Opcje wyszukiwania (Strona 217 z 222)

ja też pokręciłam się troszkę po łące i łęgu nad domem ale nic jeszcze zielonego ani kolorowego nie znalazłam Musi jeszcze troszkę słoneczko dłużej pogrzać, żeby nam coś chciało z gleby wyjrzeć i się do nas uśmiechnąć Bazie już widziałam u nas na początku marca. Ten bukiecik w galerii bardzo ładny - pomalutku zacznie nam tu pachnieć nie tylko wiosną ale i świętami

kris_61 ale wiesz o takowych miejscach w w paśmie Leskowca i grupie Łamanej Skały ???  ;>

no proszę, nawet ciepła wiosenna dedykacja się pojawiła dziękujemy darkheush

Astronomiczna wiosna ,jak widać za oknem, już do nas wkroczyła Z dnia na dzień będzie nam, jak co roku , ukazywać swoje piękno . Niektóre roślinki są tak wiosenne , ze możemy się nimi cieszyć tylko  przez chwilę i może dlatego tak za nimi tęsknimy .

Upragnione przez nas krokusy są jednymi z tych długo wyczekiwanych roślin Tworząc liliowo-fioletowe łany , napełniają nas nadzieją i pozwalają w końcu zapomnieć o zimie

foto: ferdynans

Krokus spiski, szafran spiski (Crocus scepusiensis ) i krokus wiosenny szafran wiosenny, (Crocus vernus (L.) Hill) to dwa gatunki najczęściej spotykane u nas wczesną wiosną . Polska nazwa szafran pochodzi od arabskiego słowa "safra" określającego żółtą farbę (szafran w dużym rozcieńczeniu barwi wodę na kolor żółty) . Niektórzy nazywają te kwiaty: kieluchy, tulipanki albo fijałki.

Nasiona krokusów rozsiewane są przez mrówki. Zawierają specjalne wyrostki zw. elajosomami (ciałkami mrówczymi), które mrówki zjadają lub gubią w trakcie transportu do mrowiska w ten zupełnie nieświadomy sposób rozsiewają krokusy .
Jest to niska roślina cebulkowa. Z każdej cebulki wyrasta roślinka z jednym tylko kwiatem. Liście szafranu spiskiego są wąskie , lancetowate i mają biegnący przez środek charakterystyczny biały pasek. Największe wrażenie robią liliowo-fioletowe dosyć duże kwiaty, składające się z 6 płatków. W środku kwiat jest owłosiony. W oczy rzuca się jaskrawopomarańczowy  słupek z 3 znamionami. To właśnie z nich powstaje słynna przyprawa  i lek – szafran, podobno najdroższa przyprawa na świecie , gdyż ,żeby otrzymać 1 kg suchych znamion słupka potrzeba podobno 120 tys. kwiatów szafranu.
Znamię słupka zbiera się w czasie  kwitnienia i suszy przy dużym dostępie powietrza w temperaturze do 35 ºC. Dawniej suszono szafran nad rozżarzonym węglem na siatce. Znamiona słupka zawierają pomarańczowy barwnik -  glikozyd  - protokrocynę, który w wyniku suszenia rozpada się  na związki nadające powstałemu  żółtemu proszkowi  specyficzny zapach i ostro gorzki,  korzenny smak. Wyciągi z szafranu obniżają ciśnienie krwi, działają przeciwskurczowo, obniżają poziom cholesterolu we krwi, uspokajają , pobudzają apetyt.  Szafran wchodził w skład leku – laudanum , alkoholowej nalewki z opium . Dzisiaj szafran używany jest stosunkowo rzadko w farmakologii . Częściej znajduje zastosowanie w barwieniu tkanin, wyrobów cukierniczych, alkoholowych i kosmetyków. Jako przyprawa korzenna stosowany jest do sosów, zup, potraw mięsnych i rybnych. W kuchni staropolskiej używano go często do barwienia ciast, zwłaszcza mazurków wielkanocnych. 

foto: ferdynans

Krokusy związane są głownie z  górskimi łąkami i polanami śródleśnymi na których odbywa się wypas owiec, czy bydła gdyż wymagają one żyznej gleby.  Nie znoszą uprawy ziemi i raz zaorane giną bezpowrotnie.  Niestety zaprzestanie w wielu miejscach  pasterstwa , koszenia łąk  czy hal  w celu ochrony tej rośliny,  na odwrót, zamiast zachować populacje krokusów , przyczynia się do ich powolnego zanikania. W zawiązku z tym konieczny stał się powrót do koszenia i wypasania w celu naturalnego nawożenia , które dla krokusów  jest konieczne do życia.

Krokusy uprawiane są często w naszych ogródkach jako roślina ozdobna. Tworzą bowiem mieszańce z innymi gatunkami. Często widać na rabatkach w ogródkach przydomowych żółte , białe , albo pasiaste formy .

Życzę Wam wszystkim w ten astronomiczny I Dzień Wiosny  nieustającej pogody ducha i wiecznej Wiosny w sercu !

Wiosna już wkracza do nas małymi krokami , więc chcę Wam przybliżyć nieco gada, którego będziecie teraz z pewnością spotykać na szlakach.  Niebawem rozpocznie się czas godów  jaszczurki żyworodnej Zootoca vivipara (Lacerta vivipara) . Będzie to przełom maja - czerwca, bywa, że koniec marca. Jaszczurka ta to dosyć pospolity gad w naszym kraju w tym w Beskidzie Małym. Występuje ona na terenie całej Polski . Preferuje bardziej środowiska wilgotne i średnio nasłonecznione np. torfowiska , mokradła, łąki górskie, zagłębienia skał, usypiska kamieni itp. Jest aktywna gównie w dzień. Potrafi wspinać się na drzewa , więc często można zobaczyć ją wygrzewającą się na pniach lub konarach. Doskonale pływa. Porusza się niezbyt szybko , dlatego dosyć łatwo ją schwytać. Przebywając w okolicy zbiornika wodnego, zaniepokojona nurkuje pod wodę. Żywi się głownie drobnymi bezkręgowcami.

Na moich zdjęciach widać uroczą samiczkę jaszczurki żyworodnej .

Grzbiet ciała jaszczurki żyworodnej ma zabarwienie szare, zielonkawe (nigdy intensywnie zielone) i brązowe w różnych odcieniach. Grzbiet jest spłaszczony, często jaśniejszy niż boki ciała. Wzór na ciele tej jaszczurki jest delikatny, składający się z drobnych, ciemnych (zazwyczaj ciemnobrązowych) plamek oraz cienkich jasnych i ciemnych linii. Często na jasnobrązowym pasie środka grzbietu występują trzy wzdłużne rzędy niewielkich ciemnych plam. Plamy te w poszczególnych rzędach mogą łączyć się ze sobą, tworząc jednolite linie. Na brzuchu samca występują w okresie godowym czarne cętki, zaś brzuch samicy jest prawie zawsze bez plamek.  Głowa jest mała , krótka , spłaszczona, a cale ciało wydaje się być delikatne , smukłe. Pysk zaokrąglony i trójkątny. Jaszczurka żyworodna ma dosyć długi i gruby ogon , który im bliżej końca tym jest węższy.

foto: nena

Przypomnę , że wszystkie gatunki gadów występujących w Polsce, a jest ich tylko 10, w tym tylko 4 gatunki jaszczurek . Wszystkie gady podlegają ścisłej ochronie gatunkowej.

Nie ma za co Cieszę się , że mogłam pomóc

Ponieważ Darek T. ma mały problem z kompem prosił, abym umieściła tu znalezionego przez niego przed kilkoma dniami wątrobowca - skosatkę zanokcicowatą (Plagiochila asplenioides) i obiecał, że coś nam o nim/niej napisze. Swoją drogą bardzo ładny okaz i świetnie wyszedł na fotce

Wędrując po Beskidzie Małym, a szczególnie po masywie Leskowca spotkaliście rzucającą się w oczy roślinę. Mam na myśli ciemiężycę zieloną (Veratrum lobelianum Bernh.) albo strzemieszycę . Posiada ona dosyć ciekawe liście , ponieważ kwiaty na wiechowatym kwiatostanie z powodu ich żółtozielonego koloru, są mniej widoczne. Ciemiężyce są w  Polsce rzadko spotykane, dlatego zarówno ciemiężyca zielona jak i pozostałe ciemiężyca biała (Veratrum album) i ciemiężyca czarna (Veratrum nigrum) podlegają ścisłej ochronie gatunkowej. Rosną głównie w górach na wilgotnych, jasnych polanach, widnych lasach, źródliskach i nad brzegami górskich potoków. Preferują bardziej wilgotne stanowiska. W BM można zobaczyć całe łany ciemiężycy zielonej np. na Polanie Beskid (Groń Jana Pawła II) .
Ciemiężyca zielona to okazała roślina, dosyć wysoka, gęsto owłosiona, w dogodnym miejscu, nasłonecznionym może osiągnąć wysokość nawet 120 cm. Liście ma  szerokoeliptyczne lub jajowato-eliptyczne o wyraźnym podłużnych unerwieniu, charakterystycznym dla roślin jednoliściennych. Płatki korony kwiatów mają podobne unerwienie i kształt jak liście rośliny.

ciemiężyca zielona (Veratrum lobelianum Bernh.)

Roślina ta należy do silnie trujących. Ma jednak , albo na szczęście , dosyć nieprzyjemny smak, dlatego do zatruć dochodzi wyjątkowo rzadko. Bydło i owce pasące się na łąkach czy polanach  np. instynktownie nie jedzą ciemiężycy. W starożytności trucizną otrzymaną z tej rośliny zatruwano groty strzał. Przy zatruciu niezbędna jest szybka pomoc lekarska. Bez niej śmierć nastąpi w ciągu 3 -12 godzin od momentu spożycia. Ale jest to również roślina lecznica. Surowcem leczniczym jest kłącze. Małe dawki ciemiężycy obniżają ciśnienie krwi i spowolniają czynności serca,  pobudzają trawienie, pracę układu nerwowego, likwidują stany wyczerpania oraz działają moczopędnie. Nalewki z ciemiężycy wcierane w skórę powodują długotrwałe znieczulenie bolących miejsc , dlatego często stosowano je przy bólach stawów, mięśni czy nerwobólach.

W całej roślinie znajdują się trujące alkaloidy. Jest ich ok. 2%. Są nimi jerwina, germina, cewina, germeryna, weratryna, weratralbina, protoweratryna, glikozydy gorczyczne – weratrymaryna, kwas chelidonowy i kwas weratrynowy. Weratryna  np. jest  mieszaniną alkaloidów, które silnie drażnią błony śluzowe. Bywa wykorzystywana jako środek insektobójczy. Protoweratryna działa 10 razy silniej od weratryny. Przy dostaniu się ciemiężycy na błony śluzowe dróg oddechowych następuje silne kichanie, kaszel, ślinotok i łzawienie. Jest to w pewnym sensie naturalna broń , coś w rodzaju gazu łzawiącego. Jako roślina zielarska jest wysoce niebezpieczna. Minimalne jej przedawkowanie powoduje wymioty, uszkodzenie mięśnia sercowego, chwiejny chód, silne podrażnienie błon śluzowych i w końcu zapaść kończącą się śmiercią.

Dlatego może lepiej ją podziwiać z daleka ...  

Zdjęcia ciemiężycy zielonej dostałam od ferdynansa

Tak Darku, masz rację , porosty to również ciekawa grupa organizmów. Z moich obserwacji porostów (mam kilka zdjęć porostów z BM)  wnioskuję , że występuje w BM dużo gatunków, jednak bardziej typu skorupiastego, proszkowego i listkowatego, czyli tych, które są bardziej odporne na zanieczyszczenia. Mniej jest krzaczkowatych. Z tych ostatnich spotkałam jedynie w moich okolicach, podczas wędrówek po zboczach Potrójnej  mąklę tarniową (Evernia prunastri) . Gatunek ten podlega w Polsce ochronie częściowej . Spotkałam też inne np. listkowatą tarczownicę bruzdkowaną (Parmelia sulcata) . Jak wiadomo porosty są bardzo czułymi biowskaźnikami (bioindykatorami) czystości atmosfery. Istnieje specjalna skala porostowa, która  pozwala na podstawie składu gatunkowego porostów określić stopień zanieczyszczenia atmosfery. Ich obfite występowanie , również pod względem gatunkowym wskazuje na powietrze czyste. Brak porostów, lub występowanie form najmniej czułych na zanieczyszczenia wskazuje na tereny zanieczyszczone. Mąkla tarniowa wg znalezionej przeze mnie skali porostowej zaliczana jest do strefy V z siedmiu istniejących stref tj. do zewnętrznej strefy osłabionej wegetacji o względnie mało zanieczyszczonym powietrzu.

tarczownica bruzdkowana (Parmelia sulcata) i przedstawiciel chrobotków - chrobotek strzępiasty (Cladonia fimbriata)

Mówiąc w sposób bardzo uproszczony , gatunki porostów o mało rozbudowanej plesze np. skorupiaste albo proszkowe są przeważnie odporne na zanieczyszczenie powietrza. Im plecha jest większa, rozbudowana, czasami o fantazyjnych kształtach tym miejsce w którym porost rośnie jest czyściejsze . Do takich porostów zalicza się m.in. wspomniane wcześniej przez Darka T. piękne krzaczkowate brodaczki. Niestety u nas nie spotkałam nigdy żadnego gatunku brodaczki . Jest ona szczególnie wrażliwym porostem na zanieczyszczenie powietrza i rośnie raczej w bardzo czystych miejscach , np. w dziewiczych puszczach , borach, czy miejscach znacznie oddalonych od terenów przemysłowych. W skali porostowej, ze względu na swoją wrażliwość, jest na ostatnim miejscu. A ponieżej inny - forma listkowata , dosyć częsty w BM.

pustułka pecherzykowata (Hypogymnia physodes)

Porosty są trudne do oznaczania, wiele z nich trzeba najpierw poddać próbom w laboratorium chemicznym , żeby rozpoznać gatunek.

Zachęcam Was jednak do robienia zdjęć porostom . Zwłaszcza tych , którzy maja porządna funkcję makro w swoich aparatach, gdyż tylko tak robione zdjęcia nadają się potem do oznaczania. Im więcej szczegółów na nich widać, tym lepiej .

Dawno nic o grzybach nie było ... ;> 

Chciałam Wam dzisiaj przedstawić ciekawego, a zarazem i śmiesznego grzyba , rosnącego w Beskidzie Małym na pniach bzu czarnego, stąd druga część jego nazwy - uszak bzowy, ucho bzowe (Auricularia auricula-judae, syn. Hirneola auricula-judae) bądź też judaszowe ucho  -  . Zwany też jest często chińskim smardzem.

Grzybek ten rośnie przede wszystkim na bzie czarnym. Owocniki mają kształt listków, miseczek lub ludzkiej małżowiny usznej  . W Polsce grzyb praktycznie nie jest zbierany i do niedawna traktowany był jako niejadalny. Jest za to ulubionym grzybem w Chinach i Japonii, gdzie spożywa się go w postaci sałatek i dodatków do mięs. W restauracjach chińskich (także w Polsce) spotyka się odmianę uszaka znaną  pod nazwą "grzybów Mun", haha ..... i tu pewnie ktoś z Was sobie przypomina , jak się nimi zajadał ... . Grzybek najlepiej się prezentuje podczas wilgotnej aury  tzn. szczególnie , gdy pada deszcz. W porze suchej , bezdeszczowej nie występuje , albo jego owocniki są wyschnięte i mało efektowne.

Uszak bzowy należy do rodziny  uszakowatych . Pojawia się przez cały rok ale najobficiej występuje na wiosnę. Można go spotkać nie tylko na bzie czarnym ale także robinii akacjowatej, wierzbie  a nawet buku. Owocniki mają konsystencję żelatyny. Są elastyczne, cienkie, przypominają kształtem ludzką małżowinę uszną. Po wyschnięciu kurczą się, po wrzuceniu do wody przyjmują z powrotem poprzedni kształt i konsystencję. Grzyb ten ma również właściwości lecznicze a także był wykorzystywany w kosmetyce m.in. do produkcji kremów

W restauracjach chińskich spożywamy odmianę uszaka  Auricularia polytrycha –  wcześniej wspomniane przeze mnie  „grzyby Mun” . Można go uprawiać na pniach czarnego bzu . Niestety nasze polskie ucho bzowe posiada stosunkowo cienkie owocniki. Chińskie grzyby są przywożone do Polski w stanie suchym a przed przygotowaniem moczone w wodzie. Suche owocniki są twarde i łamliwe, na wewnętrznej stronie stają się czarnobrązowe lub czarnoszare. Po opadach deszczu owocniki odzyskują elastyczność i są koloru brązowego .

Moje uszaki znalazłam tuż za domem , nad brzegiem potoku Rzyczanka oczywiście na pniach bzu czarnego .  Zabrakło mi jednak odwagi, żeby je wrzucić do sałatki  

świetnie Darek, że zamieściłeś wykaz chronionych mszaków , w tym w BM
jesli zaś chodzi o klasy to spotkałam się z różnym podziałem z glewikami i bez