnieniem polskiego towarzystwa turystycznego  . Rozpoczeła sie twarda walka o polskośc turystyki w Beskidach Zachodnich wstrzymująca napływ niemczyzny Doniosłe znaczenie w tej walce miały również w owym czasie polskie przewodniki turystyczne a przede wszystkim przewodnik Kazimierza Sosnowskiego po Beskidach Zachodnich wydany w 1914r.   W dziedzinie turystyki okres od 1918r. do 1939r. charakteryzował się na tych terenach napiętą atmosfera wywoływaną przez skryte posunięcia niemieckiej organizacji turystycznej uporczywie szukającej protektorów u sanacyjnych władz . ,,Beskiden Verein" zapewniał wprawdzie Polskie Towarzystwo Tatrzańskie i władze polskie , ze zajmuje sie wyłącznie turystyka ,łatwo było jednak dostrzec jego prawdziwe oblicze . Odsłonił je póżniej sam prezes Beskiden Verain pisząc w 1943r . ,,Beskiden Verein w Bielsku wykonał swój obowiązek w okresie polskim jako związek niemiecki ,który był w tym okresie także pionierem torujacym droge dla niemczyzny na wschodzie (Wł Krygowski:Zarys dziejów polskiej turystyki górskiej, str 67)Tak ujawniły się cele turystyki niemieckiej.

Wśród beskidzkich zbójników największą sława do dziś cięszy się harnas Klimczok .Rzecz dośc ciekawa biorąc pod uwagę fakt ,że równie barwne ,a często znacznie krwawsze były dzieje kilku innych zbójników ,którzy grasowali w przeszłości w Beskidach .Tak naprawde nazywał się on Klimczak a jego wielowiekowa sława ma kilka przyczyn .Z pewnościa wpływ miał na to fakt ,iz zbójników o tym nazwisku było dwóch .Przed Mateuszem zbójował bowiem Wojciech Klimczok.Agentem jego bandy był pewien dziad-żebrak ,który chodził po prośbie .Odwiedzał chłopskie domy i szlacheckie dwory .Gdy gdzieś udzielono mu noclegu zbójnicki agent otwierał w nocy drzwi i wpuszczał do środka swoich kompanów Kres bandyckiego rzemiosła Wojciecha Klimczoka nastąpiła w Rajsku koło Oświęcimia ,gdzie po obrabowaniu miejscowego dworu rabusie tęgo popili a okoliczna szlachta wykorzystała ten moment i ich capneła .Harnasia i jego ludzi stracono w Oświęcimiu . Wkrótce potem u stóp Beskidów pojawił się Mateusz Klimczok .Wedłu żywieckiego kronikarza Andrzeja Komonieckiego tego zbójnika ujęto podczas mającej dramatyczny przebieg zbrojnej akcji w Mikuszowicach .Niewykluczone że wazną role w jego ujęciu odegrał też pan bielskiego zamku Juliusz Sunnegh Działalnośc dwóch zbójników o tym samym nazwisku w dodatku w krótkim odstępie czasu sprawiła że nazwisko to stało się wyjątkowo głośne Ale tak naprawde wielka sława harnasia Klimczoka zaczeła się wiele lat po śmierci obu rabusiów . W XIX w na fali modnego wówczas romantyzmu .bielscy Niemcy jeśli nie stworzyli to z pewnościa mocno ubarwili legendy o tym zbójniku . A potem w dwudziestoleciu międzywojennym ,wydano w języku niemieckim książkę o zbójnickim wodzu Klimczoku Była ona pełna ciekawych historiii miała licznych czytelników którzy nie zawracali sobie głowy faktem ,iż przygody książkowego bohatera są całkowicie fikcyjne.                      .                                                                                                                                                                                                    Drugim znanym zbójnikiem był Józef Baczyński należał do tych beskidzkich zbójników ,którym po śmierci wielowiekowa sława nie przypadała w udziale . Nie znaczy to jednak że Baczyński na zbójeckin rzemiośle się nie znał Wręcz przeciwnie -łupił kogo popadnie ,swoje ofiary traktował bardzo brutalnie ,a stróżom prawa sprytnie się wymykał .Oczywiście jak to czesto bywało w zbójnickim fachu los sprzyjał mu tylko do czasu Baczyński to był rodzimy zbój pochodzący ze wsi Skawica koło Zawoi Swą bande Baczyński utworzył podczas jarmarku w Wadowicach . Oprócz herszta jej członkami byli jego szwagier oraz dwaj chłopi .Na pierwszy zbójnicki ogień miał pujśc pewien znany w okolicy krawiec ,który uchodził za majętnego człowieka .Ale rabusie mocno się sparzyli bo krawiec albo nie miał w domu pieniędzy albo sprytnie je ukrył Baczyński i jego ludzie ukradli jedynie odzież . Potem było już lepiej (oczywiście z punkyu widzenia zbójników )bo łupy zdażały się obfitsze Byc może wpływ na taki przebieg wypadków miało zachowanie  harnasia Józefa i jego kamratów ,którzy litośc uważali za zupełnie zbędne uczucie Ci którzy chcieli przed zbójnikami zataic miejsce z ukrytymi pieniędzmi lub cennymi przedmiotami musieli byc bardzo odporni na ból zbójnicy stosowali wymyślne metody tortur ,miażdżyli palce przypalali pochodniami uda i boki  Nietrudno się domyślic ze metody były skuteczne i skrytki z pieniedzmi były ujawniane .Harnaś Baczyński kila razy sprytnie zmylił pościg i umknoł przedstawicielom prawa .W końcu noga mu się powineła i na krakowskich Krzemionkach się z katem                                                                                                                                   .                                                                                                                                 .                                                                                                                                                                                                    Trzecim nie mniej znanym zbójnikiem był Martyn Portasz pochodził z wioski leżącej koło Dolnego Kubina na Orawie .Był to więc w polskiej części Beskidów zbój z importu .Grasował na czele bandy liczącej ponad 20 ludzi .Między innymi atakował przykościelne plebanie i szlacheckie dwory .Zbójnicka kompania Portasza była nie tylko liczna ale i też wyjątkowo bezwzględna Dowodem dramat Marcina Jaszka z Węgierskiej Górki Bandyci porwali go i za wypuszczenie na wolnośc od jego żony zażądali dużego okupu Związanego Marcina prowadziliz Węgierskiej Górki aż do Rajczy gdzie w miejscowej karczmie mieli czekac na okup. I się doczekali .Żona uwięzionego mężczyzny zebrała bowiem tyle dukatów i talarów ile zbójnicy chcieli . Zbójnicy pieniądze wzieli i przeliczyli A potem zastrzelili zakładnika .Tak okropna zbrodnia nie pozostała bez echa . Z Krakowa przybyły na Żywieczczyzne cztery dziesiątki piechoty ,aby wziąśc udział w obławie na zbirów Portasza i jego ludzi nie ujęli ale banda poszła w rozsypkę . Kiedy kilka miesięcy pużniej krwawy harnaś wrócił w Beskidy , mieszkańcy Milówki ujęli go i odstawili doŻywieckiego zamku . Kat bardzo się ucieszył ze spotkania z Portaszem . Najpierw mógł go bowiem torturowac i przypalac mu ciało pochodniami a potem na Górze Grojec zdarł mu skórę z pleców , i obciął ręce i ciągle żywego harnasia powiesił na haku

Wapiennica 528 m npm                                                                                                                                                              .Wapiennica zawdziecza swa nazwe skałom ,z jakich jest zbudowana .Zapewne od początków osadnictwa miejscowa ludnośc czerpała stąd budulec ,jednak ustalenie daty ,od której zaczeła się eksploatacja złóż kamienia wapiennego na skalę przemysłową,sprawia trudnośc Kronika wsi ,rozpoczęta  1964 r przez Piotra Wronę ,opiera się na informacjach z ksiąg kościelnych i kroniki szkolnej oraz ustnych przekazach najstarszych mieszkańców ,a głównie poswięcona jest najwazniejszym wydarzeniom z dziejów Inwałdu .Wapiennik jako taki zajmuje w niej niewiele miejsca .Wiadomo ze wapno z Inwałdu cieszyło się dobrą marka .Początki wapiennika mogą miec swoje zródło w legendzie !Otóż dośc głośna była opowieśc o beskidzkich zbójnikach ,którzy pod wodzą niejakiej Marianki ,czarnoksiężniczki z Inwałdu ,beskarnie napadali podróżnych ...Harnaśka miała w Wapiennicy prawdziwy podziemny pałac ,do którego wejście usytuowane było nad potokiem ,  w pobliżu zródła .Bolesław Marczewski w swojej monografii ,,Powiat wadowicki pod względem geograficznym,statystycznym i historycznym"(Kraków 1897)wspomina ,,Trochę na lewo ku skałom wapiennym była podobno jakaś jaskinia .Wiele o tej jaskini między ludem bajek nasłuchac się można było,że lękliwym włosy na głowie dęba stawały .Za czasów ks.Michała Króla (chodzi o pochodzącego z Inwałdu ks.Michała Króla)zaczęto rozkopywac tę jaskinie i wydobywano tam sławny ,biały ,wapienny kamień inwałdzki "Pod koniec XIXw,wapiennik wraz z cegielnią stanowił własnośc Żyda Kleopolda .Mieszkająca w Cieszynie pani Elżbieta Niznik-Jurys podaje iż jej ojciec ,Józef Piętka ,w 1928 r,wydzierżawił inwałdzki wapiennik od firmy ,,Silesia"z Bielska .Urodzony w 1865 r niedaleko Raciboża ,z zawodu był budowniczym .Po podpisaniu umowy dzierżawnej ,zamieszkał z rodziną w Inwałdzie W wapienniku zatrudniał około 50 pracowników ,w większości mieszkańców wioski W 1936 roku uznano ze pokłady kamienia wapiennego zostały wyeksploatowane Pozostawione same sobie wyrobiska wypełniły się częsciowo wodą i utworzyły niespotykane nigdzie indziej w Beskidzie Małym niewielkie zbiorniki wodne o podłożu wapiennym Na ich powierzchni wykształcają się pływające zbiorowiska o charakterze agregacyjnym . W wielu miejscach wnikają one mozaikowo do płatów budowanych przez ugrupowania wodnych roślin naczyniowych ,bądz tez przybrzeżnych zbiorowisk wodnych i błotnych tworzących roslinnośc szuwarową stref brzegowych Porwak tektoniczny Wapiennik w Inwałdzie ma wymiary 450 m (rozciągłośc wschód- zachód) do 200 m (rozciągłośc północ-południe) i maksymalną miąższośc(grubośc)około 100 m W jego obrębie znajdują sie  stare wyrobiska będące pozostałościa po wydobyciu wapienia Scieżka przyrodnicza  obejmuje Wapiennik dolny (wschodni),objety prawną ochroną jako pomnik przyrody nieożywionej  oraz towazyszące mu dwie pozostałe częsci -Wapiennik Środkowy i Wapiennik Górny . Większa częśc wyrobiska jest  silnie zarośnięta ,co utrudnia bezposrednią obserwacje skał ,a jednocześnie stanowi o bogactwie flory i fauny Proponowana trasa pozwala na zapoznanie się z głównymi typami skał z wybranymi zagadnieniami tektonicznymi ,gatunkami roślin i zwierząt oraz typami kilku siedlisk . Ściezka rozpoczyna się przy przystanku PKP w Inwałd , z którego kierujemy sie na południe .