Opcje wyszukiwania (Strona 215 z 222)

Czworolist pospolity (Paris quadrifolia L.) rośnie w wilgotnych miejscach, najczęściej w leśnych kępach, łęgach, w lasach mieszanych lub liściastych, praktycznie na terenie całej Polski, w tym i na obszarze BM. Zakwita w maju lub czerwcu.

czworolist pospolity

foto: nena

Roślina ta jest ciekawa z dwóch powodów, a mianowicie jest rośliną jednoliścienną , która jak wiadomo powinna mieć równoległą nerwacją liści. Otóż u tej rośliny jest inaczej – stanowi wyjątek wśród jednoliściennych – jej liście mają nerwację siatkowatą . Czworolist pospolity zaliczano kiedyś do rodziny liliowatych, której charakterystyczną  cechą  są m.in. trójkrotne kwiaty  tj. mają słupek zbudowany z 3 owocolistków i 3 pręcików, natomiast  czworolist ma kwiat czterokrotny  z ośmioma bądź dziesięcioma listkami okwiatu, które są koloru zielonego (zewnętrzne) oraz żółtozielonego (wewnętrzne) i niezbyt rzucają się w oczy. Bardziej widoczny jest kulisty brązowy słupek przypominający wyglądem kawałek mięsa. Taki a nie inny wygląd kwiatu ma za zadanie zwabić muchówki, by go zapyliły. Po przekwitnięciu słupek zamienia się w jedną ciemnoniebieską bądź czarną jagodę.

czterokrotny kwiat z 8 listkami okwiatu

foto: nena

Roślina dorasta do 40 cm wysokości. Ma nagą łodygę na której wyrastają w górnej części w okółku 4 eliptyczno-lancetowate liście (rzadko , ale można spotkać 3 bądź 5). Wszystkie części rośliny są trujące, a najbardziej jagody i kłącza. Zawierają związki toksyczne parydynę i parystyfninę. Często ofiarami zatrucia tą rośliną są małe dzieci , które mylą jagody czworolistu z czarną jagodą (borówką). Zatrucie objawia się nudnościami, wymiotami, kolkami jelitowymi, biegunką , bólami  i zawrotami głowy, silnym zwężeniem  źrenic, porażeniem ośrodka oddechowego. Przy zjedzeniu większej ilości jagód bywały przypadki śmiertelne.Trujące jagody nie są szkodliwe dla ptaków, które biorą udział w rozsiewaniu rośliny.
Ze względu na takie a nie inne cechy  tej rośliny do końca nie jest ustalona jej systematyka .Dawniej była zaliczana do rodziny liliowatych, następnie do trójlistowatych a obecnie wraz z ciemiężycą , którą przedstawiłam w temacie „Rośliny chronione w BM”, została zaliczona do rodziny melantkowatych. Obie te rośliny są jedynymi jej przedstawicielami we  florze Polski.

miałam to szczęście,że trafiło mi się 5 listków

foto: nena

Może ktoś z Was zrobił zdjęcie owocującej roślinie ? Ja robiłam swoje wczesną wiosną , w maju, dlatego nie mam ich na fotkach

Za niedługo pojawią się owocniki bardzo efektownego grzyba – żółciaka siarkowego (Laetiporus sulphureus). W BM jest często spotykany. Można go zobaczyć najliczniej po dłuższych opadach od maja aż po wczesną jesień. Swoją nazwę zawdzięcza siarkowożółtej bądź żółtopomarańczowej barwie grubego , mięsistego owocnika, który ma kształt wachlarza. Jego brzeg może być podwinięty lub ostry i przybiera zazwyczaj jaśniejszy kolor.

foto: ferdynans

Owocników żółciaka zazwyczaj spotyka się kilka naraz. Ułożone są jeden na drugim, w sposób dachówkowaty. Kapelusze osiągają nieraz imponujące kształty i rozmiary. Warstwa zarodnikotwórcza ma postać rurek. Jest to niestety groźny grzyb pasożyt drzew liściastych wywołujący chorobę – brunatną zgniliznę drewna, głównie wierzby, topoli, dębu, robinii ale także drzew rosnących w starych, zaniedbanych sadach np. śliw, czereśni czy grusz. Bardzo rzadko atakuje drzewa iglaste. Rośnie przeważnie na korze żywych drzew. Szczególnych strat dokonuje wśród dębów i głównie w zadrzewieniach parkowych. Porażone przez żółciaka drewno rozpada się na brunatne kostki, pomiędzy którymi występują grube, białawe strzępki grzybni. Najczęściej zaatakowane drzewo jest już nie do uratowania i ginie w przeciągu kilku lat.

foto: ferdynans

Odważni mogą go spożywać, gdyż żółciak zaliczany jest do grzybów jadalnych . Jadalne są tylko młode owocniki po wcześniejszym przygotowaniu tj. co najmniej kilkunastominutowym obgotowaniu. Surowe są trujące, chłoną bowiem naturalne toksyny zawarte w drewnie, a stare łykowate i ciężkostrawne , dlatego mogą wywołać zatrucia i alergie. Miąższ żółciaka jest biały, miękki i kruchy. Ma intensywny kwaskowy smak i zapach , który nie wszystkim może odpowiadać. Niezbyt przyjemnie też pachnie. Mimo tego, przez  niektórych uważany jest za przysmak. Panierują go i smażą na patelni jak kotlety, przyrządzają z niego sznycle , marynują lub robią placuszki . No nie wiem ... pozostaje mi chyba życzyć smacznego ! Ja osobiście przyznam, że nie zdecydowałam się na wypróbowanie żadnego przepisu z żółciakiem w roli głównej

Poniżej w albumie grzybek oraz proces powolnego rozpadu martwego już drzewa.

foto:nena

ferdynans a Ty, jeśli można zapytać, zrobiłeś mu tylko fotkę ... ???

ja nie jestem w "każdym" i prawdopodobnie nie byłam "w tym" autobusie w Andrychowie  Darku T. ; ) .  Mam nadzieję, że moje miniaturki zdjęć też nimi nie jeżdżą ech ...
A z tematu, dokładnie schodzi ...  i to bardzo , i myślę , że Admin będzie z tego powodu niezadowolony

nie wypowiadałam się , bo myślałam ,że ferdynans zadał to pytanie Darkowi T.

ferdynas znalazłeś ładny porost – pustułkę pęcherzykowatą  (Hypogymnia physodes). Wszystkie gatunki pustułek , oprócz tej, są w Polsce pod ochroną.

miotacz gazu pieprzowego ... ??? , szkoda wilka ... bo tego "nie tylko " to nie

he he , jak świstak albo niedźwiedź

angi ... ehm ... no nie rozumiem zupełnie tej pewności siebie ...

kris_61 roślinka, którą znalazłeś i pokazałes nam na zdjęciu to śnieżnik lśniący - Chionodoxa luciliae.  Jest to roślina cebulowa . Pochodzi z  Azji Mniejszej. To jeden z pierwszych wiosennych kwiatów. Kwitnie nieraz już w marcu , często wystając spod śniegu.  Każda roślinka wytwarza 2-3 łodygi  (brązowego koloru) na których znajdują się ładne, żywe kwiatostany z jasnoniebieskimi, gwiaździstymi sześciopłatkowymi kwiatami z białym środkiem. Spotyka się też odmiany o kwiatach białych i różowych . Liście ma wąskie i dosyć długie . Dorasta do 15 cm wysokości, ale są też odmiany wyższe . Rośliny mogą rosnąć w skupiskach tworząc fioletowo-niebieskie dywany. Śnieżniki sadzi się często w ogródkach skalnych , gdyż tworzą piękne kompozycje z innymi kwiatami wczesno wiosennymi np. narcyzami , przebiśniegami albo tulipanami.

kris_61 nazwa „godulski” pochodzi od góry o nazwie Godula 739 m. . Wzniesienie to leży koło Ligotki Kameralnej ok. 12 km na południowy zachód  od Cieszyna. Ligotka Kameralna  to wieś leżąca na Śląsku Cieszyńskim , ale już na ziemi czeskiej , w powiecie Frýdek-Místek. Jak się łatwo domyślić wzniesienie to musi być zbudowane z tego rodzaju piaskowca. Po raz pierwszy tej nazwy użył w XIX w (dokładnie w 1861) niejaki  L. Hoheggener i tak już się przyjęła.

haha zgadzam się z jolantą bo jakżeby inaczej

Co do postów z geo ... Jolu to nie są one całkiem oparte na mojej wiedzy , raczej na wiedzy zdobytej po przestudiowaniu jakiś artykułów bądź uczestnictwa w zajęciach z geologii czy geomorfologii. Nie ukrywam, że interesuje mnie ta tematyka .  Wiem jednak , że moja wiedza w tym temacie jest jeszcze bardzo ograniczona. 
Ale mamy tu wsród nas prawdziwego geologa, który mam nadzieję aktywnie włączy się w dyskusję geologiczną i zaskoczy nas tutaj jakimiś ciekawostkami geologicznymi z BM 

Ostatnio opisywałam skały, które powstają z prądów zawiesinowych o małej gęstości tj. turbidytów. Teraz nieco o prądzie o dużej gęstości i skał jakie z niego powstają. Miałam okazję na ostatnim wypadzie w góry zrobić trochę fotek , które teraz  przydały się do pokazania niektórych zjawisk  .

Prąd zawiesinowy o dużej gęstości nosi nazwę fluksoturbidytu. Udział materiału skalnego w takim prądzie jest znacznie większy, jednak mechanizm jego osadzania zbliżony jest do tego jaki opisywałam w ostatnim moim poście. Skały, jakie powstają z fluksoturbidytu mają jednak inne cechy fizyczne. Nie są to już cienkie ławice piaskowców czy łupków, ale gruboławicowe piaskowce i zlepieńce. Łupki występują sporadycznie. Grubość takich ławic może dochodzić do 8, a nawet więcej metrów. Często piaskowce występują ze zlepieńcami. Zlepieńce zawierają różnorodne otoczaki (zaokrąglone i wygładzone głównie przez wodę fragmenty skał). Najczęściej są nimi twarde i odporne fragmenty kwarcytów , gnejsów czy granitów. Rozmiary otoczaków w zlepieńcu mogą być różne. Przeważnie nie przekraczają średnicy 5 cm,ale spotyka się nawet takie o średnicy 1 m.

zlepieniec w skale pod Anulą

Występujące w rejonie Łamanej Skały i, Leskowca czy Potrójnej skałki zbudowane są z warstw piaskowca istebniańskiego jak np. skała na górze Żar, pod Anulą , „Zbójnickie Okno” lub inne formy skałkowe spotykane po drodze.

skała pod Anulą

Piaskowce istebniańskie mają jasną barwę, spojone są materiałem ilastym i często występują ze zlepieńcami o różnej wielkości i rodzaju ziaren . Łupki praktycznie tu nie występują. W występujących z nimi zlepieńcach występuje więcej ziaren kwarcu niż gnejsów czy granitów. Spoiwo ilaste w tych skałach jest kruche, w związku z tym są one mniej odporne na wietrzenie fizyczne i chemiczne. Ulegają więc te formy ciągłemu niszczeniu, głównie przez insolację (różnice w nasłonecznieniu) i zamróz (zamarzanie i odmarzanie wody w szczelinach skalnych). 

skała „Zbójnickie Okno” , inna nazwa „Czarcia Baszta”

W procesie czynnego niszczenia skał biorą udział również porastające je rośliny, a nierzadko człowiek, pozostawiając na nich, nieraz na zawsze, ślady swojej obecności .

jedna z mocno porośniętych roślinnością skałek w drodze na Smrekowicę

Ślady wietrzenia widać bardzo dobrze w postaci nisz, uskoków, zagłębień, szczelin, zaokrąglonych krawędzi skał czy pojedynczych odpadniętych już małych bądź większych bloków skalnych od całej bryły skalnej. „Miękkie”  kawałki piaskowców istebniańskich gdy poleżą jakiś czas potrafią się skruszyć w ręku na piasek.

fragment skały pod Anulą

Ze względu na twardość i odporność na wietrzenie można wyróżnić w Beskidzie Małym jeszcze jeden rodzaj piaskowców - piaskowce godulskie. Są to twarde piaskowce. Ze względu na barwę zwane są często ciemnymi. Po odłupaniu mają barwę zielonkawą przechodzącą w rdzawą bądź brązowawą. Często przedzielają je łupki ilaste, które podczas uderzenia łupią się na cienkie blaszki. Z nich zbudowane są wszystkie najwyższe, szczytowe partie Beskidu Małego. Są one bardziej odporne na wietrzenie.

Jako ciekawostkę dodam jeszcze, że piaskowiec godulski jest uważany za jednego z bardziej dekoracyjnych kamieni, którego się eksploatuje i obrabia.  Ze względu na ciekawą barwę i korzystne właściwości fizyko-mechaniczne ma on dość szerokie zastosowanie w budownictwie. Bloki przerabiane są na okładziny pionowe i poziome oraz są wykorzystywane do wyrobów rzeźbiarskich. Odpady z eksploatacji bloków wykorzystywane są na kruszywo, żwiry oraz kostkę brukową i tłuczeń drogowy.

Formy skalne zbudowane z piaskowców mają zazwyczaj powierzchnię porowatą i zatrzymują spore ilości wody, z tego też względu często wykorzystywane są jako naturalne filtry oczyszczające wodę z zanieczyszczeń. 

                                                                 na podstawie artykułu dr W. Alexandrowicza

PS. Konstruktywna krytyka Poltergeista mile widziana