Opcje wyszukiwania (Strona 2 z 222)

Wieża widokowa na Pańskiej Górze ?

Ciekawy artykuł ( po kliku na zdjęcie poniżej ) ze strony beskidinfo.pl o kulturze wołoskiej w Beskidach, głownie Śląskim i Żywieckim, ale przecież dotyczy ona również naszego Beskidu Małego.

Rzyki, widok na Gancarz - lata 20-ste XX w. Stoki Gancarza były wówczas w dużej mierze pastwiskami, porośniętymi krzewami jałowca.
Zdjęcie: autor: A. Stuglik

Tak jest ! Czekamy na zagadkę .

272 - sprocket73
204 - kisiel
123,5 - nena
97,5 – Gustek Cyberniok
78,5 - jolanta
65 - Eugeniusz Kępiński
52 - MF
43,5 - baca
31,5 - Darek Tlałka
22 - darkheush
19,5 - MK, łysy z łysiny
19 - Tomrod, tomkos, Karo
17,5 - rufi, Bisqp, pbsk
12,5 - harnaś wołoski, mały pikuś
11,5 - 740715
10 - bcFan
8,5 - Staszek
7 - cwiartka11 , teksanski
6,5 - Miluś, lowell79, Klimek
5,5 - Janusz, Skorpion
5 - Macieks
4,5 - marekk500
4 - Jiff, kruwad
3,5 - jardo
2,5 - wizjoner, kris_61
2 - kanton

We wrześniu zeszłego roku ukazała się książka - przewodnik "Camino de Santiago. Droga Świętego Jakuba. Przewodnik dla turystów i pielgrzymów", której autorem jest Łukasz Supergan. Opisuje w niej aż 10 najważniejszych szlaków Camino de Santiago.

Coraz więcej zieleni i kolorów.

Świetne ! 

fot.sprocket73

"Tylko Lasy Państwowe były przeciwko tak znacznemu powiększeniu rezerwatu. 
W artykule OKO.press można przeczytać o szczegółach i wieloletniej historii starań poszerzenia powierzchni naszego rezerwatu Madohora. Do tej wyczekiwanej zmiany dojdzie najprawdopodobniej jeszcze w tym roku.
Pozostają retoryczne pytania: dlaczego nasi leśnicy byli przeciwko zmniejszeniu strat wodnych w naszym regionie i przeciwko ochronie źródeł wody pitnej? Byli nawet przeciwko ochronie gatunków chronionych oraz lasów oznaczonych przez nich samych jako ochronne .
Dlaczego byli przeciwko naszemu wspólnemu dobru i przeciwko zabezpieczaniu przyszłości następnych pokoleń?"
Madohora jako rezerwat powiększy się do ponad 400ha. Dodatkowo planuje się stworzyć ochronną otulinę rezerwatu. Część tej powierzchni stanowić będą już oznaczone do wycinki, ale ocalałe przed nią buki i jodły."

Źródło tekstu: Chronię Beskid Mały (chroniebeskidmaly@gmail.com)

Artykuł z 19 marca 2026 w oko.press znajdziesz pod zdjęciem.

fot. nena

Pola lawendy …

Jednym z powodów dla których chcieliśmy odwiedzić Prowansję, były kwitnące pola lawendy.

Lawenda w Prowansji kwitnie zazwyczaj od połowy czerwca do połowy lipca, przy czym szczyt sezonu przypada na początek lipca. Najwcześniej, bo już w połowie czerwca fioletowe dywany pojawiają się w okolicach Valensole, a najpóźniej, do początku sierpnia, na wyżej położonych terenach, np. wokół miasteczka Sault. Zatem przełom czerwca i lipca to idealny moment na pełnię kwitnienia, zanim lawenda zostanie ścięta.

Zapewne pamiętacie zeszłoroczne lato, a dokładnie pierwszą połowę lipca. Były wówczas straszne upały, z którymi przyszło się nam zmierzyć najbardziej na południu Francji. Na szczęście w Paryżu i w Chamonix nie było w tych akurat dniach, co byliśmy, aż tak gorąco.
Mieliśmy zaplanowaną wycieczkę na pola lawendy w bardzo znanym miejscu, pokazywanym na wszystkich pocztówkach z Prowansji tj. w opactwie Sénanque (Abbaye de Sénanque) koło miasteczka Gordes, które zresztą też było w programie. Okazało się, że plany trzeba było zmienić, bo niestety w tym miejscu zbiory lawendy, z racji upałów, przypadły w 2025 roku wcześniej i lawendę po prostu już ścięto.

Prowansja w okolicach Avignon to jeden z tych regionów, gdzie życie płynie wolniej, a rytm dnia wyznaczają słońce, targi i cykle natury.

Przegorzan pospolity (Echinops ritro) - roślina miododajna, która doskonale czuje się w gorącym, suchym i słonecznym klimacie.                       
                                                   
                                       

W małych miasteczkach wokół Avinionu dzień zaczyna się wcześnie. Rankiem mieszkańcy idą na lokalne targi tzw. „marchés”, gdzie kupują świeże warzywa, sery i oliwę. Zatrzymując się przy sadach, można kupić świeżo zerwane owoce, albo soki od lokalnych plantatorów.

Spotkania mieszkańców przy kawie czy kieliszku wina to część tutejszego życia społecznego — nikt się tu nie spieszy. Popołudnia, szczególnie latem, są tu bardzo spokojne, ponieważ upał skłania ludzi do odpoczynku. Dopiero wieczorem życie wraca na place, do restauracji, kawiarenek i barów, gdzie króluje kuchnia prowansalska: prosta, sezonowa i intensywnie aromatyczna.
                     

Region wokół Avinionu dzięki dolinie Rodanu, ma bardzo żyzne gleby. To jeden z najważniejszych rolniczych obszarów w południowej Francji.

Uprawia się tu głównie winorośl szczególnie w apelacji Châteauneuf-du-Pape, gdzie powstają jedne z najbardziej cenionych win Francji. W południowej części Doliny Rodanu uprawia się kilkanaście różnych odmian winorośli. Jest to unikalna cecha na skalę światową, ponieważ większość regionów winiarskich ogranicza się do zaledwie kilku szczepów. Najważniejszą odmianą, która króluje w tym regionie, jest szczep Grenache.

Kolejną rośliną są drzewa oliwne, z których produkuje się lokalną oliwę o ziołowym lub orzechowym smaku, a także wspomniana wcześniej lawenda. I chociaż najbardziej znane pola są w rejonie Luberon, to również w tej okolicy można spotkać jej uprawy. Okolice Awinionu, Orange oraz góry Mont Ventoux to główne miejsca jej produkcji.

Nie można zapomnieć o owocach i warzywach, głównie pomidorach, melonach z Cavaillon, cukiniach i papryce, które to są podstawą prowansalskiej kuchni.

Klimat śródziemnomorski to gorące i suche lata i łagodne zimy. Charakterystyczny dla południowej Francji jest również wiatr mistral — chłodny, silny, suchy i oczyszczający powietrze, który szczególnie w dolinie Rodanu, wokół Avignon, bywa bardzo uciążliwy dla rolników. Mistral wysusza glebę i rośliny, utrudnia zapylanie, jego silne podmuchy mogą łamać gałęzie drzew, zrzucać owoce czy niszczyć delikatne warzywa. Z tego powodu w winnicach krzewy winorośli są często prowadzone nisko przy ziemi.

Mistral ma też plusy np. oczyszcza powietrze, co sprzyja zdrowiu upraw, osusza szybko rośliny po deszczu, zmniejszając ryzyko chorób grzybowych, w końcu rozwiewa chmury, daje dużo słońca i przejrzyste niebo. Przy silnie wiejącym wietrze i wysokich temperaturach człowiek się szybko opala, dlatego trzeba tu szczególnie chronić skórę przed szkodliwymi promieniami UV.

W zamian pół lawendy i wizyty w opactwie Sénanque zaproponowano nam odwiedzenie tradycyjnej destylarni lawendy niedaleko miasteczka Sault. Była szansa, że zobaczymy tam jeszcze kwitnącą na polach lawendę. Wycieczkę się zamawia w biurze turystycznym w Awinion. Pojechaliśmy na miejsce busem.

Jadąc naszą uwagę cały czas przykuwała ogromna góra dominująca nad okolicą. Była to Mont Ventoux (1912 m n.p.m. ), najwyższa i najbardziej charakterystyczna góra Prowansji. Jej szczyt jest niemal całkowicie pozbawiony roślinności. Pokrywa go jasny rumosz skalny, przez co z daleka, nawet w środku lata, wygląda, jakby był ośnieżony. Nazwa góry „Ventoux” pochodzi od francuskiego słowa vent tzn. wiatr. Nie bez powodu. Wiejący na szczycie mistral, który dociera w okolice Avignon, potrafi osiągać tam ekstremalne prędkości, nawet ponad 150 km/h.

Góra ta jest znana jeszcze z jednego powodu. Jest to jedno z najbardziej kultowych miejsc w świecie sportu, a dokładnie kolarstwa, głównie dzięki Tour de France. Podjazd na szczyt jest bardzo długi (z niektórych stron nawet ponad 20 km), bardzo stromy i niemal pozbawiony cienia w górnych partiach. Wielu uważa go za jeden z najtrudniejszych podjazdów w Europie.

Zabytkowy kościół romański Eglise Notre dame de la Tour w Sault
                               

Sault to niewielkie, średniowieczne miasteczko w Prowansji, położone na skalistym wzniesieniu (766 m n.p.m.), na skraju rozległego płaskowyżu u podnóża Mont Ventoux. Jeśli szuka się spokojniejszego, bardziej rolniczego i mniej zatłoczonego miejsca na oglądanie lawendy to ponoć właśnie Sault należy do takich miejsc.

                             
                             
Samo miasteczko nie zrobiło na mnie jakiegoś wielkiego wrażenia. Widzieliśmy po drodze ciekawsze. Niemniej uznaje się je za jedną ze stolic lawendy w Prowansji. Otaczają go rozległe, zalesione płaskowyże i pola lawendowe, które w szczycie sezonu tworzą fioletowy krajobraz. Wokół miasta prowadzi 5-kilometrowa, edukacyjna ścieżka lawendowa, podczas której można zanurzyć się w prowansalskiej naturze, zobaczyć farmy i dowiedzieć się, jak uprawiana jest lawenda.

Jedną z takich farm odwiedziliśmy. Gościliśmy u Państwa Sylvie i Thierry’ego Barjot w tradycyjnej destylarni lawendy Vallon des Lavendes GAEC. Jest to gospodarstwo rodzinne.

Państwo Barjot uprawiają i destylują lawendę i lawendynę, aby uzyskiwać z nich olejki eteryczne. Destylarnię zbudował w 1947 r. dziadek rodziny i do dzisiaj nadal stosuje się tu tradycyjne metody destylacji, wykorzystując do niej m.in. piec opalany słomą lawendową. Piec ten wytwarza parę niezbędna do pozyskiwania olejków eterycznych.

Na farmie oprócz lawendy i lawendyny uprawia się również orkisz i inne zboża oraz rośliny na paszę (m.in. wykę, esparcetę) oraz siano w celu zapewnienia płodozmianu niezbędnego do dobrej równowagi gleby pod kolejne nasadzenia lawendy.

Lawandyna to hybryda (krzyżówka) lawendy wąskolistnej z szerokolistną. Ma większe kępy, intensywniejszy, kamforowy zapach oraz uzyskuje się z niej więcej olejku.

Po farmie oprowadziła nas Sylvia, pokazała nam urządzenia do destylacji i przedstawiła cały cykl produkcji olejku lawendowego. Wrażenie zrobiły na nas stare maszyny i urządzenia do destylacji oraz to, że dużo prac wykonywanych jest tu ręcznie i zaangażowana jest do nich cała rodzina.

Schemat destylacji olejku

A tu już czysty olejek lawendowy

Można było sobie tutejsze naturalne produkty zakupić. Muszę Wam powiedzieć, że otrzymywany tu prawdziwy, naturalny olejek lawendowy w porównaniu z jakimś sztucznym „sklepowym” to dwa różne produkty. Ten pierwszy pachnie pięknie nie tylko lawendą, ale dodatkowo czuć w nim jeszcze dosyć intensywnie zapach kumaryny (skoszonej trawy). Kumaryna to naturalny związek organiczny o słodkim, korzennym zapachu siana, który występuje m.in. w lawendzie nadając jej nutę słodkiego siana, wanilii i cynamonu. Tego nie ma w sztucznym olejku. Wystarczy kropelka i zapach unosi się długo w całym pomieszczeniu. Można go wykorzystywać w celach leczniczych. Działa przede wszystkim uspokajająco, relaksująco i antyseptycznie. Stosowany jest w pielęgnacji skóry np. na trądzik, oparzenia czy rany oraz do inhalacji przy infekcjach dróg oddechowych. Pomaga również łagodzić bóle głowy, mięśni oraz odstrasza owady m.in. mole.

Tak jak wcześniej wspominałam, z tym fioletowym krajobrazem w połowie lipca 2025 r. nie było najlepiej. W gospodarstwie, w którym byliśmy pól lawendy nie zostało zbyt dużo, ponieważ też już praktycznie było tu po żniwach.
W drodze powrotnej znaleźliśmy kilka miejsc, gdzie lawenda jeszcze kwitła.

Musi być tu pięknie w pełni kwitnienia, dlatego czułam niedosyt, że nie udało się wstrzelić w ten właśnie czas, ale jak to mówią, jak się nie ma co się lubi to się lubi, co się ma . Widać trzeba będzie kiedyś tam wrócić.  

                                                                                    *****

To już koniec 11 dniowej podróży po Francji.   Następnego dnia udaliśmy się busem w drogę powrotną do Paryża skąd mieliśmy lot do Polski.

Przed wyjazdem, w Polsce, długo myśleliśmy jak logistycznie rozgryźć ten wyjazd. Był dla nas mało realny i trudny do zrealizowania. Wiedzieliśmy, że przejechać kraj praktycznie z północy na południe, a potem podobnie wrócić do miejsca startu, to będzie niezła „wyrypa”. Zaryzykowaliśmy i udało się !. Najwięcej chodzenia i jeżdżenia metrem było w Paryżu . I chyba właśnie Paryż był najbardziej męczący, przynajmniej dla mnie. Ogólne zmęczenie potęgował tłum ludzi, którego największy procent stanowili imigranci. Na drugim miejscu, z tego samego powodu, postawiłabym Awinion, ale to tylko z racji odbywającego się w nim festiwalu. Myślę, że poza sezonem jest tu o wiele spokojniej.

Mając na uwadze sposób przemieszczania się, w naszym przypadku dosyć ograniczony, uważam, że udało nam się sporo zobaczyć. Mnie osobiście najbardziej w pamięci pozostanie Chamonix i mimo wszystko Prowansja. Będę te miejsca wspominać ze szczególnym sentymentem.

I jeszcze krótko o pogodzie. Trzeba przyznać, że pod tym względem to mieliśmy ogromne szczęście. Przez całą podróż mieliśmy piękną słoneczną pogodę, co widać na zdjęciach. Szczególnie udało nam się wstrzelić w okienko pogodowe podczas pobytu w Alpach, w Chamonix. W dniu, kiedy je opuszczaliśmy, chmury zasłoniły niebo i zbierało się na deszcz.  

Francja jest ogromna, różnorodna, ciekawa i piękna, warto ją zwiedzać. Niekoniecznie skupiać się tylko na Paryżu. Zresztą, wielkie metropolie dzisiaj nie są ani bezpieczne, ani nie oddają, z racji dużej ilości imigrantów, prawdziwej duszy narodu. Znacznie lepiej wybrać peryferie albo mniej oblegane przez turystów miejsca. Wtedy dopiero można poczuć prawdziwy klimat i serce jakiegoś regionu. Ale żeby to się udało, trzeba przede wszystkim mieć czas i najlepiej przemieszczać się własnym samochodem, rowerem albo piechotą. 

Dziękuję moim koleżankom i kolegom za dobrą zabawę i wspólnie spędzone chwile na francuskiej ziemi, oraz wszystkim tym, którzy dotrwali do końca tej relacji i chcieli ją czytać.

Zdjęcia: nena

                                                                              KONIEC

      Dawno się tak nie ubawiłam przy czytaniu, aż mi łzy poleciały. Te Twoje wypady ze Zdobywcami sprocket73 to niezłe wyrypy !!!

Dalej na południe ...

Po trzech intensywnych dniach w Dolinie Chamonix pożegnaliśmy Alpy i ruszyliśmy dalej, do Prowansji. Części z nas, w tym mnie, bardzo zależało na tym, żeby zobaczyć kwitnące pola lawendy … .

Droga na południe była niezwykła pod względem krajobrazowym. Cały czas towarzyszyły nam widoki na masywy górskie tzw. Prealp francuskich z fr. Préalpes. Nazwa ta odnosi się do zewnętrznych pasm górskich otaczających główny, najwyższy łańcuch Alp. Można je traktować jako „przedgórze”. Znajdują się na obrzeżach łuku alpejskiego od strony Francji, Włoch, Austrii i Szwajcarii, oddzielając wysokie Alpy Centralne od nizin. W przeciwieństwie do Alp Centralnych, które zbudowane są głównie z granitu i gnejsu, Prealpy są niemal w całości osadowe. Dominują w nich wapienie i dolomity, dlatego często nazywa się je Alpami Wapiennymi. Jeśli chodzi o wysokości, to są one niższe od Alp Centralnych, sięgają 2000 –3000 m n.p.m. Nie są też tak silnie zlodowacone. W ich rzeźbie widać strome, białe ściany skalne, głęboko wcięte doliny i wąwozy. Jak się łatwo domyślić, skoro skały wapienne to występować tu będą liczne zjawiska krasowe, a więc np. jaskinie czy wywierzyska. Te które mijaliśmy, jadąc w stronę Grenoble, to Masyw Chartreuse i płaskowyż Vercors.

Masyw Vercors ze względu na swoją niedostępność,  był podczas II wojny światowej kluczową bazą francuskiego ruchu oporu. Ma bowiem specyficzną budową geologiczną, która nadaje mu charakter "twierdzy". Jego centralna część to wysoko położone, pofalowane płaszczyzny otoczone przez strome, niemal pionowe klify.

Oj było co podziwiać . Poniższe zdjęcia robiłam z busa i nie oddają niestety ich piękna.

Po drodze widziałam dużo sadów drzew owocowych, których owoców z początku, z okna busa, nie mogłam rozpoznać. Nie były to bowiem dobrze nam znane jabłonie, grusze czy śliwy, tylko plantacje orzechów włoskich.

Sady orzechowe

Rejon Grenoble, zwłaszcza okolice Vinay, uchodzi za europejskie centrum uprawy orzecha włoskiego, a tamtejsze orzechy są znane z łatwego obierania i łagodnego, niegorzkiego smaku. Uprawa orzechów włoskich w Dolinie Isère, departamencie Drôme i w Sabaudii to wysoce wyspecjalizowana gałąź rolnictwa o ponad 1000-letniej tradycji. Pierwsze sady orzechowe zakładano już w średniowieczu. Produkowane tu orzechy objęte są od 1938 roku chronioną nazwą AOP Noix de Grenoble, co gwarantuje ich wyjątkową jakość i smak. Najpopularniejszymi odmianami są Franquette i Mayette.

Sady orzechowe znajdują się głównie w dolinie rzeki Isère oraz na okolicznych wzgórzach, na wysokościach od 150 do 800 m n.p.m. Alpejski klimat zapewnia długie i zimne zimy, które niszczą szkodniki, oraz ciepłe lata, idealne dla rozwoju orzechów. Są tu również głębokie, żyzne gleby z dobrym drenażem, co jest ważne dla uprawy. Sama dolina zapewnia obfitą, bogatą w składniki odżywcze wodę z lodowców, niezbędną dla intensywnej produkcji. Jak teraz wszędzie, tak i tu, francuscy plantatorzy muszą się mierzyć z konkurencją i walczyć o rynki zbytu, głównie ze strony orzechów z USA i Chin. Zbiory rozpoczynają się pod koniec września. Towarzyszą im często lokalne święta i festyny, podczas których lokalne społeczności wspólnie łuszczą świeżo zebrane orzechy.

             
                                                                                    *****

Roussillon – miasteczko na ochrowej skale.

Przystankiem na trasie było miasteczko Roussillon. Ta niewielkia miejscowość położona na wzgórzu w regionie Luberon w Prowansji sprawia wrażenie, jakby ktoś zanurzył je w palecie malarskich pigmentów – czerwieni, pomarańczy, złota i ciepłego brązu.

Sprawcą tego jest ochra, naturalny pigment mineralny. Powstaje w wyniku wietrzenia skał zawierających tlenki żelaza. To właśnie żelazo nadaje jej charakterystyczne barwy – od jasnego żółtego, przez pomarańcz i czerwień, aż po głęboki brąz. Najpopularniejsze jej odmiany to ochra żółta, zawierająca związki wapnia oraz ochra czerwona, zawierająca glinokrzemiany. Skąd się tu wzięła ? Otóż miliony lat temu teren dzisiejszej Prowansji był dnem morza. Z czasem osadzały się tu warstwy piasku i gliny bogate w żelazo.

Przyglądając się skałom można zaobserwować wzory erozji i warstwowania osadów czyli laminacji.  Woda, wiatr i procesy chemiczne przez tysiące lat przekształcały je w kolorowe skały ochrowe, które dziś tworzą spektakularne rzeźby i klify wokół Roussillon.

Przez wiele stuleci ochra była prawdziwym skarbem regionu Luberon. Już w XVIII i XIX wieku wydobywano ją tutaj na dużą skalę. Stosowano metodę odkrywkową, wykorzystując często materiały wybuchowe. Była sprzedawana na całym świecie m.in. w Bamako, Meksyku, Odessie, Kijowie i wielu innych miejscach.  Najpierw przewożono ja mułami, później wozami konnymi, a następnie koleją.

Po wydobyciu ziemię ochrową płukano, suszono i mielono na drobny proszek – powstawał naturalny pigment, niezwykle trwały i odporny na światło. Ochra z tutejszego regionu występuje w ponad 24 odcieniach, od miękkiej delikatnej żółci po intensywny, wyrazisty kolor czerwonobrązowy.

Człowiek pierwotny używał ochry m.in. do barwienia ścian jaskiń, broni, ceramiki, ubrań czy twarzy. Później wykorzystywano ją do farb malarskich i przemysłowych, pigmentów artystycznych, barwienia tynków i elewacji domów, tkanin, ceramiki i dekoracji oraz kosmetyków.

To właśnie dzięki ochrze prowansalskie domy, szczególnie te w Roussillon, mają tak ciepłe, ziemiste kolory, które idealnie stapiają się z krajobrazem. Jedne przypominają dojrzałą cegłę, inne rozświetlone są kolorem miodu albo rdzawego piasku.

Roussillon jest jednym z tych miejsc, gdzie przyroda pokazała swoją artystyczną duszę. Wyrzeźbiła w skałach ochrowych niezwykłe formacje, którymi nie sposób się nie zachwycać. Ochrowy kanion w Roussillon jest niesamowicie piękny. Warto było się tu zatrzymać.

Pamiętam, że w dniu, w którym zwiedzaliśmy było tak gorąco, że moja twarz też jakaś ochrowa się zrobiła …

Podczas zwiedzania trzeba ubrać jakieś ciemne buty. Barwnik bowiem jest bardzo intensywny i dosyć trudny do usunięcia. Do dzisiaj zostały mi ślady po ochrze na butach.

                                                                                 *****

W Roussillon mieliśmy godzinę wolnego czasu, więc zobaczyliśmy tylko kanion. Żałuję bardzo, że nie udało nam się zwiedzić jeszcze miasteczka i muzeum ochry.

                                                                                                                                                               c.d.n.