Jedyną beznogą jaszczurką żyjącą w Polsce jest padalec zwyczajny (Anguis fragilis). Jaszczurka ta nie lubi wygrzewać się na otwartym słońcu, tak jak to chętnie robią inne. Padalce wolą wygrzewać się np. pod kłodami drewna, w stosie kompostu, arkuszem blachy. Można je spotkać również pod kamieniami. Lubią bardziej cień, zarośla lub gęstą trawę. Często gdy kosimy trawnik w ogrodzie można natknąć się na tego gada. Lubią także miejsca , gdzie jest miękka, luźna gleba, w której mogą się łatwo i szybko zakopać. Swoje okazy znalazłam obok stosu desek w ogrodzie. Padalce można też spotkać w mrowiskach, ponieważ lubią towarzystwo mrówek. Są aktywne o zmierzchu i w nocy.
Ciało padalca pokryte jest drobnymi łuskami, które do siebie bardzo ściśle przylegają , tak, że wydaje się, że ich ciało jest prawie gładkie. Nadają one jaszczurce piękny metaliczny (miedziany) połysk. Często ze względu na ubarwienie padalec jest mylony ze żmiją i nierzadko z tego powodu ginie
. Od węży padalec różni się m.in. tym , że ma ruchome powieki i może do nas mrugać
(powieki węży są nieruchome), ma małe otwory uszne po bokach głowy (węże są głuche, nie maja otworu usznego). U jaszczurek , w tym u padalca , po stronie brzusznej , na odcinku tułowia , występuje kilka rzędów drobnych tarczek (u węży jest tylko jeden rząd tarczek).
Ubarwienie padalców jest bardzo zmienne. Inne barwy ma często samiec, a inne samica. Oprócz formy miedzianej z ciemną pręgą na grzbiecie spotykana jest w Polsce barwna odmiana padalca zwyczajnego tzw. turkusowa. Nie jest to jednak jakiś nowy, inny gatunek padalca. Odmiana turkusowa ma na grzbiecie turkusowe (niebieskawe) plamki i barwę ciała bardziej szarawą. Dorosłe samce są raczej jednolicie ubarwione: brązowe, ołowianoszare, miedziane albo ceglastoczerwone, czasami z turkusowymi cętkami. Samice są z reguły ciemniejsze i przeważnie szarawe. Często mają na grzbiecie 2, 3 lub 5 ciemnych, delikatnych, podłużnych linii. Młode są złote lub srebrzyste. Mała cętka na głowie przechodzi w ciemną, podłużną linię na grzbiecie. Brzuch u samców jest jasnoszary, u samic i u młodych ciemnoszary, czasem prawie czarny.
fot. ferdynans
Głowa padalca nie jest wyraźnie oddzielona od tułowia. Na końcu ogona padalec ma kolczasty wyrostek. Często spotyka się padalca z oderwanym, szczątkowym lub odrastającym ogonem. Zdolność odrzucania ogona w momencie zagrożenia nosi nazwę autotomii i jest zjawiskiem typowym dla jaszczurek. Nie należy wiec jaszczurek próbować chwytać z ogon. Jest to sprytny sposób na ucieczkę przed drapieżnikiem, który zainteresowany odrzuconą częścią daje nieświadomie ofierze czas na ujście z życiem. Ogon po pewnym czasie odrośnie , ale nigdy już nie będzie taki piękny jak przed oderwaniem.
Padalce zapadają w sen zimowy, z którego budzą się wczesną wiosną (marzec/kwiecień) . W kwietniu zaczyna się pora godowa, która trwa nawet do lipca. Samce wtedy walczą ze sobą o samice. Chwytają się za głowę lub szyję, splatają ciała, unoszą lekko nad ziemię i siłują się. Akt kopulacji wygląda podobnie, ale jest mniej gwałtowny i samiec nie wyrządza samicy krzywdy.
Miałam niesamowite szczęście uwidocznienia na zdjęciu godów dwóch odmian padalców
. Moim zdaniem ten z niebieskimi kropeczkami (odmiana turkusowa) to samiec
.
dwie odmiany padalca zwyczajnego
fot. nena
Padalec to bardzo pożyteczny gad. Żywi się ślimakami, larwami owadów, pająkami i innymi bezkręgowcami, które często wyrządzają wiele szkód w naszych ogrodach czy sadach. Chwytając ofiarę nie potrafi rozciągnąć szczęki , tak jak np. żmija, dlatego przed połknięciem musi ją pogryźć.Padalec jest gadem prawnie chronionym. Często ginie, stając się ofiarą pestycydów np. środków ślimakobójczych, które stosowane są w ogrodach, gdzie najczęściej poluje. Młode padalce jak i dorosłe osobniki są przysmakiem wielu zwierząt np. ptaków drapieżnych, ptaków łownych, ptaków błotnych, jeży, lisów,węży np. zaskrońca, żmii, ropuch a nawet innych jaszczurek.


